Woningnood, zorgen voor je ouders, mentaal in de knoop zitten: het zijn thema’s die voorbijkomen in het toneelstuk Bang! Studenten social work bedachten en spelen het stuk, dat het publiek uitdaagt om oplossingen te bedenken. Volgende week spelen ze het voor de Rotterdamse gemeenteraad.

‘Wout’ sjouwt met een grote en zware tas. Hij is de code van het cijferslot kwijt en heeft ook geen idee meer wat erin zit. Hij meldt zich bij de huisarts, moet wachten en krijgt de assistent te spreken. Die verwijst hem door naar de praktijkondersteuner. Weer een wachtrij.

De praktijkondersteuner kan helaas niks voor hem doen, duwt hem een flyer in handen van ‘Mental fix for you’, en stuurt hem door naar het loket van de basis-GGZ. Als-ie daar uiteindelijk aan de beurt is wordt zijn geval als ‘te complex’ beoordeeld. Specialistische hulp dus nodig, maar helaas: wachttijd negen maanden. Opnieuw volgt een reclamepraatje voor ‘Mental fix for you’, maar Wout is maanden verder en niets opgeschoten.

Wethouder ‘schrik ervan’ maar komt niet met oplossingen

Zo spelen de studenten bij werkplaats Formaat verschillende scènes uit, gebaseerd op een onderzoek naar mentale gezondheid onder jongeren in met name Rotterdam-West. Social work-studenten Julie van Teeseling en Sila Nur Aslan leiden de voorstelling.

We zien naast ‘Wout’ een overbelaste jonge mantelzorger, een uit huis geschopte puber met geldproblemen, een jongere die zich zorgen maakt om al het geweld en onrecht in de wereld. Hun problemen worden het publiek pijnlijk duidelijk. Ook dat de wethouder – ‘ik ben razend benieuwd wat er onder jongeren leeft’- tijdens een pizzasessie op elk probleem heel empathisch reageert – ‘hier schrik ik van’ – maar niet met oplossingen komt.

In deze bijzondere vorm van theater zijn de mensen in de zaal geen toeschouwers maar doeschouwers. Na het stuk zijn zij aan de beurt om oplossingen te bedenken, ze mogen zelf het toneel op en de situatie een draai geven zodat er iets verbetert. Zo schuift een van de doeschouwers de drie loketten aan elkaar, zodat de verschillende hulpverleners meteen in samenwerking iets kunnen doen voor Wout, in plaats van hem steeds maar over te hevelen.

Participatief toneel moeten inspireren tot beleid

Maar het publiek mag nog een stap verder denken. Legislative theatre, wordt deze vorm van participatief toneel genoemd, de scènes en verhalen moeten inspireren tot beleid of zelfs wetgeving. In drie groepen bedenken de doeschouwers met elkaar wetten die iets zouden kunnen verbeteren aan een of meer van de taaie problemen. Daarna gaat het hele publiek met groene, oranje en rode kaarten stemmen over de ideeën.

Er komen allerlei voorstellen uit de zaal, van verhogen van het minimum (jeugd)loon tot het afschaffen van aanbestedingen in de zorg. Kaartjes gaan omhoog, discussie volgt. De studenten lopen ermee vooruit op de voorstelling van aanstaande dinsdag, waarin de Rotterdamse gemeenteraadsleden in het publiek zullen zitten, mensen die echt invloed hebben en na afloop hopelijk meer inzicht in de zorgen en angsten van jongeren.

Tekst en foto’s: Edith van Gameren