Even één woord: domein. Bij sommige lezers begint nu een klok te luiden. Een klok met klepel. Een klok die lang nadreunt. We hebben het over de aanstaande reorganisatie van de Hogeschool Rotterdam.

Als ik wil stilstaan bij een woord, ga ik altijd terug in de tijd. Wat heeft het bewuste woord zoal betekend? Een woordbetekenis kan behoorlijk veranderen en zich ver verwijderen van haar oorsprong.

In de Romeinse tijd betekende het woord ‘dominium‘ – waaraan ons woord ‘domein’ ontleend is – aanvankelijk ‘eigendomsrecht’, maar al snel ‘landgoed’. Het heeft een connectie met het woord ‘dominus‘ (heer). In de middeleeuwen veranderde het in een stuk land dat iemand voor eigen gebruik pachtte van een leenheer. In het middeleeuws Nederlands dook vervolgens het woord ‘dat domeinen’ op (enkelvoud!), waarmee de rechten en inkomsten van de staat werden aangeduid.

Weer later kreeg de moderne versie ‘domein’ uiteenlopende betekenissen. Die hebben allemaal één ding gemeen: het gaat om gebied dat afgeperkt is en waarvan meestal iemand de baas is. Als je de Hogeschool Rotterdam als rijk ziet waarover het college van bestuur de scepter zwaait dan is het niet moeilijk voor te stellen dat dat rijk in gebiedjes wordt opgedeeld om het beter te kunnen besturen. Nu zijn dat er nog twintig, als je de kennis- en expertisecentra meetelt. Dat worden er vijf.

In mijn vorige leven heb ik als Haags journalist veel geschreven over reorganisaties bij de overheid. In die tijd halveerde het aantal gemeenten, slonk het aantal waterschappen tot een zesde en werden de honderden politiekorpsen teruggebracht tot tien regio-eenheden. Dichter bij huis en nóg rigoureuzer: in Rotterdam werden de veertien stadsdeelraden teruggebracht tot een Grote Ronde Nul. Schaalvergroting zou een efficiëntere overheid opleveren.

Bij die reorganisaties vergeleken, is de onze kinderspel. Maar het doel is natuurlijk hetzelfde: meer efficiëntie, minder managers, kortere lijnen, meer samenhang.

Vijf domeinen dus: Mens en Maatschappij, Stad, Haven & Industrie, Zorg, Design Academy, Business. Waarom het niet gewoon Design heet, begrijp ik niet zo goed, want wat is daar meer academisch aan dan aan de andere domeinen? Ik ben overigens allang blij dat drie van de vijf domeinen Nederlandse namen hebben.

Wat me ook meeviel is dat de communicatie over de reorganisatie – voor zover ik dat als eenvoudige boerenl… docent kan beoordelen – niet wollig en verhullend is. Managers zijn dat vaak wel. Het college van bestuur noemt het beestje gewoon bij de naam: reorganisatie. Het neemt de onrust die dat woord oproept op de koop toe. Best dapper.

In een recent artikel wonden een paar bestuurders er ook geen doekjes om, als het om banenverlies gaat: ‘In de nieuwe organisatie zullen in elk geval meerdere directiefuncties verdwijnen en houdt de Rotterdam Academy als apart instituut op te bestaan’. Er zat helaas voor een taalkundige weinig vlees aan de reorganisatie. Geen eufemismen, geen bellenblaas, geen omhaal van woorden. Dat is, denk ik, een goed teken. De communicatie lijkt te deugen.

Ik kwam eigenlijk maar één woord tegen dat ik nog vermeldenswaard vind: BOB. Nee, niet die BOB. Het gaat om de trits Beeldvorming-Oordeelsvorming-Besluitvorming. Banaal vertaald: effe kijken hoe alles erbij ligt, hangt en staat, bedenken wat we daarvan vinden en zeggen hoe we het voortaan gaan doen.

Terug naar de domeinen. Vijf domeinen, vijf directeuren: dat ruimt op. En doet stof opwaaien natuurlijk. Onze gedachten gaan uit naar iedereen die in die stofwolk terecht komt. Er komt wel een afzuigkap boven te hangen, want er komt zoals dat hoort een sociaal plan.

Het is natuurlijk de vraag of er over pakweg tien jaar toch weer behoefte is aan kleinere instituten/domeinen. Ligt er dan een rapport dat de opmaat is tot een nieuwe reorganisatie? Voor mijn geestesoog zie ik kwalificaties in dat denkbeeldige rapport: ‘te log’, ‘niet wendbaar genoeg’, ‘contactverlies met de werkvloer’.

Het blijft spannend want veel is nog niet zeker. De opzet van de reorganisatie wemelt van het woord ‘vervolgstappen’. Een omineus woord, maar stappen kunnen natuurlijk een mooie wandeling opleveren. ¿Vamos?

Illustratie: Demian Janssen