Hoe past AI binnen ons onderwijs en wat betekent dat voor het curriculum? Met die vragen gingen docenten van de Rotterdam Academy (RAC) tijdens een ‘Live & Lunch’ event aan de slag. Elke opleiding van de RAC heeft daarbij een duidelijk doel voor ogen: volgend studiejaar beginnen met een uitgewerkte AI-visie in het jaarplan. AI officer Halil Karaaslan, zelf docent bij de Ad pedagogisch educatief professional (PEP), leidt het proces in goede banen.  

Wat doet een AI officer? Waarom bestaat die rol? 

‘Sinds februari zit ik in deze rol, die is ontstaan vanuit de werkgroep AI. Ik zit daarin als docent die begaan is met AI en veel met nieuwe ontwikkelingen doet. Ik heb zelf geen technische achtergrond, ik ben gewoon docent maatschappijleer en werk bij de PEP. Ik was wel binnen mijn team diegene die veel met AI deed en veel probeerde.

Uiteindelijk kwam vanuit de werkgroep AI het verzoek om iemand te hebben die al die 22 opleidingen (van de RAC, red.) op het gebied van AI stuurt. Dat was in het begin een beetje zoeken, want het was nog geen bestaande rol binnen de hogeschool. Dat is een eer om te doen, maar ook spannend, omdat je je op nieuw terrein begeeft.’  

En wat is je doel in deze rol? 

‘Sinds dit schooljaar hebben we een aantal doelen opgesteld die we met elkaar willen behalen. We willen collega’s vaardig maken als het gaat om BKE (Basiskwalificatie Examinering, red.), Arda-modules. Zodat ze de veiligheidskant van AI kennen, maar ook de verantwoordelijkheidskant qua toetsing: wat betekent AI nou fundamenteel voor ons onderwijs? Waar zit die didactische vertaling in, de pedagogische benadering? Daar ga ik trainingen in organiseren en op opleidingsniveau kijken hoe ik mensen daarin kan helpen.’ 

‘AI is er, en het blijft’, zei je in je presentatie tijdens Live & Lunch. 

‘In welke vorm en mate het blijft is een discussie voor kenners, maar Large Language Models die woorden of algoritmes kunnen voorspellen, die blijven naar mijn idee. En dat heeft nu al een heel grote impact op ons onderwijs, aangezien veel van ons onderwijs op taal is gebaseerd: denk aan toetsing, verslagen.’ 

Wat is die impact dan?  

‘Andere vormen van toetsing, maar ook hoe onze studenten het klaslokaal in komen, waarbij ze in sommige gevallen hun denken uitbesteden aan AI, en juist in positieve gevallen met AI kritischer zijn en een hoger niveau raken. Het is niet alleen negatief. AI is een tool: je kunt er mooie dingen mee doen en je kunt er ook onbenullige dingen mee doen.’ 

Word je verrast door hoe studenten AI gebruiken? 

‘Ja, soms positief, soms negatief. Dat een student zijn prompt in het verslag vergeet. Of dat een student ineens een heel andere schrijfstijl heeft, dat roept ook vragen op. Dat is de negatieve kant, maar naar mijn idee is dat altijd eerst een uitnodiging tot een gesprek. De positieve kant is dat sommige studenten het echt gebruiken om te leren en AI zien als een mini-coach.

Eén student had een hele creatieve prompt: Stel, de wereld vergaat en ik moet binnen nu en een uur alles weten over dit thema, wat zou ik dan moeten weten? Dan krijg je een leuke, innovatieve stijl van interactie met AI, die dan kan toetsen wat je beheerst. Zo kan het ook. Zo’n student zegt dan: in een klaslokaal zijn we met 25 mensen en kan ik misschien een of twee vragen stellen, maar bij AI kunnen dat er honderd zijn. Ze kunnen dingen qua leren visualiseren, bijvoorbeeld van tekst een podcast of een infographic maken. Dat zijn de mooie kanten ervan.’ 

Als docent ben je maar één persoon… Kan AI je helpen? 

‘In die zin is het mooi, maar voor de lange termijn roept het ook vragen op. Komt er een keerpunt dat studenten zeggen: ik vind AI fijner dan mijn docent? Komen ze dan nog naar de les? En wat betekent het voor ons onderwijs en onze manier van lesgeven? Dat zijn diepere vraagstukken voor hoe we ons onderwijs gaan organiseren.’ 

Wat is het sentiment over AI onder collega’s? 

‘Wisselend. Je hebt de early adaptors die al apps aan het bouwen zijn, allerlei dingen aan het automatiseren zijn en vinden dat we als hogeschool niet snel genoeg gaan. En we hebben ook collega’s die zeggen: het gaat te snel, hoe zit het met privacy en ethiek? Ook allemaal legitieme vragen. En daartussen zitten natuurlijk nog duizend tinten grijs. 

Voor mij is het de uitdaging om iedereen een beetje tevreden te stellen. Dat we aan de ene kant blijven innoveren en tegelijkertijd die ethische kant niet verwaarlozen. Dat is niet alleen aan mij, er zijn veel knappe koppen op hogeschoolniveau mee bezig en daar word ik continu over geïnformeerd. Bij de RAC ben ik de enige AI officer, maar hogeschoolbreed zijn er anderen die in hun aanstelling, niet zozeer in een officer-functie, tijd hebben om AI te ontwikkelen op hogeschoolbreed niveau. En ook op opleidingsniveau zijn mensen bezig. Maar wat betreft de RAC is aan mij de uitdaging om dat enigszins te bundelen, omdat wij op een bepaalde manier een uniforme aanpak hebben.’ 

Met welke opdrachten zijn mensen aan de slag gegaan tijdens de Live & Lunch?  

‘Eén van de doelen is dat ze op opleidingsniveau een visie moeten hebben. Dat verschilt per opleiding. Even heel zwart-wit: bij de ene wordt AI nog nauwelijks gebruikt in het werkveld en bij de andere kan je niet meer zonder. Dat vergt per opleiding een andere visie. RAC-breed hebben we een aanpak dat we willen dat het aansluit op het werkveld, we willen dat AI gebruikt wordt en het gebruik ervan gestimuleerd wordt, maar op opleidingsniveau zijn de uitdagingen verschillend.

Het is belangrijk dat iedere opleiding voor zichzelf bepaalt wat het kader daarvoor is, en vandaag is daar de kick-off van. Ik verwacht niet dat ze vandaag een kant-en-klare visie hebben, maar het idee is wel dat ze er samen over in gesprek gaan. En dat ze op basis daarvan hopelijk eind van het schooljaar, begin volgend schooljaar ook een stukje AI goed gedekt hebben en daar goed over nagedacht hebben.’ 

Hebben andere instituten een vergelijkbaar traject? 

‘Dat durf ik niet te zeggen. We hebben wel soortgelijke uitdagingen. Wat ik wel heel erg herken – en ik hoop dat we daar uitkomen met z’n allen – is die focus op toetsing en fraude. We moeten ervan uitgaan dat een student AI sowieso gebruikt. Als dat het startpunt is, hoe ziet mijn onderwijs er dan uit? Hoe ziet mijn toetsing er dan uit? Ik denk dat we daarnaar moeten kijken.

Heel veel collega’s doen dat al. Bij PEP zijn al veel toetsen veranderd, bij veel opleidingen hoor ik dat ook al. Er wordt nu veel meer gelet op het proces in plaats van het eindresultaat. Er gebeurt al veel, maar het is nieuw voor ons allemaal en we moeten ook kijken wat werkt. Straks hebben we misschien twintig mondelingen, dat wil je ook niet voor een student die misschien niet heel verbaal vaardig is, je wilt studenten niet benadelen. Het vergt balans en het vergt tijd en toetsing.’ 

Het werken aan de visie, doet elke opleiding dat zelf?  

‘Ja, maar mocht het zo zijn dat je een heidag hebt georganiseerd en AI is daar een onderdeel van, nodig me dan uit. Ik kan daarbij meedenken. Ik ben ook veel aan het koffiedrinken met mensen: wat doe je, hoe gebeurt dat, hoe ziet dat eruit? En ik ga proberen elke maand een training aan te bieden. Ik ga daar ook proberen in te voorzien voor de collega’s die al wat verder zijn, en sommigen zullen nog echt aan het begin zijn. Zolang ik deze rol heb, zal ik dat blijven faciliteren.’ 

Waarom is het eigenlijk nodig dat er in het jaarplan een visie op AI wordt opgenomen? 

‘Als jij vóór de poort niet naar studenten toe communiceert hoe ze AI wél mogen gebruiken, dan is het heel moeilijk om achteraf te zeggen dat ze het fout hebben gebruikt. Het is ook een beetje zelfbescherming. Maar het is vooral ook om bewuster om te gaan met hoe we dit goed kunnen inzetten.’ 

Is het ook jouw verantwoordelijkheid dat er aan het einde van het jaar wat over AI in het jaarplan van de opleidingen staat? 

‘Jawel. Uiteraard ook van het team. Maar als geen enkel team het doet, zal er ook naar mij gekeken worden: hoe kan het dat er geen visie is? Maar ik wil vooral meedenken, meehelpen, ondersteunen en ontlasten daar waar mogelijk in mijn rol. Het verrast me dat overal waar ik vraag of ik mag langskomen, ik ook word uitgenodigd. Dat vind ik leuk. Iedereen omarmt de urgentie van het thema.’ 

Tekst: Daniela Silvestri
Foto’s: Michel-Milca Mutanga

Lees ook: