Studiekiezers worden geregeld misleid op de websites van universiteiten en hogescholen, ziet de Onderwijsinspectie. Niveau, erkenning, de precieze opleidingsnaam… de informatie kan vaak beter, staat in een nieuw rapport.

Hogescholen die zichzelf op hun Engelstalige website university noemen, zonder of applied sciences erachter: het mag niet, maar komt toch voor. Nieuwe opleidingen die nog niet geaccrediteerd zijn, maar wel met een erkend diploma schermen: ook gezien, ook verboden.

En hoe zit het met die talloze masteropleidingen aan universiteiten? Het blijken vaak genoeg varianten binnen een master, ziet de inspectie. En het is lang niet altijd duidelijk wat er dan op het diploma komt te staan.

Verder zijn er particuliere instellingen die op hun website met NVAO-logo’s strooien, ook als het onderwijs niet door de onderwijskeurmeester gecontroleerd is. Het onderscheid tussen een wettelijk erkende opleiding en een niet-erkende cursus ‘is regelmatig onvoldoende duidelijk’.

Verboden of onwenselijk

De Onderwijsinspectie deed onderzoek naar de websites van hogescholen, universiteiten en particuliere hbo-instellingen. Online geven aanbieders hun aankomend studenten geregeld misleidende informatie, zegt de inspectie in een nieuw rapport met de veelzeggende titel Voorbereid of misleid.

Soms is die misleiding ronduit verboden. Soms niet, maar dat maakt het niet minder ‘onwenselijk’, zoals de inspectie het noemt. Het zijn harde woorden, maar de inspectie geeft geen voorbeelden.

Die voorbeelden liggen ook niet voor het oprapen als je op de websites van universiteiten en hogescholen kijkt. Universiteiten bieden inderdaad veel varianten van masters als zelfstandige opleidingen aan, maar is dat wat de inspectie bedoelt?

Tilburg heeft bijvoorbeeld een masterprogramma ‘culture in the digital era’. Dat blijkt een track binnen de master ‘culture studies’, maar dat staat al in de eerste alinea van de opleidingsinformatie vermeld. Dat kun je moeilijk misleiding noemen.

De particuliere onderwijsaanbieder Habeo+ (voorheen Avans+) biedt een fysiotherapiemaster ‘specialized physical therapy’, terwijl je op de website de twee varianten hiervan (voor ouderen of voor kinderen) als aparte opleidingen ziet staan. Maar ook dat staat er helder bij.

De inspectie heeft de informatie van augustus 2025 tot en met januari 2026 verzameld, dus de websites kunnen in de tussentijd zijn verbeterd. De onderwijsinstellingen wisten misschien dat de inspectie ermee bezig was.

Maar sommige kritiek geldt nog steeds. Waarom vertelt vrijwel geen enkele onderwijsinstelling wat de baankansen met een bepaald diploma zijn? Dit vertellen opleidingen ‘zelden’, noteert de Onderwijsinspectie, terwijl dat in het mbo vrij normaal is.

Ook zouden sommige instellingen zichzelf online onder verschillende namen verkopen, zodat je als student moeilijk kunt zien van wie je uiteindelijk je diploma ontvangt. Dat gebeurt waarschijnlijk vooral in het particuliere onderwijs, maar ook dit licht de inspectie niet toe.

Vaak of soms

De inspectie krijgt geregeld klachten van aankomend studenten over misleidende informatie. Soms worden instellingen ervoor beboet, omdat ze ten onrechte een ‘master’ beloven of zichzelf dus ten onrechte ‘universiteit’ noemen.

Maar de inspectie zag het zo vaak mis gaan, dat ze een ‘stelselonderzoek’ begon. De websites van vijf universiteiten, zeven hogescholen en veertien particuliere hbo-instellingen werden onder de loep genomen. In totaal bekeek de inspectie de online-informatie van 218 opleidingen en 240 ‘non-formele trajecten’, oftewel cursussen, trainingen en ander kortdurend onderwijs.

Het blijft onduidelijk hoe vaak het mis gaat. Dingen gebeuren volgens de inspectie ‘regelmatig’ of ‘vaak’. Vooral het woord ‘soms’ of ‘sommige’ komt in het rapport veel voor (93 keer).

Relevant

De inspectie keek bovendien alleen naar instellingen waar zij klachten over ontving. Dat betekent dat de bevindingen niet vanzelfsprekend voor de hele sector gelden. Wel verwacht de inspectie dat het rapport ook voor andere onderwijsinstellingen ‘relevant’ is.

De inspectie noemt ook voorbeelden van waar het goed gaat. Van opleidingen die goed uitleggen wat de toelatingseisen zijn of wat een accreditatie inhoudt. Die duidelijk maken wie het diploma uitgeeft of wat daarop staat. Of die systematisch via de indeling van hun website en met hun taalgebruik het onderscheid benadrukken tussen erkende ‘opleidingen’ en niet-erkende ‘cursussen’. Of tussen ‘diploma’s’ en ‘certificaten’.

'De aanwezigheid van vele goede voorbeelden laat zien dat een goede informatieverstrekking op veel punten haalbaar is en ook niet ingewikkeld hoeft te zijn', concludeert de inspectie.

Eigenlijk zouden hogescholen, universiteiten en particuliere aanbieders in hun koepelverenigingen afspraken moeten maken over uniforme informatievoorziening, vindt de inspectie.

Wettelijke eisen

Maar de wet moet ook duidelijker. 'Momenteel is in de informatieverstrekking van instellingen nog vaak onduidelijk welke graad wordt verleend', schrijft de inspectie. De wet zou van instellingen moeten eisen dat ze vertellen of een opleiding geaccrediteerd is en door wie precies.

Dat heeft nog een voordeel, denkt de inspectie: als erkende opleidingen betere informatie verstrekken, wordt het verschil met ‘non-formeel’ onderwijs ook duidelijker. Oftewel: de onderwijscowboys die met logo’s en ‘erkenningen’ strooien, worden er dan makkelijker uitgehaald.

Tekst: HOP, Olmo Linthorst
Illustratie: Jarek van Dalsen