Hbo’er, pak je kansen in de haven

Rotterdam heeft de grootste zeehaven van Europa. Het barst er van de bedrijvigheid en er liggen volop kansen voor hbo’ers. Maar dan moeten die dat wel weten.

Je kan in Rotterdam wonen of naar school gaan zonder dat je iets meekrijgt van de haven. Oké, er meert weleens een cruiseschip aan op de Kop van Zuid en je hebt de Wereldhavendagen in september, maar de échte haven – waar 6,2 procent van het bruto binnenlands product wordt verdiend – strekt zich uit van de grens van de stad tot de Noordzee, 40 kilometer verderop. Je moet een uur rijden voor je er bent en dan ligt het haven- en industriecomplex verscholen achter hekken.

Ondertussen verdienen wel 180.000 mensen hun brood in de haven en de dienstverlening eromheen. Als je het achterland meeneemt, biedt de haven zelfs (indirecte) werkgelegenheid aan 385.000 mensen.

Van kade naar kantoor

‘Van oudsher is de haven een mbo-arbeidsmarkt’, vertelt Hans Maas, directeur van het aan de hogeschool verbonden RDM Centre of Expertise (CoE). ‘Maar de laatste jaren is dat aan het veranderen en zoekt de haven meer mensen met een hbo- of universitaire opleiding. Een deel van de activiteit is van de kade naar kantoor verschoven. Neem een bedrijf als Mammoet. Het onderhoud van schepen is naar lagelonenlanden verplaatst, maar het ontwerp en onderhoud van hun nieuwe, slimme kranen gebeurt hier, in de haven van Rotterdam.’

‘De meerwaarde van de Rotterdamse haven is het feit dat we dicht bij grote onderwijsinstellingen zitten.’

Die kentering van manuele arbeid naar (deels) kenniswerk kwam aan het begin van deze eeuw toen Rotterdam zijn positie als grootste haven ter wereld verloor aan Shanghai. Tineke Muller, werkzaam bij bureau havenstages van RDM CoE: ‘Toen ontstond het besef: Als we niet meer de grootste kunnen zijn, moeten we de slimste worden. Bovendien zorgde ook de automatisering voor een grotere behoefte aan hoger opgeleid personeel.’

Een derde is hoger opgeleid

Waar de verhouding mbo-hbo-opgeleid voorheen op 75-25 lag, is inmiddels al een derde van de havenwerknemers hoger opgeleid. En er is ruimte voor groei, vertelt Cees Alderliesten van Deltalinqs, de ondernemersorganisatie voor haven en industrie. ‘Op de korte termijn hebben we in de haven een tekort aan personeel, mede door de vergrijzing. Dat geldt niet alleen voor hbo’ers, maar voor alle niveaus. Bedrijven geven aan dat ze in hun groei belemmerd worden door het tekort aan goede mensen.’

Daarnaast liggen er twee grote uitdagingen voor de Rotterdamse haven op de langere termijn: de energietransitie – de haven moet CO2-neutraal worden – en de digitalisering. Alderliesten: ‘Hoe groot die innovatiesprong zal zijn en hoe snel het zal gaan, weten we niet. Maar dat er iets gaat veranderen, is zeker. Willen wij als Rotterdamse haven onze positie behouden, dan zal de arbeidsmarkt ons unique selling point moeten zijn. Onze meerwaarde is niet alleen die diepe vaargeul voor grote containerschepen, maar juist het feit dat we dicht bij de stad en dicht bij grote onderwijsinstellingen zitten.’

Kansen voor techneuten en ICT’ers

Er liggen daarom veel kansen voor hbo’ers in de haven, zowel bij grote bedrijven als Vopak, Damen, Mammoet en Van Oord als in het midden- en kleinbedrijf. Vooral technici, ICT’ers en mensen met een logistieke achtergrond zijn gewild. Behalve voor de opleidingen die bij het haveninstituut Rotterdam Mainport Institute zijn ondergebracht, geldt dat voor technische bacheloropleidingen in brede zin; van werktuigbouwkunde en elektrotechniek tot de technische associate degrees, zoals maintenance & mechanics.

Die engineers zijn nodig om handen en voeten te geven aan de energietransitie. De grotendeels op kolen gebaseerde haven moet overstappen op duurzame energiebronnen. Een thema, denkt Alderliesten, waar studenten van nu zich graag aan willen verbinden.

‘Havenwerkgevers zitten niet als enigen te springen om ICT’ers, dus de war on talent wordt hard gestreden.’

Daarnaast zijn ook studenten van CMI (onder meer ICT-opleidingen) zeer gewild. Volgens Lisette van der Pijl, eigenaar van Port-able en voorzitter van de Jong Havenvereniging, is er in de haven grote behoefte aan ICT-oplossingen: ‘Een simpel voorbeeld: Als ik online iets koop, kan ik mijn bestelling haast realtime volgen. Maar bij een zeecontainer kan dat nog steeds niet. Als je dat met ICT zou kunnen realiseren, kun je miljoenen euro’s besparen op transport doordat je niet onnodig vrachtwagens met chauffeurs hoeft te laten wachten.’

De havenwerkgevers zitten natuurlijk niet als enigen om ICT’ers te springen, dus de war on talent wordt hard gestreden. Muller, van bureau havenstages: ‘Voor elke student informatica en technische informatica heb ik zo vijf plaatsen. Niet alleen stageplekken, maar ook banen. Laatst was er zelfs een recruiter in de kantine van CMI op zoek naar studenten.’

Ook commerciëlen en bedrijfskundigen gewild

Behalve traditionele havenactiviteiten zoals overslag (469 miljoen ton) en scheepsbezoeken (29.476 zeeschepen), heeft de haven van Rotterdam volgens Muller ‘bijna alles op het gebied van hoogwaardige dienstverleners en instellingen’. ‘Denk aan verzekeringsmaatschappijen, accountants, belastingconsulenten en schade-experts. Alle grote Nederlandse banken hebben vestigingen in Rotterdam. We staan in de top tien van wereldwijde verzekeringsmarkten en hebben een rechtbank met een maritieme kamer en arbitrage-instellingen gericht op scheepvaart en handel.’

Commercieel economen, marketeers, facilitair managers, bedrijfskundigen, maar ook communicatieprofessionals kunnen in deze havenarbeidsmarkt ‘aan de kade’ hun plek vinden. Hans Maas: ‘Bedrijven vinden het lastig om de vertaalslag van hun vernieuwende product naar de afnemer te maken. Professionals die communicatie hebben gestudeerd, kunnen dat wel. Werkvoorbereiding is ook zoiets; dat is echt een issue in de haven. Een slimme bedrijfskundige kan dat soort processen ondersteunen.’

Studenten met een economische achtergrond kunnen ook aan de slag bij start-ups en scale-ups. Muller: ‘Er zijn veel innovatieve, jonge bedrijven die nog niet alle kennis over wetgeving, accountancy, bedrijfsvoering en dergelijke in huis hebben. Die zitten te springen om dat soort kennis.’

Mannenwereld?

‘Vrouwen zijn heel welkom in de haven.’

In een overspannen arbeidsmarkt telt elke afgestudeerde. Nu is de haven van oorsprong een mannenwereld. Hoe open staan werkgevers voor vrouwen of werknemers die op een andere manier niet aan het clichébeeld van de havenwerknemer voldoen?

Van der Pijl, van de Jong Havenvereniging: ‘Onze bijna 500 leden komen overal vandaan en veel van hen zijn vrouw. Ik denk dat zij heel welkom zijn in de haven. Het is wel een bepaald type dat hier aardt; je moet weten wat je wilt en niet snel onder de indruk zijn. Je moet kunnen aanpakken en het niet erg vinden als er een vlek op je jurk komt.’

Volgens Tineke Muller van bureau havenstages zijn de grote bedrijven in de haven in ieder geval druk bezig met het thema diversiteit. ‘Ik heb het diversiteitsplan van een groot chemiebedrijf gezien en dat besloeg maar liefst honderd pagina’s. Dus ja, men is ermee bezig.’ Cees Alderliesten, die vanuit Deltalinqs de havenondernemers vertegenwoordigt, beaamt dat: ‘Er zijn zeker nog plekken in de haven waar een monocultuur heerst en je als vrouw je mannetje moet staan. Maar bedrijven beginnen zich hiervan bewust te worden. Ik denk dat je als vrouw anno 2019 heel goede kansen hebt in de haven.’

‘De logistieke post-brexit-infrastructuur ligt al klaar’

‘Alsof ik in de voetstappen van de havenarbeiders van vroeger loop’

Tips voor het vinden van een stage of baan in de haven

  • Word lid van de LinkedInpagina ‘havenstages’ van RDM CoE. Hierop worden vraag en aanbod bij elkaar gebracht.
  • Abonneer je op de nieuwsbrief van RDM CoE om op de hoogte te blijven van (netwerk)events.
  • Word lid van de Jong Havenvereniging en krijg toegang tot het havennetwerk.
  • Houd de site watertalent.nl in de gaten. Hierop vind je havenvacatures, werkgevers en opleidingen.
  • Meld je aan bij Rotterdam Port Coaches (via Kim van ‘t Sant, santk@hr.nl). In dit project worden studenten gecoacht door young professionals uit de haven.
  • Meld je aan voor TIP, young professional community (via Daniëlle Stolk, d.stolk@hr.nl). Loop via TIP stage in de haven en volg wekelijks seminars, workshops of inspiratiesessies.

Tekst: Esmé van der Molen
Illustraties: Demian Janssen

Deel dit artikel:

Laat een reactie achter

 

Spelregels

De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.

  1. Houd het netjes, beschaafd, vriendelijk en respectvol. Niet vloeken of schelden.
  2. Dwaal niet af van het onderwerp (blijf ‘on topic’).
  3. Wees kort, duidelijk en maak een punt.
  4. Gebruik argumenten, geen uitroepen.
  5. Geen commerciële boodschappen.
  6. Niet op de man/vrouw spelen.
  7. Niet discrimineren, aanzetten tot haat of oproepen tot geweld (ook niet voor de grap).
  8. Van bezoekers die een reactie achterlaten op de site wordt automatisch het IP-adres opgeslagen.
  9. De redactie geeft reacties die dreigende taal bevatten door aan de veiligheidscoördinator van de Hogeschool Rotterdam.

Lees hier alle details over onze spelregels.