Lectoren zou je ‘hbo-hoogleraren’ kunnen noemen. Maar waar een hoogleraar herkenbaar is aan toga en baret, moet een lector het zonder dergelijke symbolen stellen. Tot vandaag dan, want met het speciaal ontworpen draagteken hebben de HR-lectoren een symbolisch sieraad gekregen. Esmee Muijlwijk, afgestudeerd aan de opleiding arts & crafts, ontwierp het insigne.

Sieradenontwerper Esmee Muijlwijk doet open met een kop koffie in haar hand, ze is vroeg vertrokken vanuit haar woonplaats Zaltbommel. Profielen zocht haar een paar weken terug op in het Zilvermuseum in Schoonhoven. Daar werkt ze parttime als vrijwilliger, waar ze onder meer workshops geeft. In ruil daarvoor kan ze de machines van het museum gebruiken en haar eigen sieraden verkopen in het museum.

Meer conceptueel denken

In Schoonhoven volgde ze de mbo-opleiding voor goudsmid. ‘Ik heb hier op kamers gewoond’, vertelt ze. ‘Het is de enige opleiding voor zilver- en goudsmid in Nederland, er wonen leerlingen uit het hele land’. Na haar mbo-opleiding vervolgde ze haar studie aan de Hogeschool Rotterdam waar ze de AD arts and crafts volgde: ‘Ik wilde na de vakopleiding meer conceptueel leren denken’, verklaart ze de keuze om door te studeren. ‘Toen ik in coronatijd de opleiding deed dacht ik weleens “waar ben ik mee bezig”, maar ik heb stiekem enorm veel geleerd.

Ze heeft inmiddels een eigen bedrijf als edelsmid, ontwerpt en maakt sieraden, soms in opdracht, geeft les en neemt opdrachten aan. De laatste grote opdracht: het ontwerpen van een draagteken voor de lectoren aan de HR. Een opdracht van het type waar ze ‘goed op was voorbereid’ in haar opleiding.

‘Wat is een draagteken eigenlijk, was mijn eerste vraag, en daarna: wat doet een lector?’

Zoals ze leerde bij arts & crafts ging ze naar aanleiding van die opdracht eerst op onderzoek uit. ‘Wat is een draagteken eigenlijk, was mijn eerste vraag, en daarna: wat doet een lector? Bij draagtekens zag ik veel traditionele dingen, zoals de bekende lintjes (die op Koningsdag worden uitgereikt, red.). In de opdracht stond dat het draagteken de kernwaarden van de HR moest verbeelden. Dat vind ik heel interessant, om die grote, abstracte begrippen uit te drukken in een ontwerp.’

Nadenkend en associerend over de kernwaarden, stelde Esmee zichzelf ook de vraag: wat was de hogeschool voor míj? ‘Ik kwam tot een soort continue beweging, een soort draaikolk, een proces van transformatie, met in het midden een vaste kern. Die kern verbeeldt voor mij de lector, die een soort gids is in de wervelwind, iemand die het allemaal bij elkaar houdt, verandering stuurt, verantwoordelijkheid neemt.’

Aluminium: stoer en herbruikbaar

Het onderzoek was stap 1, het ontwerp op papier zetten stap 2 – een behoorlijk ingewikkelde stap, want alles moet in 3D ook kloppen. Vervolgens moest er een prototype komen voor de presentatie. Ze koos voor aluminium als duurzaam materiaal; goud en zilver maakten het insigne te duur. ‘Aluminium is stoer en makkelijk te hergebruiken’, zegt ze.

Daarna begon het echte handwerk. Esmee opent een doosje, met een zakje erin en schudt wat metalen ‘maantjes’ op de tafel uit. ‘Mijn ontwerp bestaat uit allemaal laagjes aluminium’, legt ze uit, ‘en aluminium heeft ook een nadeel: je kunt het niet solderen. Daarom heb ik de lagen met kleine klinknageltjes aan elkaar gemaakt. Die gelaagdheid heeft ook weer een betekenis, en de klinknagels vond ik mooi vanwege de associatie met het maritieme, en de stad.’

1600 klinknageltjes

Een mooie associatie, maar dat betekende ook dat ze zelf mini-klinknageltjes moest maken, want die haal je niet in dit formaat bij de Gamma. ‘In totaal 1600 stuks, in verschillende lengtes’, lacht ze, ‘ik was er een dag mee bezig.’

En zo waren er meer hobbels op de weg. De laagjes die ze voor de presentatie van haar ontwerp nodig had, liet ze lasersnijden bij een bedrijf. Toen haar ontwerp werd uitgekozen en ze een serie van honderd stuks moest gaan maken, bleek het bedrijf met dergelijke oplagen niet uit de voeten te kunnen. ‘Dat betekende dat ik opnieuw op zoek moest naar een bedrijf hiervoor’, zegt ze.

Ook het lint waaraan het draagteken hangt was niet zomaar gevonden in de stoffenkraam op de lokale weekmarkt. ‘Die linten komen nu uit Denemarken. Ik ben in eerste instantie voor alle materialen in de buurt gaan zoeken, maar om precies de juiste kleur rood van de HR te krijgen moest lint speciaal geverfd worden.’ En zo zijn er ook nog speciale doosjes, stickers, een ophangoogje. Hoewel Esmee al het handwerk zelf doet, zijn er ook veel leveranciers betrokken.

De presentatie – voor een gezelschap van mensen van communicatie en het cvb – was spannend, vertelt ze, maar vooral ook heel leuk. ‘Ze waren meteen enthousiast’, vertelt ze, ‘maar dat waren ze ook over de andere ontwerpers – we woonden allemaal ook elkaars presentaties bij. Leuk om te zien hoe dezelfde opdracht door iedereen totaal anders was aangepakt. De drie anderen vond ik heel sterk, allemaal op een andere manier. Ik kon tijdens de presentatie al wel merken dat ze wel meteen veel zagen in mijn concept, de gelaagdheid, de symboliek.’

‘Ik kon tijdens de presentatie al wel merken dat ze wel meteen veel zagen in mijn concept’

Na een weekje kreeg ze het goede nieuws: haar ontwerp was gekozen en ze mocht aan de slag om een oplage van honderd stuks, voor alle huidige lectoren en een paar extra, te gaan produceren. Het moment dat ze de opdracht kreeg is nu zo’n anderhalf jaar geleden; het was een flinke reis om te komen tot waar ze nu is. ‘Als je het ontwerp hebt en een protoype ben je pas op de helft’, zegt ze. ‘Dit zijn opdrachten die je soms hoofdpijn bezorgen, maar tegelijkertijd vind ik het een van de mooiste dingen om te doen. Ik ben heel benieuwd wat de lectoren ervan gaan vinden. Ik hoop dat ze zich erin herkennen, dat het klopt bij de verantwoordelijkheid die ze hebben.’

Tekst en foto’s: Edith van Gameren
Coverfoto: Gert Jan Pos

Volg ons op Instagram