Te weinig kandidaten, lage opkomst bij verkiezingen, beperkte invloed… De medezeggenschap aan universiteiten en hogescholen verkeert nog altijd in zwaar weer, blijkt uit een nieuwe peiling onder 1.450 leden van raden en commissies.

De vergoedingen voor studentleden van de medezeggenschap zijn gestegen, nadat hierover twee jaar geleden afspraken zijn gemaakt tussen studentorganisaties en onderwijsinstellingen. Inmiddels is bijna driekwart van de studenten tevreden met de vergoeding. In 2024 was dit amper de helft.

Toch blijft de interesse voor de medezeggenschap laag en dat leidt tot lege zetels. Bij meer dan een derde van de decentrale raden lukt het niet om alle studentplekken te vullen, blijkt uit de nieuwe Medezeggenschapsmonitor. De monitor wordt elke twee jaar in opdracht van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) uitgevoerd door onderzoeksbureau Oberon.

Meepraten over beleid

Voor de monitor vulden ruim 1.450 medewerkers en studenten uit opleidingscommissies, faculteitsraden en centrale medezeggenschapsraden een vragenlijst in.

Studenten en medewerkers kunnen via de medezeggenschap meepraten over het beleid van hun hogeschool of universiteit, bijvoorbeeld over de verdeling van het geld, het bindend studieadvies of de kwaliteit van het onderwijs. Ook de bezuinigingen zijn aan bod gekomen.

Maar niet iedereen vindt dat de raad of opleidingscommissie genoeg invloed heeft. Twee jaar geleden was 29 procent van de medezeggenschappers in het wo tevreden, nu slechts 23 procent. In het hbo blijft dat 31 procent.

Verkiezingen

Daarnaast blijft de opkomst bij verkiezingen laag. Bij ruim de helft van de opleidingscommissies zijn er niet eens verkiezingen. Als die er wel zijn, dan stemt een overgrote meerderheid van de studenten niet: gemiddeld brengt 28 procent van de wo-studenten een stem uit en 14 procent van de hbo-studenten. Onder het personeel gaat het om zo’n 45 procent.

Ook in de politiek leven er zorgen over de lage opkomst bij verkiezingen. Zo stelde D66 drie jaar geleden voor om alle medezeggenschapsverkiezingen voortaan in één week te laten plaatsvinden, een soort landelijke verkiezingsweek. Toenmalig minister Dijkgraaf stond daar positief tegenover, net als de Landelijke Studentenvakbond. Maar de medezeggenschap zelf was sceptisch. Het plan is uiteindelijk niet doorgezet.

Taalbarrières

Dit jaar is er ook onderzoek gedaan naar taalbarrières in de medezeggenschap. Met name in het hbo blijkt dit een probleem te zijn: slechts 31 procent van de commissies is toegankelijk voor niet-Nederlandstalige leden. In het wo is dit 66 procent. Doe je een stage tijdens je studie? Dan is dat vooral in het wo lastig te combineren met een functie in de medezeggenschap.

De medezeggenschap moet voor iedereen toegankelijk zijn, vindt het ISO, ongeacht hun portemonnee of nationaliteit. ‘De medezeggenschap is een cruciaal orgaan binnen onderwijsinstellingen om de stem van de student te vertegenwoordigen’, zegt ISO-bestuurder Sam de Jong. De resultaten van de Medezeggenschapsmonitor worden vandaag overhandigd aan onderwijsminister Rianne Letschert.

Verkiezingen weer begonnen

De verkiezingscijfers gaan overigens over de opkomst van vorig jaar. Inmiddels zijn bij verschillende universiteiten en hogescholen de verkiezingen weer begonnen. In de hoop meer studenten naar de stembus te lokken, heeft de Universitaire Studentenraad van de Radboud Universiteit Nijmegen een stemwijzer gelanceerd, meldt universiteitsblad VOX. Studenten kunnen aan de hand van stellingen zien welke partij het best bij hen past.

Bij de deelraden van de Hogeschool van Amsterdam waren er dit jaar zo weinig aanmeldingen dat sommige kandidaten automatisch zijn geplaatst, schrijft hogeschoolblad HvanA. Bij de vorige verkiezingen bracht slechts twee procent van de studenten een stem uit.

Bij de Universiteit Utrecht strijden er dit jaar zes partijen voor een plek in de Universiteitsraad, meldt universiteitsblad DUB, één meer dan vorig jaar. Dit komt door een afsplitsing binnen de Vrijmoedige Studentenpartij, nadat de oprichter in opspraak kwam door een student tegen de grond te slaan na een confrontatie over het zingen van een nazi-lied. Desondanks staat de VSP met vier kandidaten opnieuw op de lijst.

Tekst: HOP, Naomi Bergshoeff/Profielen redactie