De leesvaardigheid van Nederlandse jongeren daalt. Bijna 40 procent van de 15-jarigen kan niet goed genoeg lezen om mee te komen op school, blijkt uit het internationale onderzoek PISA, dat in 2025 werd uitgevoerd. Hoe kunnen we daar iets aan doen?

Profielen vroeg het aan studenten van de pabo, die stage lopen op basisscholen. Het blijkt een onderwerp dat in de lessen aan bod komt en waar studenten zelf ook over nadenken. ‘Veel lezen in de klas’, zegt Lieke. ‘Ik vind het leuk om voor te lezen, en als je dat zelf enthousiast doet, worden kinderen dat ook’. Thuis voorlezen gebeurt steeds minder, vermoedt de leerkracht in opleiding. ‘Kinderen al snel voor de laptop gezet.’

Erbij zitten als ze elkaar voorlezen

Als school ouders adviseert om voor te lezen, wordt het wel vaker gedaan, zegt Britt. ‘In groep 3 geven we kinderen huiswerk mee. Ze moeten dan met letters oefenen, en dan moeten de ouders uiteraard wel helpen. Het beste zou zijn als de leerkracht of een onderwijsassistent in de klas bij kinderen gaan zitten als ze elkaar voorlezen.’

‘Als ze dingen lezen die ze leuk vinden pakken ze erna sneller een boek.’

In de groep 7 waar Veerle stage loopt begint elke dag met lezen. ‘Maar dat is op scholen erg verschillend.’ Micky zegt het belangrijk te vinden dat kinderen zelf zeggenschap hebben over wat ze lezen: ‘Als ze dingen lezen die ze leuk vinden pakken ze erna sneller een boek.’

‘Bied boeken aan met een Gouden Griffel’

Een student benadrukt dat er ook ‘aandacht wordt besteed aan moeilijke woorden zodat je ook begrip krijgt wat je leest.’ Een andere student vindt het goed dat je als leraar kinderen boeken aanbiedt ‘met een rijke woordenschat, bijvoorbeeld boeken die een Gouden Griffel hebben gewonnen. Bij mijn stage hangt in de klas een lijst met “goeie boeken”. Ouders kunnen daarnaar kijken, en kinderen natuurlijk ook.’

De studente vertelt ook over een leermethode waarbij taal en lezen worden gecombineerd met vakken als aardrijkskunde, geschiedenis en biologie. ‘Nu hebben we het over de industriële revolutie. Dan gaat het uiteraard over de inhoud maar het is geïntegreerd met taalonderwijs.’

‘Het is leuk als je het in de klas donker maakt en de kinderen dan met een zaklamp op zoek moeten naar stukken tekst die ze moeten lezen.’

En kinderen raken echt enthousiast als je een spelelement inbrengt, maakt ze duidelijk. ‘Het is leuk als je het in de klas donker maakt en de kinderen dan met een zaklamp op zoek moeten naar stukken tekst die ze moeten lezen. Dat vinden ze leuk.’

Lezen stimuleren door een spelelement in te brengen, is ook wat Antoinette aanbeveelt. Zöhre vertelt over het bouwen van een parcours in de klas. ‘Op tafel 1 een tekst en op tafel 2 vragen over die tekst. De klas verdeel je in teams, en dan wordt het een soort wedstrijd.’ De studente vindt het ook goed als je als leraar kinderen echt goed helpt met het zoeken naar boeken die ze interessant vinden.’

‘Boeken die passen in hun leefwereld’

Annichje Rijpkema, collectiespecialist in de bibliotheek op de Pieter de Hoochweg heeft ook wel ideeën over hoe je kinderen meer aan het lezen krijgt: ‘Op de basisschool kun je prentenboeken en jeugdliteratuur heel mooi integreren in reguliere lessen. Denk aan ridderromans, oorlogsboeken of boeken over slavernij bij geschiedenis, Rupsje Nooitgenoeg of jeugdboeken over verliefdheid bij biologie, boeken over inclusiviteit bij burgerschap.’

Britt vindt het belangrijk dat er op school genoeg materialen worden aangeboden met betrekking tot lezen. ‘Zoals een bieb, voorlezen tijdens de pauze of een voorleesaudio.’ Een derdejaars heeft op haar stageschool gezien hoe enthousiast kinderen werden van een mooie nieuwe bibliotheekboek.

Meerdere studenten wijzen toch ook naar de ouders die er ‘veel aan kunnen bijdragen’ door voor te lezen. ‘Door het goede voorbeeld te geven  bevorder je het leesplezier’, stelt Aaron.

Lex vertelt dat er in zijn stageklas ’s ochtends tien minuten wordt gelezen, en na de pauze nog een keer tien minuten’. Zelf lezen gebeurt niet veel, denkt Lex. ‘Als mij vroeger werd gezegd dat ik moest lezen, deed ik dat ook niet.’

Tekst en foto: Redactie Profielen

Volg ons op Instagram