Hoe gebruiken studenten ChatGPT bij het schrijven van hun scriptie? Die vraag krijgt ‘opvallend’ weinig aandacht tijdens de keuring van opleidingen, stelt de onderwijskeurmeester zelf.

Opleidingen moeten geaccrediteerd worden om een erkend hbo- of wo-diploma te mogen uitgeven. Dat regelt de NVAO, de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie. Panels van deskundigen gaan bij ze langs om hun voorzieningen, plannen en onderwijsprogramma te beoordelen.

De ‘visitatierapporten’ die ze daarover uitbrengen, zijn nu door de NVAO geanalyseerd op één specifiek onderwerp: generatieve artificiële intelligentie. Hoe gaan opleidingen met AI om? Wat willen ze studenten erover leren? Zijn er duidelijke regels? En snappen docenten wat ze met AI moeten?

Worstelen

De aandacht voor AI is snel gestegen, constateert de NVAO in een ‘Startverkenning’. Eind 2022 kwam ChatGPT online en dat bleek verbluffend goed teksten te kunnen genereren. Opleidingen worstelen sindsdien met de gevolgen.

Of worstelen sommige daar misschien te weinig mee? In een nadere analyse van 194 recente visitatierapporten ziet de NVAO dat vooral universitaire opleidingen aandacht voor AI hebben. Hbo-opleidingen hebben dat ‘minder’, constateert de NVAO, zonder verdere toelichting. Kanttekening: het zou inmiddels beter kunnen zijn; er verstrijkt nogal wat tijd tussen het bezoek van de deskundigen en de uiteindelijke goedkeuring door de NVAO.

In elk geval ziet de NVAO dat de aandacht vooral naar de gevolgen voor toetsing gaat. Veel minder oog hebben opleidingen voor de invloed van AI op het toekomstige beroep van studenten. Welke competenties moeten studenten leren als AI straks een standaardonderdeel van hun werk is?

Afstudeerkwaliteit

Ook noemt de NVAO het ‘opvallend’ dat in visitatierapporten wel aandacht is voor toetsing in het algemeen, maar niet voor de afstudeerscriptie. Zowel de opleidingen als de bezoekende panels van deskundigen hebben ‘niet expliciet’ oog voor de risico’s van AI voor eindwerken. ‘Uit de visitatierapporten kan niet worden opgemaakt of opleidingen en hun examencommissies hier grip op hebben en of zij het gesprek hebben gevoerd met het panel.’

De NVAO verbindt er geen verdere conclusies aan. NVAO-voorzitter Arnold Jonk schrijft in zijn voorwoord: ‘De roep om kaders en zekerheid die vaak klinkt is een logische, maar we zullen vermoedelijk nog enige tijd moeten leven met onzekerheid.’

In de verkenning staat: ‘Panels zijn niet verplicht om het gesprek met opleidingen aan te gaan over de inzet van generatieve AI en hoeven hier ook niet over te rapporteren’. Intussen bekijkt de keurmeester of de procedures rond kwaliteitszorg meer gericht moeten zijn op generatieve AI. En zo ja, wat de deskundigenpanels dan nodig hebben om goed te kunnen oordelen.

AI-geletterdheid

Vorig jaar trok ook de Onderwijsinspectie aan de bel. Die zag een ‘groot risico’ voor de afstudeerkwaliteit. Examencommissies kunnen fraude met AI moeilijk vaststellen of bewijzen. En ze krijgen niet genoeg tijd om zich te scholen in de risico’s.

De NVAO sluit zich hierbij aan. Zij vraagt opleidingen om de AI-geletterdheid van docenten te verbeteren en beter na te denken over de rol van AI in hun onderwijs.

Tekst: HOP, Olmo Linthorst
Beeld: Darice de Cuba