De hittegolven zijn geluwd, de koffers zijn weer uitgepakt en de nieuwe eerstejaars dwalen hier en daar al door de hogeschool. Wat is er deze zomer allemaal gebeurd in het hoger onderwijs?

Extreemrechtse studentenvereniging op Leidse infomarkt…

Studenten van de extreemrechtse Groot-Nederlandse Studentenvereniging stonden dit jaar op de introductiemarkt in Leiden om nieuwe leden te werven. Niet iedereen kon dat waarderen: een activist leegde een emmer smerigheid voor het kraampje. De vereniging zit ook in Nijmegen, wat twee jaar geleden tot een vechtpartij op de infomarkt leidde.

… waarvan één lid is opgepakt wegens terrorisme

Eén van de Nijmeegse GNSV-leden is onlangs opgepakt op verdenking van het voorbereiden van een terroristische aanslag. Er zijn bij hem wapens en munitie gevonden. De 24-jarige man is ook lid van de nationalistische Geuzenbond. Ook in Nijmegen wilde de vereniging dit jaar nieuwe leden werven, maar dat gaat niet door.

Introweken onder druk…

Tijdens introductieweken maken nieuwe eerstejaars kennis met hun studentenstad en alle mogelijke verenigingen en clubjes waar ze lid van kunnen worden. Maar in sommige steden zou de introweek in gevaar komen door geldgebrek. In Den Bosch gaat het feest nu al niet door.

… want wie gaat zich inzetten?

De introweken trekken ook minder vrijwilligers, zeggen de organisatoren. Studeren is duur en studenten zouden maar weinig tijd hebben naast hun studie en bijbaan. Ook lezingen, sporttoernooien en andere activiteiten komen in het gedrang nu verenigingen en clubs steeds minder makkelijk studenten kunnen vinden die een jaartje in het bestuur willen zitten. De Batavierenrace van Nijmegen naar Enschede ging bijvoorbeeld niet door.

Studentenorganisatie ISO heeft de minister van Onderwijs een brief gestuurd (samen met een reeks andere studentenclubs). Ze willen dat hij zich uitspreekt over ‘de huidige bestuurdersarmoede’ en in actie komt.

Vier Utrechtse corpsleden vervolgd wegens ‘bangalijst’…

Voor het verspreiden van een zogenoemde bangalijst met foto’s en persoonlijke gegevens van vrouwelijke studenten (en seksueel getinte opmerkingen) gaat het Openbaar Ministerie vier studenten van het Utrechtsch Studenten Corps vervolgen.

De lijst wekte vorig jaar voor de zoveelste keer verontwaardiging over de cultuur binnen traditionele studentenverenigingen. Na zulke incidenten verliezen de verenigingen meestal hun subsidie, al krijgen ze die vaak een paar jaar later weer terug.

… en een Amsterdams dispuut mag geen leden werven…

Soms roept het wangedrag ook binnen het corps weerstand op. Een dispuut van het Amsterdamse studentencorps (A.S.C./A.V.S.V.) mag dit jaar geen nieuwe leden werven vanwege een ‘lange geschiedenis van wangedrag en wantoestanden’. Welke druppel de emmer deed overlopen, is niet duidelijk. De corpora houden zulke dingen graag binnenskamers.

Probleemwolf Bram verstoort ontgroening

Op de Utrechtse Heuvelrug wilde het Amsterdamse studentencorps met aspirant-leden op kamp voor de kennismakingstijd, oftewel de ontgroening. Ze moesten vertrekken omdat de bijtgrage probleemwolf Bram in die streek ronddwaalt. De gemeente Leusden moet er niet aan denken dat een van de nieuwe leden gewond raakt!

Partijen lanceren verkiezingsprogramma’s…

De verkiezingen komen eraan en diverse partijen ontvouwden deze zomer hun conceptprogramma’s. De VVD was de eerste en heeft een kortstudeerbonus bedacht, in plaats van een langstudeerboete. Het idee: je krijgt een bonus als je snel afstudeert. Wie dit gaat betalen, is niet duidelijk.

Ook de SP heeft het conceptprogramma al klaar en wil bijvoorbeeld meer Nederlandstalige bachelors en een hogere basisbeurs. NSC wil eveneens veel meer Nederlandstalig hoger onderwijs en wil de basisbeurs in elk geval behouden. Geen grote koerswijzigingen dus. Andere partijen komen nog met hun programma’s en ook de doorrekening van het CPB komt eraan.

… en ambtenaren zetten mogelijke bezuinigingen in keuzemenu

Met het oog op de verkiezingen en de daaropvolgende onderhandelingen over een nieuwe regering heeft de minister van Financiën zijn jaarlijkse ‘ombuigingslijst’ alvast online gezet. Dat is een lijst met allerlei mogelijke bezuinigingen op alle departementen zonder oordeel over de wenselijkheid ervan.

In het hoger onderwijs kun je bijvoorbeeld het collegegeld verdubbelen, de basisbeurs versoberen of de ov-studentenkaart alleen nog maar in de trein laten gelden. Dat levert de schatkist honderden miljoenen euro’s op. En wat als je universiteiten en hogescholen geen geld meer geeft voor hun masterstudenten? Dat scheelt ruim een miljard, schatten de ambtenaren.

Zorgstudenten in de kou na failliet…

De Academie Werkend Leren (AWL) is failliet verklaard en daardoor staan volgens dagblad Trouw mogelijk tientallen of zelfs honderden mbo- en hbo-studenten in de kou die bezig waren aan een verkorte opleiding in de zorg.

Het klinkt allemaal schimmig. AWL was een ‘tussenpartij’ en werkte met bureautjes die certificaten aan je werkervaring kunnen koppelen, zodat je een deel van de opleiding kunt overslaan. Het diploma behaalde je uiteindelijk via particuliere hogescholen. De eigenaren hebben een ander bedrijf dat precies hetzelfde doet: het lijkt een doorstart van AWL.

… maar zorgstudenten halen ook sneller diploma

Er is ook goed nieuws voor zorgstudenten: vergeleken met studenten in andere studierichtingen vallen ze minder vaak uit en behalen ze eerder hun bachelordiploma. Dat heeft de Inspectie van het Onderwijs uitgezocht. Maar ja, daar hebben die studenten van AWL niet zoveel aan.

Trump nog steeds in de clinch met Harvard…

De Amerikaanse regering onderhandelt nog steeds met Harvard University over een deal die alle rechtszaken moet beëindigen. Trump zegt dat de universiteit te weinig tegen antisemitisme op de campus doet.

Ondanks een oproep van duizenden studenten en medewerkers om niet mee te werken aan Trumps poging tot ‘afpersing’, denkt de New York Times dat Harvard wel degelijk van plan is om de regering 500 miljoen dollar te betalen. Voor dat geld mag Harvard dan z’n autonomie behouden en krijgt het miljarden aan onderzoeksgeld terug. Brown University heeft zo’n deal al gesloten en betaalt ‘slechts’ 50 miljoen, Columbia deed dat een week eerder voor 200 miljoen.

… toch slaat censuur al toe

Een Harvard-uitgever heeft een speciale uitgave van een onderwijstijdschrift tegengehouden omdat die over Gaza ging. Elk protest tegen het geweld van Israël en zelfs elke kanttekening in een academisch tijdschrift ligt kennelijk gevoelig in het Witte Huis.

Schoof mag aanschuiven in Twente…

Demissionair premier (en geboren Twent) Dick Schoof gaat op 1 september het academisch jaar openen aan de Universiteit Twente, maar daar zit niet iedereen op te wachten. Studenten en medewerkers hebben het bestuur van de universiteit in een open brief opgeroepen iemand anders te zoeken. Schoof is immers medeverantwoordelijk voor de “grootste aanval op het hoger onderwijs deze eeuw”. Het college van bestuur heeft beloofd na de vakantie op de brief te reageren.

… en Israël blijft welkom bij EU-onderzoek

Vlak voor de zomer spraken Europese regeringsleiders over de mogelijkheid om Israël uit Horizon te zetten, het EU-fonds voor onderzoek en innovatie. Maar eind juli kwam de Europese Commissie met een beperkter voorstel: zij wil alleen innovatieve Israëlische bedrijfjes (tijdelijk) uitsluiten die onderzoek doen dat tot militaire toepassingen kan leiden. Dus universiteiten en onderzoeksinstellingen ontspringen voorlopig de dans. Over het voorstel moet nog worden gestemd.

Meer vertrouwen in de wetenschap …

Nederlanders hebben gemiddeld iets meer vertrouwen in de wetenschap dan drie jaar geleden, blijkt uit een rapport van het Rathenau Instituut.

Elke drie jaar bevraagt het Rathenau Instituut Nederlanders over hun vertrouwen in onder meer de wetenschap, de rechtspraak, media en de regering. Op een schaal van 1 tot 10 geven burgers de wetenschap dit jaar gemiddeld een 7,53. Dat is een lichte stijging ten opzichte van de 7,42 in de vorige meting van 2021.

In vergelijking met andere Nederlandse instituties is dit vertrouwen groot. De rechtspraak scoort een 6,60, kranten een 5,65 en de televisie een 4,83. De regering staat onderaan de ladder met een waardering van slechts 4,33.

… maar de waarderingen lopen wel steeds verder uiteen

Opvallend genoeg is het aantal mensen met heel weinig vertrouwen in de wetenschap (een 5 of lager) flink toegenomen, van 9,5 in 2021 naar 14,6 procent nu. Deze groep maakt zich vaak zorgen over beïnvloeding van de wetenschap, met name door bedrijven en instanties die meebetalen.

De oordelen hangen volgens het Rathenau Instituut vaak samen met opleidingsniveau, leeftijd en politieke voorkeur. Ook verschillen ze per onderwerp: onderzoek naar gezondheid blijkt vertrouwenwekkender dan onderzoek naar ongelijkheid en discriminatie.

Korting voor Oekraïense eerstejaars bijna overal verdwenen

De meeste universiteiten en hogescholen geven nieuwe Oekraïense vluchtelingstudenten ook het komende collegejaar geen korting meer op hun collegegeld, blijkt uit een rondvraag van het HOP.

Toen Rusland in 2022 Oekraïne binnenviel besloten de meeste universiteiten en hogescholen om Oekraïense vluchtelingen dat collegejaar voor hetzelfde tarief te laten studeren als Nederlandse en andere studenten uit de ‘Europese Economische Ruimte (EER). Studenten van buiten de EER betalen normaliter meer.

Dit komende collegejaar geven nog maar vier universiteiten de korting: de Universiteit Maastricht, de TU Eindhoven en de Radboud Universiteit Nijmegen. De Universiteit Twente heeft een regeling voor alle studenten met een vluchtelingenstatus, laat een woordvoerder weten. Van de vijftien hogescholen die op de vragen van het HOP reageerden, geeft geen enkele nog korting.

Tekst: HOP, Bas Belleman, Naomi Bergshoeff en Olmo Linthorst

Volg ons op Instagram