Belandt een vriendin in een gevaarlijke relatie? Herken het probleem en vertrouw op je gevoel, is de boodschap van de overheid op de Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen.

Met een overvloed aan cijfers kun je het probleem illustreren. Een op de tien Nederlandse studentes wordt in haar studietijd verkracht, bleek bijvoorbeeld uit een enquête van Amnesty International. En volgens statistiekbureau CBS heeft de helft van alle vrouwelijke studenten aan universiteiten en hogescholen in de afgelopen twaalf maanden vormen van seksueel geweld meegemaakt.

Geen cijfers nodig

Maar vooral vrouwen hebben meestal geen cijfers nodig om te weten dat dit speelt. ‘Ik sprak deze maand nog iemand die me vertelde dat ze verkracht was’, zegt Sarah Evink van studentenorganisatie ISO. ‘Studenten zijn er veel mee bezig. Bij sommige verenigingen zorgen ze dat vrouwen niet meer alleen naar huis fietsen. Ik heb ook weleens gehoord van een safe space bij een introductieweek die ook echt gebruikt werd door iemand die iets heftigs meemaakte. Het is vreselijk dat het gebeurt, en het is goed dat er meer aandacht voor is.’

‘Elke vrouw kan je zo een voorbeeld geven’, zegt Maaike Krom van de Landelijke Studentenvakbond. ‘Zelf ben ik op een avond toen ik ergens fietste vanuit het niets op mijn kont geslagen door mannen in een passerende auto. Maar er zijn zoveel verhalen, ook bijvoorbeeld over mannen die vrouwen achtervolgen. En het valt niet altijd mee om de hulp te vinden die je nodig hebt.’

In de studentenwereld liggen vooral de corporale verenigingen onder een vergrootglas. Maar het gebeurt overal, zegt Krom. ‘Gelukkig is er meer aandacht voor. Bij grote evenementen is het nu normaler dat er iemand aanwezig is bij wie je terechtkunt als er iets gebeurt. Dat is belangrijk, ook binnen je onderwijsinstelling.’

Femicide

In het ergste geval leidt het geweld tot de dood. Elke acht dagen wordt er in Nederland een vrouw vermoord. De moordenaar is meestal de partner of de ex van het slachtoffer. Femicide, oftewel vrouwenmoord, krijgt de laatste jaren meer aandacht en ook de overheid voert er campagne tegen.

Waar ben je, heet die campagne. Een benauwend filmpje illustreert hoe een jonge vrouw in een verstikkende relatie terechtkomt. Er zitten naar schatting zo’n 200 duizend mensen vast in een relatie van ‘dwingende controle’. Vrouwen twee keer zo vaak als mannen.

De campagne doet vooral een beroep op vrienden en familieleden van de vrouwen. ‘Herken jij signalen van controle of geweld? Neem contact op met Veilig Thuis voor advies of hulp’, is de boodschap.

Maar de boodschap is ook gericht aan jongeren die, misschien wel voor het eerst, een serieuze relatie krijgen, vertelt Suzanne Koning van het ministerie van Veiligheid & Justitie, verantwoordelijk voor de campagne. ‘Als je weet waar je instapt, kun je nog handelen. Het kan je voor je hele leven schaden.’

Ze schetst een patroon dat alarmbellen moet laten rinkelen: iemand overstelpt je met liefde, je gaat snel samenwonen en langzaamaan raak je geïsoleerd. De man is snel jaloers en wil niet dat je met je vrienden afspreekt. ‘Een buitenstaander denkt al snel: ik bemoei me er niet mee. Maar eigenlijk zou je het bespreekbaar moeten maken. Als je niet weet wat je moet doen, kun je VeiligThuis bellen.’

Net als de LSVb-voorzitter zegt ook Koning dat het in alle kringen gebeurt. ‘Het komt bij hoog- en laagopgeleiden voor, en in alle culturen. Wat ook een probleem is: als die vrouwen kinderen krijgen in zo’n relatie. Want die lijden er ook onder en zo zet de schade zich voort.’

Tekst: HOP, Bas Belleman
Beeld: still uit campagnefilmpje Waar ben je?