Jaaropeningen: boze buitenwereld dringt hbo binnen
Gepubliceerd: 2 September 2016 • Leestijd: 1 minuten en 32 seconden • Nieuws Dit artikel is meer dan een jaar oud.Nu de spanningen in de wereld hoog opgelopen, maken de hogescholen hun borst nat voor het nieuwe studiejaar. ‘Als het in Turkije dondert, kan het bij ons onrustig worden in de klas’
Hogescholen kunnen zich niet afschermen van de buitenwereld. Dat is de teneur in de eerste toespraken bij de opening van het nieuwe studiejaar in het hbo. De onderwijsinstellingen staan voor een grote opgave, zeggen de bestuurders.
‘We rekenen elkaar in deze samenleving steeds vaker af op grond van cultuur, ras, religie, politieke overtuiging of nationaliteit’, meent collegevoorzitter Wim Boomkamp van Saxion Hogescholen. Het hbo moet dat volgens hem juist niet doen.
Waarden meegeven
De hogescholen moeten studenten niet alleen voorbereiden op de arbeidsmarkt, maar ook de waarden van vrijheid en verdraagzaamheid meegeven, vindt collegevoorzitter Paul Rüpp van Avans Hogeschool. ‘Het betekent dat wij moeten erkennen en begrijpen vanuit welke achtergrond de Erdogan- maar ook de Gülen-aanhangers denken en handelen’, gaf hij tijdens zijn openingsspeech als voorbeeld. Als het aan de orde komt, moeten docenten hun studenten helpen om hier in de klas over te discussiëren, ‘maar wel vanuit de overtuiging dat die discussie in vrijheid én veiligheid gevoerd kan en moet worden.’
Ook anderen stippen de onrust in de wereld aan. ‘Ik heb het zelf zo weleens uitgedrukt: als het in Turkije dondert, kan het bij ons onrustig worden in de klas’, schrijft voorzitter Ron Bormans van de Hogeschool Rotterdam in een essay dat kort voor de jaaropening uitkwam. Alles waar de samenleving mee worstelt (‘zoals racisme, vechtpartijtjes, bedreiging en ongepaste teksten die op de muren gekalkt worden’) zie je volgens hem ook op hogescholen terug.
Confronterend
Het onderwijs zou de spanningen moeten verminderen en de emancipatie van achtergestelde bevolkingsgroepen vooruit moeten helpen, maar dat valt niet mee. Docenten staan voor een ‘ongekend moeilijke opgave’, vindt rector Huib de Jong van de Hogeschool van Amsterdam. Hijzelf kende die opgave niet, geeft hij ruiterlijk toe, want hij had vrijwel alleen aan de universiteit lesgegeven. Hij vond het lesgeven in het hbo ‘confronterend’.
De kunst is vooral om de diversiteit in een kracht te veranderen, denken de voorzitters. ‘Het omgaan met verschillende perspectieven, al die verschillende lagen die in het spel komen als je gaat studeren, leren en daarna stage lopen en werken; dat is ons dagelijks werk’, zei bestuursvoorzitter Jet de Ranitz van Inholland. Net als de samenleving staan hogescholen onder druk, ‘maar onze studenten en docenten laten dagelijks zien hoe goed samenleven moet én dat het kan’.
HOP, Bas Belleman
Bijzonder is het en blijft het dat we altijd (nog) vinden dat individuen uniek zijn. “Elk mens is uniek” is een uitspraak die altijd vanuit een positieve context wordt gegeven. Uniek zijn is immers wat je onderscheidt van de ander en maakt dat je jezelf bent en naar ik hoop authentiek bent en vooral blijft. Op het moment dat we echter diversiteit in de mond nemen (niets anders dan het fenomeen elk mens is uniek benoemen) wordt de context op vele plaatsen in onze samenleving problematisch. Of anders diversiteit niet als uiting van het unieke van mens, individu, cultuur of opvatting , religie of politiek, maar als duiding van mogelijke frictie, conflict of niet-begrijpen. Bijzonder is het en blijft het dat uniek, authentiek zijn vanuit de impliciete positieve context gekoppeld kan worden aan kleurrijk, kracht, respect voor en debat over en diversiteit vaak gaat over onbegrepen kleurrijk, uit balans gebrachte kracht, onvoldoende respect en no-debat. Gek eigenlijk dat een woord, begrip de reacties (en dus oplossingen) zo anders kan maken.