Ik ben deze maand begonnen aan mijn studie in Rotterdam en heb het druk met alle kennismakingsactiviteiten en borrels en soms ga ik dan ook nog de stad in. Ik hoor natuurlijk dat veel vrouwen zich helemaal niet veilig voelen in Rotterdam en volgens het nieuws is straatintimidatie aan de orde van de dag. Maar ik zie daar als man eigenlijk niks van en vind de stad best gezellig. Mis ik iets? Waar moet ik op letten? 

Groet,
Manbro Blindeman

Beste Manbro, 

Allereerst: wat goed dat jouw zelfreflectie je tot deze vraag heeft gebracht. Onveiligheid voor vrouwen in Rotterdam is – net als in de meeste stedelijke gebieden – een groot probleem. Hoe je een stad beleeft hangt vaak af van wie je bent en welke positie je hebt in de samenleving.

Je hebt zelf het gevoel dat je misschien iets mist en dat kan heel goed. Als man ben jij niet de primaire doelgroep van straatintimidatie. Vrouwen, LHBTQ+ personen en mensen met een migratieachtergrond zijn dat wel. Het advies dat ik je kan geven, geef ik vanuit mijn -mannelijk – perspectief. Ik word zelf niet lastiggevallen op straat, maar ben er wel meer bewust van geworden doordat ik ben gaan praten met vrouwen in mijn omgeving en naar hun ervaringen heb geluisterd.

Wanneer jij (een man) een avondwandeling door de Witte de With maakt, kun je dit redelijk zorgeloos doen. Jij hoeft voor je eigen veiligheid niet op allerlei signalen en voorspellers van gevaar te letten, wat het lastiger maakt om dit voor een ander wel te doen. Maar laat dit nou net een tijd en plaats zijn waar vrouwen zich over het algemeen het meest onveilig voelen.

Een voorbeeld vanuit het perspectief van een vrouw: Je wilt gewoon wat gaan drinken in de stad met je vrienden. Het gezeik begint al bij de kledingkeuze: er leuk uitzien en gegarandeerd opmerkingen krijgen, achternagelopen worden of aangesproken worden? Of een vormloze hoodie aan zonder make-up om de kans iets kleiner te maken dat je opmerkingen krijgt, achternagelopen en aangesproken wordt?

Je loopt met je koptelefoon – die al uitstraalt: je kunt een opmerking tegen me maken maar ik hoor het niet – aan de drukste kant van de straat en ziet in de verte al de persoon die jou aan gaat spreken. Ga je oversteken? Dat voelt als een statement: hij heeft al gezien dat jij hem hebt gezien.

Je weet dat je een repertoire aan antwoorden en excuses op zak moet hebben om van een ‘complimentje’ af te komen. Als je dat gesprek negeert of afkapt is er altijd een kans dat het escaleert, ook in een drukke straat. De een kan zich hier beter tegen weren dan de ander, maar voor niemand is het leuk.  

Kortom: als vrouw word je beroofd van je tijd, beperkt in je uitingen, beïnvloed in je keuzevrijheid, allemaal en plein public, maar vaak volledig onopgemerkt. Dit verhoogt de drempel om aangifte te doen of er over te praten waardoor het probleem kleiner zal lijken dan het is. En dat, beste Manbro, is waarom je een deel van het probleem niet ziet.

Nu ik toch bezig ben, zal ik voor de zekerheid ook enkele ‘oplossingen’ en verwijten die vrouwen voor hun voeten krijgen geworpen even mansplainen 😉 Slik je tong in voor je deze zelf oppert, en corrigeer je vrienden erop.

Een compliment krijgen is toch leuk? Het zijn geen complimenten, het zijn oppervlakkige en objectiverende opmerkingen die iemand dienen te dwingen tot interactie: een verbale gijzelneming.

Je kunt het toch gewoon negeren? Wanneer jij je dusdanig onveilig voelt dat je je kleding/lichaamshouding/route aanpast, heb je al gehandeld en is het dus te laat om te negeren. De woorden die je zou moeten negeren als vrouw zijn bovendien al gesproken, de intimidatie heeft al heeft plaatsgevonden. Er is dus niks voorkomen of opgelost. 

Wat deed je daar dan ook, zo laat, alleen? Enge plekken bestaan niet, enge mensen wel. En die voelen zich (in tegenstelling tot vrouwen) vrij om te gaan waar en te doen wat ze willen.  

Met zo’n outfit vraag je toch ook om aandacht? Hier klopt geen reet van, statistisch gezien maakt het niet uit wat je draagt. De verantwoordelijkheid ligt in elk geval bij de dader.

Het hoort nou eenmaal bij mannelijkheid / bij ‘die’ cultuur. Dit kun je niet zeggen zonder te impliceren dat het dus inherent vrouwelijk is om lastiggevallen te worden. Gedrag kan aan- en afgeleerd worden en een cultuur is geen natuurwet. 

Gelukkig zijn mensen sociale dieren en kunnen we best goed inschatten wanneer iemand zich onveilig voelt en juist wel of niet benaderd wil worden. Kijken ze gespannen om zich heen? Lopen ze heel snel? Kijken ze vaak in spiegels en reflecties? Praten ze nauwelijks terug of heel kortaf? Dit kunnen tekenen van ongemak zijn en de moeite waard om ook eens om je heen te kijken of je iets ziet dat niet in de haak lijkt.

Misschien worden ze aangesproken door een grote groep en lijkt de machtsverhouding wat scheef, worden ze nageroepen of gesist, gevolgd, klemgezet, aangestaard of aangeraakt, of middels complimentjes verbaal gegijzeld? Check even door te vragen of alles oké is, of je even mee moet lopen of in de buurt moet blijven. Doe dit het liefst een beetje discreet.  

In bars, clubs en ov: spreek beveiliging of personeel aan, daar zijn ze namelijk voor. Probeer voor ieders veiligheid de dader zoveel mogelijk overal buiten te houden. Steun aan het slachtoffer is belangrijker en het is niet aan jou om de dader te straffen.  

Wat nou als je zelf een beetje creepy bent? Veel mannen doen helemaal niets expres verkeerd en kunnen toch intimiderend overkomen zonder het door te hebben. Let ook op je eigen lichaamstaal en houd een paar meter afstand tot mensen die je niet kent, zeker ’s avonds en in lege straten. Blokkeer geen doorgang en snij niet af. Passeer je de ander, dan is kort oogcontact en een glimlach prima maar ga niet lopen staren. Als iemand wegdraait, kortaf reageert of geen antwoord geeft: stop er dan gewoon mee, je bent sneller intimiderend dan je denkt.  

Tot slot: hou je eigen veiligheid in acht en ga niet de held spelen. Waarschuw hulpdiensten en documenteer wat er gebeurt als het uit de hand loopt.

Wellicht voelt het wat oneerlijk dat jij, een man met niets dan goede bedoelingen, je gedrag aan moet passen omdat een paar medemannen zich niet kunnen gedragen. En voelt die aanpassing dan misschien als een soort schuldbekentenis van een specifiek mannelijk erfzonde. Dat iedere deelname hieraan – ook als ridder op een ov-fiets – jou als man onderdeel maakt van het probleem. Maar dat ben je alleen zolang je niets doet.  

Tekst: Demian Janssen
Illustratie: Marit Breuker