Tweedejaars student Martijn Langeveld van de lerarenopleiding geschiedenis is een petitie gestart tegen de aanwezigheidsplicht. De petitie is inmiddels 146 keer ondertekend. Martijn is door onderwijsmanager Jiwan Does uitgenodigd voor een gesprek. ‘We nemen zijn input serieus en gaan graag in gesprek om zijn ervaringen en suggesties te horen’.

De in september in gevoerde plicht houdt in dat studenten bij 80 procent van de lessen aanwezig moeten zijn. ‘Velen ervaren enkel negatieve effecten van de aanwezigheidsplicht’, stelt de student, ‘Wanneer je te vaak afwezig bent kan je worden uitgesloten van toetsen. Om toch afwezig te mogen zijn moet de student een omweg maken via het decanaat wat alleen maar meer tijd wegneemt van het studeren!’

‘Ook nog een uitstapje naar de decaan …’

Toen hij onlangs verkouden was maakte Martijn dan ook geen afspraak met de decaan. ‘Je hebt je studie, twee dagen per week stage, je moet je vakken voorbereiden, literatuur lezen en je eindopdracht maken. Je week zit vol en dan zou je ook nog een uitstapje naar de decaan moeten maken.’

Resultaat was dat hij, om maar aan de aanwezigheidsplicht te voldoen, ziek naar school is gegaan. Hij was niet de enige. ‘Er was bijvoorbeeld ook een klasgenoot die zijn stem kwijt was en op het punt stond om over te geven.’

‘Geef bonus van 0,5 punt bij 80 procent aanwezigheid’

Martijn kent geen studenten die zijn uitgesloten van een toets, maar hij vindt de plicht zoals die nu is niet goed. De student heeft ook een alternatief bedacht voor de aanwezigheidsplicht van 80 procent. Hij stelt in zijn petitie voor om bijvoorbeeld een 0,5 bonuspunt te geven op de toets, als een student 80 procent aanwezig is geweest.

In maart kunnen studenten in een inloopspreekuur in gesprek met onder andere de opleidingscoördinator. Daar wil Martijn de petitie presenteren: ‘Het spreekuur is bedoeld om de stem van de studenten over meerdere topics te kunnen horen en om opheldering te vragen. Ik wil er naartoe en vond het goed om een basis te hebben’, vertelt de student die met de 146 handtekeningen achter de hand het gesprek in wil gaan.

Verantwoordelijkheidsbesef

Martijn vindt dat de ‘jongvolwassenen’ die de opleiding volgen zelf voldoende verantwoordelijkheidsbesef zouden moeten hebben om lessen te volgen. ‘Anderen zien dat niet in en dan is er uiteindelijk een natuurlijke selectie van studenten die het niet halen.’

Niet alle studenten aan wie Martijn een flyer over de petitie gaf, besloten die te ondertekenen. ’Ze zeiden dat ze wel iets goeds zagen in de aanwezigheidsplicht. Het zorgt voor hechtheid in de klas, het stimuleert het groepsgevoel als bijna iedereen er steeds is. Ik kan mij daar wel in vinden, maar ik heb dat groepsgevoel ook in het eerste jaar ervaren, toen er bij ons geen aanwezigheidsplicht gold.’

Onderwijsmanager verrast over petitie

Jiwan Does, onderwijsmanager mens & maatschappij (waar geschiedenis onder valt), wil eerst zelf met petitie-opsteller Martijn in gesprek voordat hij uitgebreid wil reageren. ‘Maar we zijn als opleidingen verrast omdat het onderwerp in de slc-lessen en studentpanels expliciet aan bod komt. Binnen de opleiding hechten we er veel waarde aan dat studenten en docenten samen in gesprek gaan over verbeteringen. We hebben een laagdrempelige cultuur waarin dit continu gebeurt, en waarin het vanzelfsprekend is dat verschillende perspectieven worden meegenomen.’

Hij herkent de onvrede met het nieuwe aanwezigheidsbeleid ook niet: ‘Evaluaties binnen de opleiding laten tot op heden een totaal ander beeld lieten zien. De docenten zijn onverdeeld enthousiast en de studenten onderschrijven het belang en de noodzaak’. 

Binnen de hogeschool zijn in verschillende instituten, niet alleen bij IvL maar bijvoorbeeld op bij social work, ‘interventies rondom aanwezigheid zorgvuldig afgewogen en geïmplementeerd’, vertelt Does. ‘Steeds op basis van een brede behoeftemeting. Daarbij zijn student- en docentgeledingen in onder andere opleidingscommissies nauw betrokken geweest. Dezelfde zorgvuldigheid willen we hanteren in het evaluatieproces: we luisteren naar studenten, kijken naar de effecten van de maatregel en beoordelen of er aanpassingen nodig zijn binnen de kaders van kwalitatief goed onderwijs’.

Tekst en foto: Jos van Nierop