| 
|
Serge Feldmann was van 2011 tot 2024 studentendecaan op de HR en is nu senior beleidsadviseur studentenwelzijn. Hij blogt om de wereld een klein beetje te helpen veranderen. Zijn eerdere blogs lees je hier.
Foto: Paul van der Blom
‘Doe jij eens ff gezellig Feldmann!’, zul je wellicht denken. Maar blijf nog even. Afgelopen periode deed ik de cursus ‘Leven met Sterven’ bij 30Now door Zenleraar Irène Bakker. Er gebeurde iets dat ik nooit had vermoed. Door bewust aandacht te geven aan mijn sterfelijkheid en wat daarmee samenhangt, voelde ik me lichter en gelukkiger.
Ik was tot mijn 26ste ontzettend bang voor de dood. En alles dat er een relatie mee had. Bijvoorbeeld kanker. Het was op die leeftijd dat ik van heel dichtbij meemaakte dat mijn toenmalige schoonzusje Marlous van 17 stierf aan acute lymfatische leukemie. We brachten vele dagen door in de Daniel den Hoed kliniek en aan haar bed thuis. Ze stierf in ons bijzijn na een strijd van negen maanden en nam mijn angst voor de dood met zich mee.
Je zou kunnen denken dat mijn angst verdween omdat ik me er in feite in onderdompelde. Een fenomeen dat men in de psychologie ook wel flooding of exposure noemt. Precies datgene doen en aangaan waar je bang voor bent. Misschien. Maar het was zeker niet het enige. Marlous leerde me dat je vanuit acceptatie en aanvaarding vredig dood kunt gaan. Ze was in die zin mijn eerste spirituele leraar, al wisten zij en ik dat toen niet.
Leefde ik vanaf dat moment mijn leven als het allerlaatste uur zoals Youp van ’t Hek en later André Hazes Jr. ons dat beter goed gejat veelvuldig hebben toegezongen? Nee. Allerminst zelfs. Ik had nog ruim tien jaar nodig om daar überhaupt een klein beetje toe in staat te zijn. Er was eerder sprake van een soort onbewuste haast. En het liet ook ongelofelijk hardnekkig patronen zien, en hoe je heel snel weer opgaat in de dagelijkse ratrace.
Maar die cursus dus. Doodgaan hoef je niet te leren, leven vaak wel. En precies dat werd zo duidelijk. In de cursus werd onder meer gewerkt met de negen contemplaties van Atisha (een Boeddhistisch leraar uit de elfde eeuw, red.); feitelijke vaststellingen over onze sterfelijkheid. Bijvoorbeeld: ‘Elke dag, kom ik een dag dichter bij mijn dood’. Of zoals wijlen onze nachtburgermeester Deelder het ooit zei: ‘Hoe langer ik leef, hoe korter het duurt’. Door een absolute waarheid als deze niet weg te duwen maar voorbij de weerzin en angst die er misschien zijn, die juist te omarmen en er echt bij stil te staan, ontstaat er een diep besef van de waarde van leven, van ieder moment ervan. Ook de pittige en lastige.
Het stelt in staat om met meer afstand, dankbaarheid en compassie te kijken naar alles dat voorbij trekt: prettig en onprettig. Het besef van onze vergankelijkheid maakt tegelijk dat we in staat zijn om geluk te ervaren. Eindigheid is een voorwaarde voor geluk.
Denk jij aan zelfdoding? Neem 24/7 gratis en anoniem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of chat op 113.nl, of ga in gesprek met een studentendecaan.
De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.
Lees hier alle details over onze spelregels.
Interessant blog. De eerste gedachte die bij me opkwam was: oh, zo doen gezonde mensen het. Een cursus sterven. Niet gemeen bedoeld, het is voor mij een eye-opener.
Zelf ben ik chronisch ziek en ben ik al meer dan één keer bijna heen gegaan. Een ‘grappige’ is dat ik inderdaad heel bewust ben van hoe snel het leven voorbij is, hoe kwetsbaar het is. Maar ook dat, na een tijdje, het bijna-doodgaan effect vervaagt en je weer in de ratrace van het leven opgeslokt wordt als je niet oppast.
Voor mij is het wel dagelijkse kost, denken aan mijn sterfelijkheid. Elk medicijn dat ik slik om in leven te blijven, herinnert mij dagelijks eraan. Maar dan nog steeds, moeten we elke dag vroeg op, de trein pakken, naar werk, weer de trein terug naar huis. Koken, eten, opruimen en repeat 😀
Ik snap nooit zo goed dat mensen de dood verdrietig of eng vinden, want het is toch in het leven dat wij pijn en verdriet en angst ervaren en de dood is hiervan toch de zekere en grootse en heerlijke bevrijding? Dankzij de dood is alle lijden eindig, dus is het de dood en niets dan de dood die het leven draaglijk maakt.
@Maddow: dank voor je reactie. Je stipt een terecht punt aan. Voor mensen als jij is dit al veel meer in het ‘gewone’ en dagelijkse kost. En zelfs dan viel mij op in de cursus, deden mensen met een gelijksoortige situatie nog veel inzichten op. Dank voor jouw perspectief en alle goeds
@Bart: dat is zeker zo. Tegelijk heeft de mens ook de sterke neiging zich vast te klampen aan alles dat wel leuk, fijn en prettig is. En dan us de dood opeens bedreigend omdat het ook dat doet stoppen. Of denk aan relaties met geliefden, kinderen, familie, etc. Dus ook heel tweeslachtig soms.
@Serge, je hebt helemaal gelijk. Ik ben hierin ook geconditioneerd door heel lang vooral naar metal te luisteren, het heeft me zeker afgestompt voor zaken als de dood en het kwaad, en me absoluut een tikje morbide gemaakt. Ik beken dat als het voor mij vandaag allemaal zou stoppen, ik dat ook wel heel abrupt en een beetje jammer zou vinden: mn leven komt pas net op stoom. En mn ouders zou ik ook nog niet kwijt willen. Maar we hebben in de meeste van onze culturen op aarde de dood tot zo’n grote boze enge boeman gemaakt… terwijl ik vind dat het leven veel minstens net zo beangstigend is. Dát vind ik oprecht vreemd.
Ja, kan je heel goed volgen Bart! Het is ook heel paradoxaal. Hoe gek het ook klinkt (en zoals Gotye het zo mooi verwoordde in zijn one-hit wonder: ‘You can get addicted to a certain kind of sadness.’ En wat te denken van het feit dat we graag flirten met gevaar, angst en (mogelijke) pijn zoals jij beschrijft in muziekkeuze, films, series, verhalen die we willen lezen, of in alle risico’s die we ook bewust nemen op allerlei manieren. Het is misschien juist die flirt met het mogelijke einde die dat soort dingen zo aantrekkelijk kan maken.
Ons brein is ook nog eens afgesteld op het spotten van gevaar, pijn en mogelijk lijden als gevolg van onze evolutie. Dus ziedaar al een zekere verklaring voor je verwondering: we willen het niet voelen, ervaren en al helemaal niet in terecht komen, maar tegelijk is heel ‘aantrekkelijk’ onze aandacht erop te vestigen.
Vandaar ook mijn laatste zin: zonder de zekerheid van dat definitieve einde ooit, zou je geen geluk meer kunnen ervaren. Gun jou daar in ieder geval nog veel van Bart!