‘Dit is precies waarom ik zulke werkbezoeken nuttig vind’, zegt onderwijsminister Rianne Letschert na afloop. Ze heeft onderwijs gezien dat een antwoord biedt op maatschappelijke vragen, én obstakels ervoor, die ze vanuit Den Haag kan aanpakken. Want de innovatieve leertrajecten die de HR tijdens haar bezoek presenteerde hebben soms heel wat hobbels te nemen.

Neem bijvoorbeeld het traject voor zij-instromers in de energietransitie dat de HR in partnerschap met De Nieuwe Ingenieur startte. Ze delen de ambitie om mensen die niet in de techniek werken, de sector in te krijgen. Mensen met totaal verschillende achtergronden worden opgeleid voor een baan in de energietransitie. Met de ‘skills gap methodiek’ krijgen die zij-instromers allemaal individueel wat ze nodig hebben.

Wet dba

De docenten die hen dit aanleren zijn mensen uit de praktijk, die een dag per week in het onderwijs werken. ‘Maar daarbij lopen we tegen de dba-wetgeving aan’, zegt EAS-directeur Mirjam van den Bosch, ‘na een tijdje moeten we ze laten gaan.’ Die wetgeving is bedoeld om schijnzelfstandigheid aan te pakken en uitbuiting te voorkomen, maar zorgt er in dit traject voor dat goed functionerende docenten na een tijdje moeten verdwijnen.

‘Tien procent van de Nederlandse workforce blijkt bereid om te scholen, maar mensen willen wel van baan naar baan.’

‘Bedrijven vinden het een grote stap om omscholers aan te nemen’, vertelt onderwijsmanager Roger Reichrath. ‘Tien procent van de Nederlandse workforce blijkt bereid om te scholen, maar mensen willen wel van baan naar baan. Bedrijven zijn al druk en willen iemand die meteen kan starten.’

Een financiële bijdrage van de overheid zou helpen, denkt oprichter David Veldhoen van de Nieuwe Ingenieur. Zo maak je iemand die nog aan het omscholen is financieel écht aantrekkelijker dan iemand met een diploma. ‘Er is honderd miljoen beschikbaar op de SZW-begroting voor versterking van Leven Lang Ontwikkelen’, denkt Letschert hardop mee, ‘dat zou misschien een oplossing kunnen zijn.’ Graag ontvangt ze, zegt ze met nadruk, een A4’tje over deze problemen.

HR wil graag meedenken met minister

Collegevoorzitter Sarah Wilton-Wels ontving de minister met de intentie om te laten zien wat de hogeschool in huis heeft om te ‘bouwen aan de samenleving van de toekomst’. ‘We willen graag meedenken en meehelpen met de minister.’

Letschert neemt die uitnodiging tijdens het bezoek volop aan. Bij de nieuwe master AI-translator, waar studenten worden opgeleid om ‘systemisch’ te kijken naar de impact van AI-innovaties en naar verantwoord en betekenisvol innoveren, krijgt ze ook een inkijkje in het voortraject van zo’n nieuwe opleiding.

Die master kwam er nadat hogescholen er gezamenlijk een aanvraag voor deden. Ook hier was er een struikelblok in wet- en regelgeving, vertelt master-manager Petra Kanters: ‘Bij de aanvraag voor een nieuwe opleiding kijkt het ministerie naar de macro-doelmatigheid. Je moet laten zien dat er vacatures zijn voor de mensen die je opleidt. Voor deze master hebben we een beroep gecreëerd. Die vacatures kun je niet laten zien in de achteruitkijkspiegel.’

Voor deze master hebben we een beroep gecreëerd. Die vacatures kun je niet laten zien in de achteruitkijkspiegel.’

De arbeidsmarkt en de maatschappij veranderen, constateert een meegereisde medewerker van het ministerie, ‘misschien is de manier waarop we doelmatigheid toetsen aan evaluatie toe.’ Letschert: ‘Dit moeten we even optekenen’.

‘De praktijkkennis van het hbo is onmisbaar om een antwoord te bieden op de vragen van vandaag en morgen’, benadrukt Wilton-Wels. Meer van die complexe vragen ziet Letschert bij de master transitie naar Gezondheid en Welzijn, waar studenten leren hoe je partijen uit de gezondheidszorg en het sociaal domein bij elkaar brengt als er complexe problemen spelen.

‘Zitten jullie ook bij VWS aan tafel?’, vraagt de minister. ‘We merken dat het veld er nog niet op ingericht is’, zegt lector Erna Hooghiemstra. Daardoor ontbreken bijvoorbeeld ook stageplekken, en de financiering – wie betaalt wat – is een struikelblok. Het gaat allemaal mee naar Den Haag, inclusief een uitnodiging voor het Oogstfestival, waar verschillende hogescholen gaan laten zien wat de studenten uit deze master – hij wordt op vier hbo-instellingen aangeboden – bereikt hebben.

‘PD in de wet is noodzakelijk’

Dan is het tijd voor de laatste presentatie, en die heeft wat Wilton-Wels betreft ook een belangrijke boodschap: de wettelijke verankering van de PD-titel (professional doctorate, red.) is een noodzakelijke stap voor de sector.

Suzan Ras-van Spijk is een van de eerste professional doctorate-onderzoekers binnen de HR. Als verpleegkundig specialist in het Sint Franciscus onderzoekt ze hoe zorg en welzijn beter kunnen samenwerken voor mensen met ongeneeslijke prostaatkanker, zodat patiënten thuis goede, mensgerichte ondersteuning krijgen. ‘Ik ben een echt praktijkmens’, zegt ze, ‘een stapelaar, van mavo tot master, en nu ga ik voor dit professional doctorate. Een PhD is mij veel te theoretisch, maar deze kans heb ik aangegrepen.’

Om in het ziekenhuis ruimte te krijgen voor het onderzoek was ‘even onderhandelen’, volgens de pd-kandidaat. Het ziekenhuis laat niet graag ‘handen aan het bed’ gaan. Ras-Van Spijk is nu een dag per week in dienst van de HR, voor de duur van haar onderzoek.

‘Ik zou gewoon met z’n allen naar het Malieveld gaan.’

Over die PD-titel was de afgelopen tijd veel discussie; zo wierp regeringspartij VVD de vraag op waarom je in het hbo zou moeten kunnen promoveren. Het heeft Letschert, en de aanwezige VH-voorzitter Maurice Limmen, verbaasd. Letschert: ‘Voor mij is het een logische doorontwikkeling, ik geloof er wel in.’ Dan, lachend: ‘Ik zou gewoon met z’n allen naar het Malieveld gaan.’

Het bezoek is wat uitgelopen, de staf van de minister wordt al wat onrustig. Bij het naar buiten lopen neemt ze toch nog even de tijd voor een korte recapitulatie. ‘Ik krijg superveel energie van wat de HR doet in relatie tot de samenleving. Het is relevant, impactvol en geaard in Rotterdam. Het is mijn opdracht om obstakels zo snel mogelijk aan te pakken. Met die drive ga ik terug naar Den Haag. Niet alles – de dba-wetgeving bijvoorbeeld niet – zit in mijn ministerschap, maar op een zaak als de macro-doelmatigheid kan ik wel gaan duwen.’

Tekst: Edith van Gameren
Foto’s: Daniela Silvestri