Regels en procedures zijn nodig, maar ze zorgen niet automatisch voor gemotiveerde werknemers. Desiree Meurs, socioloog en onderzoeker aan de Hogeschool Rotterdam, laat in haar promotieonderzoek zien dat mensen pas echt tot hun recht komen als er ruimte is voor waardering, vertrouwen en openheid. Ze ontwikkelde een scan die mkb-bedrijven helpt om anders leiding te geven. 

Een mkb-bedrijf bevindt zich midden in een fusie. De werknemers snakken naar duidelijkheid. Hebben ze straks nog wel een baan? De directeur weet het zelf ook nog niet, dus blijft het stil. ‘Ik bescherm ze’, redeneert hij. ‘Als ik nog niets weet, waarom zou ik ze onrustig maken?’ Maar het tegenovergestelde gebeurt. De werknemers voelen zich juist onzeker en raken gedemotiveerd. Pas als de directeur open is over de fusie, inclusief zijn eigen onzekerheid, keert de rust terug. 

Dit is een van de verhalen uit het onderzoek van Desiree Meurs, socioloog en onderzoeker aan de Hogeschool Rotterdam. Ze bestudeert al jaren hoe bedrijven hun medewerkers kunnen aansturen door middel van “soft controls“. Dat wil zeggen dat je als werkgever meer handelt vanuit bijvoorbeeld vertrouwen, waardering, transparantie en open communicatie. 

​​​Naam: Desiree Meurs 

Opleiding: Sociologie 

Titel onderzoek: Het mkb met soft controls in control 

Hoopt te promoveren in: 2025  

Wat zijn soft controls? 

‘Soft controls zijn eigenlijk de informele beheersmaatregelen in een organisatie’, legt Meurs uit. ‘Alles wat niet in de regels staat of in je takenpakket, maar wel ervoor zorgt dat mensen onder andere gemotiveerd raken.’ Denk aan het bieden van hulp door je leidinggevende, transparant zijn over ontwikkelingen in het bedrijf, of simpelweg waardering hardop uitspreken voor goed werk. Dit verschilt van “hard controls“; de formele regels, procedures en controlesystemen. ‘Hard controls zeggen vaak wat je móet doen’, aldus Meurs. ‘Soft controls zorgen ervoor dat je het gevoel hebt dat je iets wílt doen, omdat het goed voelt.’

Kracht van een compliment onderschat  

Een opvallende uitkomst van het onderzoek is hoe belangrijk waardering is voor werknemers. En tegelijk dat managers dit mogelijk onderschatten. ‘Werknemers noemen waardering echt als nummer één’, zegt Meurs. ‘Managers lijken daar veel minder aan te denken. Maar gewoon af en toe zeggen “je doet het goed” maakt een enorm verschil.’ Het klinkt simpel, maar lijkt in de praktijk toch soms mis te gaan. ‘Door de waan van de dag wordt het vergeten’, erkent Meurs. ‘Vooral in het mkb of relatief kleine bedrijven, waar alles op de schouders van één persoon rust.’ 

‘Af en toe zeggen “je doet het goed” maakt een enorm verschil.’

Gratis scan helpt bedrijven 

Om mkb-bedrijven te helpen heeft de Hogeschool Rotterdam een “soft controls scan” ontwikkeld. Deze gratis tool helpt ondernemers inzicht te krijgen in waar ze staan op gebieden als motivatie, vertrouwen en betrokkenheid. ‘De scan bevat 36 stellingen en laat zien wat je als organisatie al doet om mensen bijvoorbeeld gemotiveerd te houden’, aldus Meurs. ‘Het mooie is dat we de scan aan zowel managers als werknemers voorleggen. Vaak zie je verschillen in hoe beiden de situatie ervaren, en dan kun je het gesprek aangaan over wat beter kan.’ 

Vertrouwen steeds belangrijker 

Nu Meurs haar promotieonderzoek bijna afrondt, kijkt ze naar de toekomst. ‘We staan nog maar aan het begin’, zegt ze. ‘Met AI, meer thuiswerken en alle technologische ontwikkelingen wordt bijvoorbeeld vertrouwen steeds belangrijker.’ Voor mkb-ondernemers die aan de slag willen met soft controls, heeft ze een concrete tip: ‘Begin met de scan om te zien waar je staat. En dan vooral: ga het gesprek aan met je werknemers. Open communicatie en waardering, daar kun je vandaag al mee beginnen.’ 

‘Ga het gesprek aan met je werknemers. Open communicatie en waardering, daar kun je vandaag al mee beginnen.’ 

Want zoals dat verhaal van de fusie laat zien: soms is eerlijkheid over onzekerheid beter dan bescherming door stilzwijgen. Vertrouwen ontstaat door menselijke verbinding, stelt de onderzoeker. ‘In de ideale wereld hoeven we niet meer met het vingertje te wijzen’, besluit Meurs. ‘Mensen doen hun werk goed omdat ze het uitdagend vinden, omdat ze het waardevol vinden wat ze elke dag doen. Zodat we allemaal elke dag naar het werk gaan en denken: ja, we dragen echt iets bij.’

Tekst: Karst Oosterhuis
Foto: Wouter le Duc