Als niet-roker ben ik heel blij met de rookvrije zones bij alle hogeschool-locaties. Ik rook bewust niet, dus wil liever ook niet meeroken of dat m’n kleding of haar naar sigaretten ruiken. Toch komt het best vaak voor dat ik in zo’n rookvrije zone bij school tóch mensen zie roken. Ik las op Hint dat de hogeschool daar boetes voor heeft gekregen en dat je mensen kunt aanspreken als ze dat rookverbod schenden. Ik wil dat wel, maar wil niet als een “Karen” overkomen.  Dus: hoe spreek ik mensen aan op roken in een rookvrije zone? 

Rookvrije groetjes,  

Niet-Karen 

Beste Niet-Karen, 

De timing van je vraag is perfect, want het is deze maand Stoptober. Een maand waarin stoppen met roken (en vapen) flink wordt aangemoedigd. En hoewel iedereen lekker zelf moet weten of ze wel of niet roken of vapen, is het beleid van de Hogeschool Rotterdam gericht op ‘een gezonde, rookvrije studie- en werkomgeving’.  

Dat betekent dat er rookvrije zones zijn en dat de HR boetes kan krijgen van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) vanwege schendingen van dat rookverbod. En dat is dus laatst ook gebeurd. Er zijn daarom extra posters opgehangen die rokers erop wijzen dat je binnen de blauwe lijnen niet mag roken.  

Ook is er op Hint gecommuniceerd over het beleid en het aanspreken van mensen hierop: ‘Spreek elkaar vriendelijk aan of meld overlast bij huismeesters, beveiligers of recepties. Zo houden we samen onze hogeschool gezond en rookvrij’. Maar hoe je mensen aanspreekt wordt niet echt duidelijk aangegeven in de hogeschool-berichten hierover. Ja, dat het op een ‘respectvolle manier’ moet en dat als je het spannend of eng vindt, je het kan melden bij de receptie, huismeesters, beveiligers, docenten, coaches of vertrouwenspersonen’.  

Nu heb ik even gekletst met een van de mensen bij de receptie van locatie Museumpark en ze vertelde dat facilitaire medewerkers inderdaad druk zijn met mensen aanspreken. Toevallig zag ze tijdens ons gesprek iemand een peuk opsteken pal voor de deur. Na een tik op het raam en een “betrapte” blik, ging de aangesproken roker een stukje verderop – buiten de lijnen – staan.  

Aanspreken helpt dus wél. Dat kan dus via receptie, huismeesters en beveiligers, maar die hebben ook andere dingen te doen. Je geeft aan dat je zelf ook mensen aan wil spreken. Heel stoer dat je voor je principes uitkomt en daarom op mensen die het rookverbod schenden wil afstappen! 

Je kunt passief-agressief reageren en iets roepen als ‘wat stinkt het hier naar rook zeg!’, maar daar kom je niet heel ver mee. Daar kom je eerder nergens mee, dus doe dat maar niet. Beter is het om mensen vriendelijk aan te spreken. Bijvoorbeeld door ze te wijzen op het rookbeleid van de hogeschool en uit te leggen waar de rookvrije zone begint. Vertel bijvoorbeeld ook dat dit beleid er niet zomaar is en dat mensen met luchtwegklachten als astma serieus last hebben van de rook. 

En als je mensen het idee geeft dat je ze helpt om een boete te vermijden, dan zullen ze je vast dankbaar zijn. Oké, ze betalen de boete niet zelf – die komt bij de hogeschool terecht –  maar je mag best een beetje creatief met de waarheid zijn om je doel te bereiken.  

Sowieso helpt het wel om mensen een oplossing toe te reiken. Bijvoorbeeld: ‘Je mag hier niet roken, maar aan de overkant wel en je kan daar ook nog eens een lekker bakkie koffie halen’. 

Mocht je mensen aanspreken en ze reageren niet zo positief of meewerkend, laat het dan maar even. Je wilt niet verwikkeld raken in een vervelende discussie. Mocht je dieper willen duiken in gesprekstechnieken, dan is dit document op de website van Rookvrije Generatie erg handig.  

En wat betreft je zorgen om als een vervelende “Karen” te worden gezien: zolang je vriendelijk blijft, je geen scene schopt of hysterisch wordt en jezelf niet beter noemt dan een roker, kom je echt niet zo over.  

Probeer het maar eens, de eerste keer is misschien een beetje ongemakkelijk, maar als je die drempel over bent, levert het je soms ook gewoon leuke gesprekjes op.  

Tekst: Daniela Silvestri
Illustratie: Marit Breuker