Hoe neem je een beslissing als alles tegelijk misgaat? Een zieke orderpicker, een vastgelopen vrachtwagen en een lading verse sla die bijna over datum is. In de logistiek is stress de norm. Onderzoeker Muhammed Akbas kijkt naar de morele afwegingen die managers dagelijks maken. ‘Het clichébeeld van de keiharde manager die alleen maar aan targets denkt, klopt niet. De meesten blijken veel gevoeliger voor sociale kwesties dan je zou verwachten.’

Snel nog even het magazijn in zonder werkschoenen, of toch dat ritje in één keer doen, ook al weet je dat de lading eigenlijk te zwaar is. Het lijken onschuldige vergrijpen en gelukkig loopt het meestal goed af. Voor Muhammed Akbas zijn ze illustratief voor de hoge werkdruk en stress op de werkvloer in distributiecentra. ‘De hectiek en de waan van de dag regeren. Je hebt te maken met verse producten en iedere seconde telt. Als de producten bederven, kun je ze niet meer verkopen.’

Naam: Muhammed Akbas

Opleiding: Logistiek/ Kenniscentrum Business Innovation

Titel onderzoek: Moraal van logistieke managers in foodketens

Hoopt te promoveren: Begin 2027

De promovendus is gefascineerd door ethiek, de filosofische discipline die zich bezighoudt met de vraag wat goed handelen is. Zijn onderzoek richt zich op de dagelijkse dilemma’s waar ‘lijnmanagers’ bij logistieke bedrijven mee te maken hebben. ‘Dit zijn niet de managers hoog in de boom, maar mensen die dicht op de werkvloer staan. Ze sturen orderpickers en andere medewerkers aan, en hebben tegelijkertijd te maken met de doelstellingen van de directie.’

Veel brandjes blussen

Deze managers worstelen met tegenstrijdige belangen, en juist dat maakt deze groep interessant om te onderzoeken. ‘Aan de ene kant willen ze goed zijn voor het personeel, aan de andere kant worden er keiharde targets opgelegd.’ En als er dan een vrachtwagen vaststaat in het verkeer of meerdere orderpickers zich ziekmelden, loopt de spanning op. ‘Een manager zei: ik ben de hele ochtend brandjes aan het blussen, en pas na de lunch begin ik met mijn werk.’

Een van de vragen die de promovendus stelde, was: waar heb je spijt van? Opvallend genoeg noemden de managers vrijwel nooit dat ze bepaalde doelstellingen niet hadden gehaald. ‘Ze gaven bijna allemaal aan dat ze meer contact hadden willen zoeken met de werkvloer. Bijvoorbeeld door vaker mee te draaien, samen te lunchen of medewerkers meer te betrekken bij de resultaten van het werk.’

Managers hebben vaak een groot hart

Op basis van de interviews onderscheidde hij drie typen leidinggevenden. De ‘commerciële manager’ is een harde werker die in cijfers denkt en alles doet om het werk af te krijgen. De ‘ketengerichte manager’ kijkt voorbij het eigen belang en zoekt samenwerking met telers en vervoerders. De ‘idealistische manager’ stelt duurzaamheid en medemenselijkheid centraal, ook als dat ten koste gaat van de winst. ‘Het clichébeeld van de keiharde manager die alleen maar aan targets denkt, klopt niet. De meesten blijken veel gevoeliger voor sociale kwesties dan je zou verwachten.’

Muhammed werkte zelf ruim tien jaar in de bakkerij van zijn familie. ‘We bakten dagelijks zo’n duizend broden, met een team van tien tot vijftien man. Dat was geen bakkertje om de hoek, maar echt een productieplek,’ vertelt hij. Daar zag hij van dichtbij hoe lastig het is om knopen door te hakken, bijvoorbeeld als zijn broer iemand moest ontslaan tijdens een rustige periode. ‘Ik heb daar gezien waar de schoen wringt. Wat op kleine schaal gebeurt, zie je ook bij grote bedrijven. Het is gewoon een heel moreel beladen sector.’

In het vervolg van zijn onderzoek wil hij logistiek managers praktische dilemma’s voorleggen, zoals: wat doe je met voedsel dat bijna over de datum is? Veel bedrijven doneren het inmiddels aan personeel of voedselbanken, maar er zijn ook nog bedrijven die het liever weggooien. Of: werk je nog samen met een uitzendbureau als blijkt dat hun arbeidsmigranten in erbarmelijke omstandigheden wonen?

De managers van de toekomst

‘Ik wil met mijn onderzoek echt een verschil kunnen maken. Ik hoop dat mijn onderzoek managers kan inspireren om andere keuzes te maken,’ zegt Muhammed. Het geven van onderwijs doet hij met veel plezier. Tijdens de lessen vertelt hij vaak over wat hij in het werkveld tegenkomt en plaatst hij studenten voor dezelfde dilemma’s als waar managers mee te maken hebben. ‘En een deel van de studenten is straks zelf manager in de logistieke sector. Dat maakt de koppeling tussen onderwijs en onderzoek extra waardevol.’

Tekst: Karst Oosterhuis
Foto: Wouter le Duc