Ga direct naar inhoud
Profielen | Profielen translated
9 augustus 2020

Zwart logo Profielen

Onafhankelijk nieuws van de Hogeschool Rotterdam

Illutration of authors face

Jelle van Baardewijk is lector bedrijfsethiek bij het onderzoekscentrum Business Innovation. Voor Profielen behandelt hij  om de week een ethische kwestie. Zijn eerdere dilemma’s vind je hier. 

Recente blogs

Blog

Dilemma op Donderdag: Durf te denken!

Gepubliceerd: 10 October 2019 • Leestijd: 2 minuten en 18 seconden • Jelle

De medezeggenschap van de hogeschool stemt achter gesloten deuren. Daarmee win je een zekere vrijheid, analyseert filosoof Jelle van Baardewijk, maar er gaat ook iets mee verloren. Is het uiteindelijk een goed idee of niet? Je leest het in dit Dilemma op Donderdag.

De medezeggenschapsraad van de Hogeschool Rotterdam houdt haar stemmingen achter gesloten deuren. Mooi dat dit mogelijk is. Het betekent dat het orgaan werkelijk vrij is om te beslissen wat het wil. Maar het is ook opvallend, omdat onze collegevoorzitter zich persoonlijk garant heeft gesteld voor wie zich durft uit te spreken. Dat gebeurt niet voor niets, maar het is tegelijkertijd zeer welkom. Grote organisaties zouden zich altijd moeten inzetten voor inspraak en tegenspraak.

De overlevering wil dat de beroemde verlichtingsfilosoof Voltaire tegen een gesprekspartner met wie hij het pertinent oneens was heeft gezegd: ‘Ik verafschuw wat u zegt, maar ik zal uw recht om het te zeggen met mijn leven verdedigen.’ De reden daarvoor is natuurlijk dat waarheid alleen gevonden kan worden wanneer meningen vrijelijk kunnen worden uitgewisseld.

Een manager of bestuurder die medewerkers de mond snoert, verstikt uiteindelijk het reflectief vermogen van het instituut, wat steevast zal leiden tot verarming. Dit betekent natuurlijk niet dat tegenspraak altijd moet worden aangenomen. Voltaire zelf stond erom bekend dat hij zijn tegenstanders in de Parijse Salon prima wist te vinden en het debat geenszins schuwde.

Er gaat een signaal vanuit dat afwijkende meningen zonder deze collectiviteit weleens gevaar zouden kunnen lopen.

De medezeggenschap van de Hogeschool Rotterdam treedt nu als collectief op. Dat is natuurlijk al heel wat. Maar toch gaat daarmee iets verloren. Er gaat een signaal vanuit dat afwijkende meningen zonder deze collectiviteit weleens gevaar zouden kunnen lopen. De eigenlijke reflectie vindt zo achter gesloten deuren plaats. We horen niet de nuance van deze eensluidende stem.

Dat is vreemd. Nederland heeft traditioneel een overlegcultuur. Inspraak en tegenspraak zijn hier te lande normaal en de medezeggenschap is bij wet geregeld. We zijn tegelijkertijd een tamelijk regentesk land met rechters en bestuurders die veel macht hebben. De combinatie van bestuursmacht en medezeggenschap maakt besturen in Nederland lastiger dan in bijvoorbeeld Singapore, waar men verantwoording ten overstaan van medewerkers niet erg hoog in het vaandel heeft. Ja, een land dat hoge eisen stelt, moet veel meer moeite doen.

Onze overlegcultuur vooronderstelt fijngevoeligheid bij alle betrokkenen. De bestuurder of manager moet het verstaan om tegenspraak toe te laten en zelfs aan te moedigen. Die tegenspraak dient ook vaak genoeg serieus te worden vertaald naar de beroepspraktijk. Op die manier verleent een bestuurder ook legitimiteit aan mee- en tegendenkers, die hij of zij niet louter tolereert maar echt serieus neemt. Daar profiteert uiteindelijk iedereen van.

Nederland heeft traditioneel een overlegcultuur.

Wie het tegengeluid van critici alleen vertaalt in vertraagd beleid of zelfs handelingsverlegenheid – ‘de situatie is delicaat, we laten dit dossier rusten’ –, laat blijken niet echt open te staan voor de opvatting van anderen. Een en ander vereist ook veel van critici: de moed om zich openlijk uit te spreken. Tegelijk is het zaak aan te voelen wanneer iets niet gezegd kan worden en zoiets niet direct als aanleiding te nemen zich terug te trekken in het eigen gelijk. Zowel de bestuurders als de medezeggenschapsraad dienen namelijk meerdere belangen. Dit stelt hen voor dilemma’s.

Een probleem kan worden opgelost, maar een dilemma mist een eenduidig antwoord. De kunst is daarom om eerlijk met elkaar te discussiëren over de voor- en nadelen van bepaalde keuzes. Immanuel Kant, die andere beroemde verlichtingsfilosoof, zei in zijn beroemde tekst Wat is verlichting? ‘sapere aude’, oftewel: durf te denken! Soms vereist dat de beslotenheid van een vergaderzaal, maar echt modern is kritisch denken in de openbaarheid.

 Profielen, het onafhankelijke nieuwsmedium van de Hogeschool Rotterdam, deelt wekelijks artikelen op Linkedin. Ben jij onze nieuwe connectie?
 Wil je op vrijdag (rond lunchtijd) het heetste nieuws van afgelopen week in je mailbox ontvangen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Recente blogs

Reacties

Laat een reactie achter

 

Spelregels

De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.

  1. Houd het netjes, beschaafd, vriendelijk en respectvol. Niet vloeken of schelden.
  2. Dwaal niet af van het onderwerp (blijf ‘on topic’).
  3. Wees kort, duidelijk en maak een punt.
  4. Gebruik argumenten, geen uitroepen.
  5. Geen commerciële boodschappen.
  6. Niet op de man/vrouw spelen.
  7. Niet discrimineren, aanzetten tot haat of oproepen tot geweld (ook niet voor de grap).
  8. Van bezoekers die een reactie achterlaten op de site wordt automatisch het IP-adres opgeslagen.
  9. De redactie geeft reacties die dreigende taal bevatten door aan de veiligheidscoördinator van de Hogeschool Rotterdam.

Lees hier alle details over onze spelregels.

Back to Top