Staatssecretaris Halbe Zijlstra heeft een flink robbertje moeten vechten met de Eerste en Tweede Kamer om zijn standpunt over de positie van deeltijders in de langstudeerderswet te verdedigen. Niet alleen de oppositie had bezwaren tegen het feit dat deeltijders niet worden uitgezonderd van de langstudeerboete van 3000 euro, ook regeringspartijen hadden het er moeilijk mee. Niet zó moeilijk dat ze de wet vervolgens blokkeerden, maar Zijlstra heeft wel moeten beloven de positie van deeltijdstudenten te zullen onderzoeken in een ‘brede verkenning’. De deadline voor dit onderzoek is 1 maart 2012.

Waar zit nu de pijn? Deeltijders mogen niet langer over hun studie doen dan voltijdstu­denten, maar omdat zij naast hun studie vaak nog een baan en gezin hebben, is het voor hen moeilijker om binnen de termijn af te studeren. Zijlstra wil desondanks geen uitzon­dering voor deeltijders maken, anders zou er een sluiproute ontstaan voor voltijders die de langstudeerboete willen ontlopen.

Bovendien doen de meeste deeltijdstudenten in het hbo niet langer over hun studie dan voltijders, stelt Zijlstra. Op de universiteiten is er wel een duidelijk verschil tussen deeltijders en voltijders en daarom vindt Zijlstra dat die instellingen zich moeten bezinnen op de kwa­liteit en studeerbaarheid van hun opleidingen.

1.188 deeltijders in gevarenzone
Van de landelijke politiek naar de praktijk op de Hogeschool Rotterdam. In december ontvingen 1.188 deeltijders een brief waarin zij door de hogeschool geïnformeerd werden over de langstudeerboete. Deze groep loopt het risico volgend collegejaar de boete te krij­gen gepresenteerd. Het IvL (lerarenopleiding) herbergt met 1.157 studenten de grootste groep deeltijders van de Hogeschool Rotter­dam. Onderwijsmanager Irma Westheim kijkt de naderende langstudeerboete met bezorgd­heid tegemoet.’ De HR heeft de studenten die het aangaat in december een brief gestuurd om ze erop te wijzen dat zij – mogelijk – in aanmerking gaan komen voor de boete. Voor onze studieloopbaancoaches (slc’s) is het een heel belangrijk onderwerp in hun contacten met de studenten. Maar ook in onze voor­lichting naar mensen die volgend jaar willen beginnen, wijzen we op de langstudeerboete. Het schrikt af. Dat merkten we bij de open dagen. Daarom verwacht ik een negatieve in­vloed op de instroom, al heb ik nu nog geen idee van de omvang.’

Op de lerarenopleiding speelt nog iets an­ders mee dat de positie van deeltijders ver­der verslechtert: het instellingscollegegeld. ‘Veel van onze deeltijders zijn al bevoegd. Ze hebben al een bachelor, maar willen nu ook een bevoegdheid halen voor een ander schoolvak. Dat is in veel gevallen op verzoek van de school waar ze werken, bijvoorbeeld als er een tekort aan leraren is voor een be­paald vak. Omdat het dan om een tweede bachelor gaat, geldt het instellingscollegegeld van 6.750 euro. Op zich zijn mensen die een tweede studie doen in de gezondheidszorg of onderwijs vrijgesteld van het instellingscolle­gegeld. Maar dat geldt niet voor studenten die al een bachelor hebben in dat vakgebied. Dus een leraar Engels die nu Duits doet, is de klos. Vier jaar lang 6.750 euro, al ben je dan wel vrijgesteld van de langstudeerboete.’

Wat doet Westheim aan deze situatie? ‘Om te beginnen staan de slc’s op scherp. Ze hebben al het signaal afgegeven dat we veel eerder potentiële langstudeerders moeten benade­ren. Een forse studieachterstand kan al vanaf het tweede studiejaar ontstaan. Onze slc’s zijn altijd vakdocenten. Dat betekent dat zij strak kunnen sturen, omdat ze precies weten wat de studenten moeten doen. Verder hebben wij twee jaar geleden met de herinrichting van het curriculum de kans op langstuderen verkleind. Theorie en praktijk zijn nu beter met elkaar verbonden. Studenten kunnen daardoor niet meer eindeloos hun praktijkopdrachten uitstel­len, waardoor ze aan het einde van hun studie in tijdnood komen. Dat dwingt de student om grenzen te stellen naar zijn werkgever. Die wil namelijk vaak wel een bevoegde leerkracht, maar maakt door de werkdruk te weinig ruim­te vrij voor studie. Door deze ingreep hebben we nu minder langstudeerders dan vier jaar geleden. Ook bieden we maatwerk. Studen­ten met relevante werkervaring kunnen bepaalde onderdelen versneld doorlopen. Toch durf ik niet te voorspellen hoe de situatie voor onze huidige en toekomstige studenten volgend collegejaar zal uitpakken.’

Esmé van der Molen

TIPS VOORDEELTIJDERS
● Profiteer maximaal van studieloop-baancoaching. Slc’s kunnen je helpen met een werkbaar studieplan en samen met jou je voortgang monitoren. Elke student krijgt vier gesprekken. Heb je meer tijd nodig, dan kunnen dat er maximaal tien zijn.
● Als je relevante werkervaring hebt, kijk dan met de opleiding of je vrijstel­lingen kunt krijgen en versneld kunt (af) studeren.
● Wees assertief. Beknibbel niet op studie-uren omdat het druk is op het werk. ‘Gebruik’ de langstudeerboet als argument richting je werkgever.

Heb je behoefte aan feedback, ook rondom de combinatie werk-studie-privéleven, dan kun je contact opnemen met het mentoraat voor deeltijders en 21plussers: SupportTeam 21+ en Deeltijd, supportteam@hr.nl.