Ga direct naar inhoud
Profielen | Profielen translated
21 mei 2024

Zwart logo Profielen

Onafhankelijk nieuws van de Hogeschool Rotterdam

Photo of author

Corstin Dieterich is hogeschooldocent social work en (mede-)voorzitter van de medezeggenschap van ISO. Hij heeft zo zijn eigen gedachten over wat hij ziet en hoort op school. Die deelt hij in dit blog.
Foto: Paul van der Blom

Recente blogs

Recente artikelen

Blog

Het heilige geloof in positiviteit

Gepubliceerd: 23 May 2023 • Leestijd: 2 minuten en 18 seconden • Corstin

Depressie en burn-out zijn typerend voor een tijd waarin positiviteit, productiviteit, (studie)succes en ondernemerschap aangemoedigd worden. Ze zijn er geen toevallig bijproduct van, maar het gevolg.

Daarmee zeg ik niets nieuws. Niets dat we niet al eerder hebben gehoord van Trudy Dehue, Paul Verhagen, Byung-Chul Han en vele anderen. We leggen onszelf een te zware verantwoordelijkheid op: gelukkig en succesvol zijn. Door een te sterke nadruk op positiviteit zetten we onszelf in een hyperactieve overdrive die ons doet opbranden. Ons wordt geleerd dat we veerkrachtig moeten zijn, maar het elastiek wordt ondertussen flink opgerekt door hooggespannen verwachtingen. Zelfs ontspanning is een opgave die ons door middel van schreeuwerige reclames in ons gezicht wordt geduwd.

En toch blijven we tegen elkaar zeggen dat we nóg meer een positieve mindset moeten hebben en dat we elke dag zouden moeten nadenken over de dingen die wél goed gaan en waar we dankbaar voor moeten zijn. Ik zeg drie keer ‘moeten’, want er zit een behoorlijk sterke norm in dat positiviteitsdenken. Als je dat eens wil testen, dan moet je eens proberen een tijdje niet lekker in je vel te zitten. Terwijl dat eigenlijk heel normaal is, wordt je toch binnen de kortste keren gemaand om daar iets aan te gaan doen. Dan moet je aan jezelf gaan werken en in onze tijd betekent dat vaak dat je jezelf positief moet leren bekrachtigen. Gij moet en gij zult gelukkig en succesvol zijn!

Het is een paradoxale situatie waar we ons met elkaar in bevinden. Aan de ene kant is er dat heilige geloof in positiviteit en aan de andere kant wordt de druk op de ggz steeds groter, is er een groeiend gevoel van zinloosheid in professionele organisaties (zeker in het publieke domein) en wordt de sociale problematiek in de samenleving sterker gevoeld (denk aan de problemen in de jeugdzorg, het onderwijs, enzovoort). Wat is er aan de hand?

Een kort uitstapje naar de filosofie helpt misschien. In de jaren ’30 van de vorige eeuw bedacht Erich Fromm het idee dat samenlevingen een ‘sociaal karakter’ hebben. Binnen een samenleving vormt de meerderheid van mensen een aantal karaktertrekken dat bij die samenleving past. Het idee van Fromm is dat die karaktertrekken ervoor zorgen dat de samenleving enigszins geordend kan functioneren. Dat is geen gek idee. We denken misschien dat er geen chaos uitbreekt omdat iedereen zich aan de regels moet houden, maar het helpt natuurlijk enorm als de meeste mensen zich al vanzelf op een bepaalde manier gedragen. Die houden zich vanzelf al aan de regels.

Fromm omschreef het sociale karakter van de moderne Westerse mens als dat van een handelaar. Dit personage maakt alles inwisselbaar, zodat het geruild (verhandeld) kan worden. En hij maakt zichzelf leeg, zodat hij zich altijd flexibel kan aanpassen aan wat op dat moment het beste verkoopt. Als je zo kijkt naar ons ‘geloof’ in positiviteit, dan is dat gewoon hetgeen wat op dit moment het beste verkoopt. Het geeft een kortdurend geluksgevoel, maar leidt nooit echt tot iets duurzaams. En dat is ook niet de bedoeling! Want het verlangen moet aangewakkerd blijven. Een groeiende hoeveelheid coaches heeft er inmiddels een carrière op gebouwd.

Gek genoeg kom ik tot de conclusie dat als we onszelf niet helemaal willen voorbijrennen, we zouden moeten erkennen dat niet alles mogelijk is. Het is goed om ook aandacht te hebben voor datgene wat tegenstribbelt en steeds maar niet lukt.  

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief!

Recente blogs

Recente artikelen

Reacties

Laat een reactie achter

3 Responses to Blog Corstin: Het heilige geloof in positiviteit

  1. Interessant stuk, Corstin, maar is de hele notie van een mens als fundamenteel lege handelaar met inwisselbare zaken niet op ironische wijze deel van het positiviteitsprobleem? Het impliceert namelijk een winstmaximalisatie, dat als de huidige stand van zaken je niet de positiviteit oplevert (zelfs als die zaak ‘positiveit’ is!) die je beoogt, je deze kan inwisselen voor iets wat dat wel doet.

    Ik denk dat juist dit hele beeld het probleem is: de homo economicus, die alles in termen van optimalisatie ziet en daardoor ieder verankerend fundament loslaat zodra het niet optimaal beschouwd kan worden. Misschien lees ik je stuk verkeerd maar het is me niet helemaal duidelijk of je het hier met Fromm eens bent of niet :-).

  2. Dag S. Heikamp, ik kan me wel vinden in de analyse van Fromm. Het verklaart voor mij waarom zoveel mensen – tegen beter weten in soms – laaiend enthousiast worden van de boodschap van positiviteits- en fitheidsgoeroes.

  3. @Corstin Dank voor je reactie, maar treed de kwestie dan niet, zoals ik omschreef, reeds op een hoger niveau op?

Spelregels

De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.

  1. Comments worden door de redactie gemodereerd. 's Avonds en in het weekend gebeurt dat niet standaard, en kan het dus langer duren voor je opmerking online komt.
  2. Houd het netjes, beschaafd, vriendelijk en respectvol. Niet vloeken of schelden.
  3. Dwaal niet af van het onderwerp (blijf ‘on topic’).
  4. Wees kort, duidelijk en maak een punt.
  5. Gebruik argumenten, geen uitroepen.
  6. Geen commerciële boodschappen.
  7. Niet op de persoon spelen.
  8. Niet discrimineren, aanzetten tot haat of oproepen tot geweld (ook niet voor de grap).
  9. Van bezoekers die een reactie achterlaten op de site wordt automatisch het IP-adres opgeslagen.
  10. De redactie geeft reacties die dreigende taal bevatten door aan de veiligheidscoördinator van de Hogeschool Rotterdam.

Lees hier alle details over onze spelregels.

Back to Top