Een aankondiging van een voorgenomen reorganisatie moet het college van bestuur melden in het ‘lokaal overleg’ met vakbonden. Dat is vastgelegd in de cao. Als er sprake is van personele gevolgen moet daarover overleg plaatsvinden. Profielen sprak erover met Fatima Bichbich, onderhandelaar hbo van de FNV en met Nasera Azzouz, rayonbestuurder hbo van de AOb (Algemene Onderwijsbond).

‘Veel werknemers maken zich zorgen over hun baan en toekomst’, heeft Bichbich inmiddels van FNV-leden gehoord. ‘In de gesprekken die ik heb gevoerd werden zorgen geuit over de reorganisatie: Wat betekent dit voor mijn positie en voor mijn baan? Gaan er gedwongen ontslagen vallen? Wat zijn mijn rechten bij een reorganisatie? En: wat houdt een sociaal plan in?’

Duidelijk is dat het op de HR om een formele reorganisatie gaat, waarbij het reorganisatieplan dat nu wordt voorgelegd aan de cmr (centrale medezeggenschapsraad) personele gevolgen kan hebben. Het cvb heeft in elk geval aangekondigd dat de functies van de directeuren van de onderwijsinstituten gaan vervallen.

In het schriftelijke reorganisatieplan, dat met de cmr en de bonden moet worden gedeeld, moet de werkgever onder andere de noodzaak van de reorganisatie motiveren en de gevolgen voor werknemers en voor de kwantitatieve personeelsbezetting beschrijven. Ook moeten de voorgenomen maatregelen verder worden toegelicht.

Welke rol spelen de vakbonden hier de komende tijd in?

Azzouz:  ‘Om een beeld te krijgen wat de mogelijke personele gevolgen zijn van de reorganisatie gaan wij kritische vragen stellen en de nodige informatie opvragen. Vervolgens bespreken wij in het overleg met het college van bestuur hoe de personele gevolgen het beste op te vangen zijn. Als vakbonden doen wij ons best om de collectieve belangen zo goed als mogelijk te behartigen. Daarnaast organiseren wij ophaalsessies waar leden vragen kunnen stellen en ons input mee kunnen geven.’

Als er een sociaal plan komt dan hebben vakbondsleden daarover stemrecht. Bichbich: ‘Uiteindelijk moeten medewerkers die lid zijn van een vakbond met dit plan instemmen voordat wij als vakbonden het kunnen ondertekenen. Onze leden hebben dus de laatste stem. Ik denk dat het in deze fase heel belangrijk is dat medewerkers bij zorgen en vragen het contact zoeken met de cmr, zodat zij alle vragen en zorgen mee kunnen nemen in hun besluitvorming’.

Inhoudelijk hebben de bonden geen zeggenschap over de reorganisatie, maar de cmr wel. Bichbich: ‘Dus hoop ik samen te kunnen werken met de cmr. Als er personele gevolgen zijn, dan is het aan de vakbonden om met het college van bestuur maatregelen af te spreken die deze gevolgen verzachten en dat spreken we vaak af in het genoemde sociaal plan’.

Wat kan de bond betekenen als individuele medewerkers – zoals de directeuren – hun functie kwijtraken?

Azzouz: ‘Als de vragen meer van individuele aard zijn kunnen individuele leden zich via de mail of telefonisch wenden tot de AJD (Algemeen Juridische Dienst) van de bond. Wij zijn er voor iedereen die werkzaam is in het onderwijs, behalve de werkgever (het college van bestuur). Dus ook voor de directeuren. In het lokaal overleg proberen wij de belangen goed mee te nemen’.

Wat raden jullie als bonden de medewerkers aan?

Azzouz: ‘Voor alle medewerkers is het verstandig om in contact te blijven met de cmr en imr (instituutsmedezeggenschap, red.) en waar nodig advies in te winnen bij de vakbond — zeker wanneer hun rechtspositie in het geding kan zijn. Krijg je een voorstel, laat het dan eerst nakijken door de juridische dienst voordat je ermee instemt. Ook is het voor medewerkers goed om zich te verdiepen in scholingsopties om hun employability te vergroten. Investeren in professionalisering komt je altijd ten goede’. 

En wat is een goede raad aan het cvb? 

Azzouz: ‘Het is belangrijk om helder en transparant te communiceren en te zorgen voor eerlijke, tijdige en volledige informatievoorziening. Betrek medewerkers waar dat nodig is; draagvlak ontstaat door openheid en consequent handelen. Bezoek regelmatig teams en instituten om te horen wat er speelt, om vragen te beantwoorden en om signalen op te vangen. Wees duidelijk over de aanleiding van de reorganisatie en zorg ervoor dat de cmr en/of de imr haar rol goed kan pakken, goed ondersteund wordt en indien nodig zonder belemmeringen achterbanraadplegingen kan organiseren’.

Over het helder en transparant communiceren, zijn niet alle medewerkers te spreken, weet Bichbich inmiddels uit gesprekken met medewerkers. ‘Er is onvrede geuit over de wijze van communicatie over de reorganisatie, dat dit alleen via Hint gebeurt. Dat er weinig en/of te laat informatie wordt gegeven via beperkte kanalen. Medewerkers ervaren ook dat zij niet meegenomen worden in de besluitvorming rondom de reorganisatie, terwijl zij daar wel behoefte aan hebben. Tot slot werd er ook onvrede geuit over de positie van de RAC in de reorganisatieplannen en dat men zich ook hierover niet gehoord voelt’.

Onvrede bij de RAC en moeite met geheimhouding

Die onvrede kwam ook naar voren in de ophaalsessies die de bonden afgelopen donderdag organiseerden. Azzouz: ‘Het betrekken van de RAC bij de domeinvorming sloeg in als een bom, omdat ze er vooralsnog buiten gehouden zouden worden. Dit brengt enige onrust met zich mee; medewerkers vragen zich af wat het gaat betekenen voor de RAC als het instituut opgaat in de bacheloropleidingen. En wat het betekent voor de identiteit van de RAC, voor de individuele posities, functies en voor de werkgelegenheid en de arbeidsvoorwaarden. Medewerkers willen graag meer betrokken worden en dat begint bij meer informatie, met respect voor de positie van de cmr en de imr’en.’

Uit de ophaalsessies werd ook duidelijk, vertelt Azzouz, ‘dat medewerkers en imr-leden moeite hebben met de geheimhouding die het cvb hanteert en waar de cmr zich aan moet houden. Hierdoor kan de imr haar rol niet goed uitoefenen, en de juiste vragen stellen’. 

Tekst: Jos van Nierop
Illustratie: Demian Janssen