Drie jaar geleden sprak Profielen met enkele HR-studenten over de oorlog in Oekraïne, die toen net uitgebroken was. De kaarten zijn op het slagveld inmiddels fors anders geschud nu de VS dreigen hun steun in te trekken. Wat doet dat met Oekraïense (oud-)studenten en medewerkers van de Hogeschool Rotterdam? In een serie van drie interviews praten we erover met hen.

Het verhaal van Evgenia Heukers-Bogun (35), coördinator langstudeerders bij de opleiding international business (RBS), is complex. Ze werd geboren vlakbij Kyiv, studeerde een tijdje in Donetsk (Oekraïense stad die bezet wordt door Rusland, red.), volgde een master in Noorwegen en werd daar verliefd op een Nederlander. In 2016 belandde ze in Rotterdam. Haar ouders, familie en vrienden wonen in Oekraïne.

Wat was je eerste reactie op de Russische invasie in 2022?

‘Niemand had er rekening mee gehouden dat het écht zou gebeuren. Mijn moeder belde me, rond half vijf ’s ochtends, totaal in paniek. Zo had ik haar nog nooit gezien. Het was zo raar. Ik moest als volwassen vrouw mijn eigen moeder geruststellen. Mijn vader was er niet, hij werkt als vrachtwagenchauffeur en was op pad. Direct na de invasie vlogen er raketten over hun flat. De impact van de oorlog voelde ze direct.

Mijn moeder is mantelzorger voor haar hoogbejaarde ouders en kón dus niet weg. De Russen beschieten niet alleen militaire doelen, maar alles: scholen, ziekenhuizen, huizen. Zeker in het eerste jaar voelde het alsof ik in een parallelle wereld leefde: ik was hier veilig in Nederland maar kreeg via de telefoon alles mee vanuit Oekraïne.’

Hoe kijk je naar de toekomst?

‘De rol van westerse landen, de EU en de NAVO is cruciaal. Diplomatieke en militaire steun kunnen bijdragen aan een veiligere omgeving, niet alleen voor Oekraïne, maar ook voor de toekomstige veiligheid van heel Europa. Rusland mag en kan niet bepalen wat Oekraïne wel of niet mag doen. Het respecteren van Oekraïense soevereiniteit is essentieel. Mijn grootste en meest pijnlijke nachtmerrie is dat Oekraïne niet meer zal bestaan.’

Is dat een pijnlijke gedachte?

‘Het is zó pijnlijk. Soms kan ik het nauwelijks bevatten. Het voelt als rouw. Hoe kán zoiets gebeuren in de 21e eeuw? Pijn, frustratie, angst, lijden. Zonder Amerikaanse en Europese steun zullen we geen mankracht meer hebben om door te vechten.’

Geëmotioneerd: ‘Dagelijks sterven er honderd mensen aan drone- en raketaanvallen. Ons land verdwijnt, mensen worden gedood, vluchten naar het buitenland of leven onder Russische bezetting. 45 duizend militairen zijn vermoord, net zoals 11 duizend burgers. En het zal niet stoppen.

Rusland zegt nu de gebieden die door haar bezet worden opgegeven moeten worden. Dat is alsof Duitsland Limburg binnenvalt, daar duizenden mensen vermoordt en dan zegt: “Het bloedvergieten kan nu stoppen, als jullie Limburg aan ons geven.”

Als dit in de moderne wereld kan gebeuren, dan kan het overal in Europa gebeuren. Kijk naar Trump, hij heeft het over Groenland en Canada. De hele wereld wordt messed up.’

Voel je je verraden?

Lange stilte. ‘Absoluut. We voelden ons al verraden toen het Memorandum van Boedapest (een verdrag uit 1994 waarin Oekraïne haar kernwapens opgeeft aan Rusland in ruil voor het respecteren van diens soevereiniteit, met veiligheidsgaranties van de VS en Europa, red.) waardeloos bleek.’

Voor sommige mensen voelt het alsof we in 1938 leven, aan de vooravond van een wereldoorlog.

‘O, zeker. Ja. Absoluut….’

Het voelt alsof je in een ‘parallelle wereld’ leeft, zei je: met één voet in het veilige Nederland en met het andere in Oekraïne.

‘Dat geldt niet alleen voor mij, maar ook voor alle twaalf miljoen Oekraïeners die gevlucht zijn. Het is vreemd: in Nederland is alles vredig, maar in Oekraïne ligt mijn grootmoeder op sterven en ik kan haar niet bezoeken. Ze huilt telkens als ze mijn stem door de telefoon hoort.

Mijn moeder belt me dagelijks en vertelt hoeveel doden er zijn gevallen, hoeveel drones erover hun huis vlogen. Elke ochtend als ze belt denk ik: “Goddank, ze leeft nog en haar huis is niet geraakt.” En elke keer als ik mijn moeder spreek, zeg ik “ik houd van je” tegen haar, het kan zomaar de laatste keer zijn dat ik haar spreek.’

Heb je hoop op een goede afloop?

‘Ik hoop vooral op rechtvaardigheid. Voor Oekraïne.’

Lees ook:

Tekst en foto: Rutger de Quay