Inclusie bevorderen is niet de verantwoordelijkheid van de mensen die worden uitgesloten, schrijft Ragnar Dienske, docent en onderzoeker bij het instituut voor sociale opleidingen. Het valt hem weer op in aanloop naar de Pride March: ‘Het is alsof de inclusie en emancipatie van LGBTQIA+ mensen vooral een aangelegenheid is van henzelf’. (Queer) acceptatie is geen hobby voor queers, vindt hij.
Deze week bereikte mij het bericht dat het met de homo-acceptatie onder jongeren erbarmelijk gesteld is. Uit recent onderzoek blijkt dat slechts 22 procent van de jongens op middelbare scholen positief tegenover homoseksualiteit staat.
Tegelijkertijd bereikte mij binnen Hogeschool Rotterdam het bericht dat Included heeft moeten besluiten om niet als HR-gemeenschap deel te nemen aan de Rotterdamse Pride March, omdat er te weinig animo voor was.
Dat is niet alleen ironisch, maar ook tekenend.
Heel wat jaren geleden ontstond binnen de hogeschool een kleine rel over het wel of niet hijsen van de regenboogvlag. De toenmalige voorzitter van het college van bestuur, Ron Bormans, gaf destijds in een nogal armoedige verklaring aan dat die vlag eigenlijk niet nodig was, het rood van Hogeschool Rotterdam zou immers al staan voor inclusie van iedereen, dus ook van LGBTQIA+ mensen (zie ook deze ietwat gênante Boos aflevering). Naast dit bericht kregen ‘de queers’ ook te horen dat een eventueel initiatief dat zij gingen organiseren op facilitering van het cvb kon rekenen, maar dat HR zelf niets ging organiseren. Inmiddels is er gelukkig wel iets veranderd (hulde voor Included). Toch blijft het soms lijken alsof de inclusie en emancipatie van LGBTQIA+ mensen vooral een aangelegenheid is van LGBTQIA+ mensen zelf.
En volgens mij zien we hetzelfde mechanisme breder terug. Inclusie van een bepaalde groep wordt best vaak het project van die groep zelf. Een programma rond Keti Koti? Een gesprek over de doorwerking van het koloniale verleden van Nederland? Een bijeenkomst over racisme? Steeds weer zie je dat vooral mensen die zelf tot de betreffende en/of gemarginaliseerde groep behoren komen opdagen.
Queer-mensen moeten zich inzetten voor queer-inclusie en mensen die racisme ervaren moeten het gesprek over racisme organiseren. Kortom: mensen die worden uitgesloten mogen veelal zelf vertellen waarom hun uitsluiting een probleem is.
Maar inclusie werkt natuurlijk niet zo. Solidariteit en inclusie beginnen juist waar je eigen directe belang ophoudt. Een mooi voorbeeld daarvan zag ik in Striking with Pride. LGBTQIA+ activisten zamelden tijdens de Britse mijnwerkersstaking geld in voor mijnwerkers in Zuid-Wales. Die solidariteit werd later beantwoord toen mijnwerkers naar Londen kwamen om mee te lopen met Pride, in een tijd waarin Pride nog heel nadrukkelijk een protestmars was. Niet omdat de strijd van de ander ook ineens over henzelf ging, maar omdat ze vonden dat die strijd ook hun strijd was.
En solidariteit en inclusie vragen meer dan meelopen met een Pride March of aanwezig zijn bij een bijeenkomst. Het betekent ook dat je je uitspreekt wanneer mensen worden buitengesloten. Ook daar lijk ik iets te zien dat ik wil adresseren. Uitspraken die anderen uitsluiten lijken steeds gemakkelijker gelegitimeerd te worden als ‘een mening’, terwijl degene die dat afwijst snel wordt verweten niet open te staan voor de dialoog.
En om eerlijk te zijn, van die dialoog word ik erg moe.
Ik heb geen behoefte aan een ‘woke versus anti-woke’-bijeenkomst waarin iemand beweert dat gevoel van PVV’ers dat zij buitengesloten worden ook legitiem is. Ik heb ook geen behoefte aan gesprekken over de vraag of LGBTQIA+ mensen misschien toch een beetje te zichtbaar zijn, of dat ‘al die LGBTQIA+ dingen’ worden opgedrongen.
Soms worden dit soort opmerkingen heel genuanceerd en indirect gebracht, maar juist daarin zit voor mij het probleem. Uitsluiting begint niet meteen met openlijke haat. Het begint vaker met het langzaam normaliseren van het idee dat bepaalde mensen toch een beetje bijzonder, ingewikkeld, bedreigend, overdreven zichtbaar of problematisch zijn. Of met het afzwakken en normaliseren van mensen die daadwerkelijk problematische uitspraken doen (zoals toen de media Geert Wilders en masse Geert Milders gingen noemen).
Je ziet dat mechanisme op allerlei plekken terug. Een Minister van Onderwijs die een regenboogzebrapad provocerend noemt. Een voormalig fractievoorzitter die het uitdelen van watermeloenen als antisemitisch bestempelt. Een wetenschapper die spreekt over ‘anti-blank racisme’. Of, dichter bij huis, een hogeschool die tijdens de Prideweek niet de pridevlag hijst.
Normalisering zit niet alleen in wat er wordt gezegd. Het zit ook in hoe wij daarop reageren. Door uitsluitende denkbeelden te behandelen alsof het simpelweg interessante perspectieven zijn die vooral onbevangen bevraagd zouden moeten worden. Door degene die ertegen protesteert te verwijten niet voldoende open te staan voor dialoog. Of door onze schouders op te halen omdat het uiteindelijk niet over onszelf gaat.
Uitsluiting begint lang niet altijd met openlijke haat. Haat krijgt ruimte door desinteresse en onverschilligheid. Door te denken dat die Pride March eigenlijk niet zo nodig meer hoeft of jou niet aangaat. Door te vinden dat een bijeenkomst over het koloniale verleden alleen interessant is voor mensen die daar zelf ‘iets mee hebben’. Door te zwijgen wanneer iemand xenofobe, racistische, seksistische of homofobe denkbeelden uitspreekt omdat je zelf niet degene bent over wie het gaat. Of door het valse idee dat je bijdraagt aan inclusie door vanuit een zogenaamde neutraliteit de ‘dialoog’ aan te gaan over de vraag of anderen eigenlijk wel volledig geaccepteerd zouden moeten worden.
Daarom is queeracceptatie geen hobby voor queers. En daarom is inclusie geen taak van de mensen die worden uitgesloten. Juist wie zelf niet wordt geraakt, heeft de verantwoordelijkheid om op te staan.
Zelf een ingezonden brief sturen? Dat kan!
Profielen is het platform voor nieuws en opinie van de Hogeschool Rotterdam. Wil je jouw ingezonden stuk op onze opiniepagina’s? Stuur het naar profielen@hr.nl. We stemmen dan met je af of, hoe en wanneer we het publiceren.
Wil je jouw visie delen met de HR-community maar heb je nog geen kant-en-klaar verhaal? Geen probleem, stuur een mail naar profielen@hr.nl met je idee en we helpen je graag.
Profielen is ook actief op LinkedIn. Volg ons, blijf op de hoogte en praat mee over actuele onderwerpen.
De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.
Lees hier alle details over onze spelregels.
Niet om het een of ander, maar had een of andere Sophie Straat ooit de uitspraak “Alle witte mannen naar achteren” gedaan?
Wie wordt hier nu uitgesloten? Er is op 30 juni slavernijherdenking. Er is jaarlijks een gaypride. Er is een internationale vrouwendag. Er is nacht van de vluchteling. Maar wanneer is het nou eigenlijk witte mannen dag? Volgens mij worden wij hier uitgesloten!
En dat terwijl witte mannen toch de grootste steunpilaren van de Nederlandse economie zijn, of je dat feit nou leuk vindt of niet!
@Klaes, je reactie doet mij denken aan de tijd dat ik ongeveer 5 jaar was en na ‘moederdag’ en ‘vaderdag’ verontwaardigd vroeg wanneer het eindelijk eens KINDERDAG zou zijn!?? Of aan die keer dat mijn zoon van destijds 4 antwoordde ‘JIJ KUNT TOCH OOK WEL EEN KEER IETS DOEN??!’ toen ik hem vroeg zelf even zijn lege bordje naar de keuken te brengen.
Och, arme witte man, wat een zwaar leven in deze patriachiale maatschappij. Waar witte mannen de meerderheid voeren in de regering, medische wereld, topfuncties, etc. Waar vrouwen hun carriere op een laag vuurtje zetten om de kinderen op te voeden en het huishouden draaiend te houden zodat de arme witte man kan werken, paddelen, naar voetbalwedstrijden en biertje drinken met zijn matties.
Vrouwen kunnen niet eens veilig van a naar b in de avond. Arme witte man.
Homos en lesbiennes kunnen niet hand in hand de straat over zonder uitgescholden te worden. Soms erger nog, in elkaar geslagen. Arme witte man.
Wat een zwaar oneerlijk leven.
@Klaes Wat is er mis met ruimte maken voor een ander, zodat die dezelfde kansen krijgt? Het betekent niet dat jij er niet mag zijn, het maakt de speelruimte alleen maar gelijkwaardiger.
[Deze reactie is door de redactie geweigerd vanwege ‘off topic’]
Wat een mooi betoog Ragnar!! Het is gelukkig geen wedstrijdje van wie er het meest wordt uitgesloten (zoals sommige mensen gek genoeg lijken te denken). Het is juist onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat niemand wordt uitgesloten.
Bedankt voor de reminder.
Hear, hear!
Iets waar we, denk ik, allemaal bij stil mogen staan. Als we de vrijheid van de ander niet collectief kunnen beschermen, is het slechts een kwestie van tijd voordat ‘de ander’ (vaak andere minderheden) aan de beurt is.
Over het ‘hoe’ kun je volgens mij met elkaar in dialoog gaan, maar niet over het ‘of’. We hebben hier met z’n allen een rol in. Goed stuk Ragnar!
Dankjewel voor je waarachtige woorden, Ragnar. Mooi tegengif voor de grote moedeloosheid die ik ervaar, niet op zijn minst door de oppression olympics waar sommigen voor aan het warmlopen zijn.
@klaes – als witte man was ik t roerend eens met Sophie Straat. Waarom? Omdat ik veel mensen om me heen heb die geen witte man zijn, en zie dat ze; niet aangenomen worden voor een stage/werkplek door hun achternaam. Of lgbtq+ studenten die zo blij zijn dat ze op het volwassenenonderwijs niet meer gepest worden en eindelijk wat meer zichzelf kunnen zijn. En zo kan ik voorbeelden blijven opnoemen. Het “ja maar ik dan?” is ronduit gênant en resultaat van een totaal gebrek aan empathisch vermogen. En de bijdrage aan de economie gebruiken als graadmeter hoe “belangrijk” iemand is…? Dat is simpelweg treurig en heeft een fascistisch smaakje. Mensen indelen op economische waarde… Heel eng.
Mooi geschreven @Ragnar
Wat een hypocriet stukje van iemand die zichzelf al ruim twee jaar inzet voor boycot en uitsluiting van een bepaalde groep.
Dank hiervoor! Volgens mij is het niet heel veel ingewikkelder dan: het is heel prettig en behulpzaam als de (per definitie veiligere) meerderheid opstaat voor de (kwetsbaardere) minderheid. Of dat nu over queers, vrouwen of mensen van kleur is. Liefst allemaal 😉
@Ton Kun je toelichten wat je bedoelt?
Een boycot van instituties of organisaties vanwege hun rol in een genocide is iets anders dan het uitsluiten van mensen op basis van wie zij zijn. Dat onderscheid lijkt me hier nogal relevant, Ton.
@Ton Hulsker, het is precies dit soort “dialoog” wat niets dan vermoeiend is, omdat het gebaseerd is op een belachelijke pretentie.
Die constante pretentie dat zaken gelijkwaardig zijn omdat je ergens een mening over hebt.
De pretentie die mensen die opkomen voor dit soort zaken eerst dwingt jou de meest basale epistemologische noties uit te leggen voordat er enige kans is op “dialoog”.
De pretentie dat jouw vage verwijzingen en ongedefinieerde begrippen hetzelfde zijn als observeerbare feiten.
Heb je wel eens gehoord van de term “sea-lioning”?
Dank hiervoor Ragnar!
Go Ragnar! Dank voor dit stuk. Onverschilligheid is geen neutraliteit. Onverschilligheid is misschien anders dan iemand opzettelijk wat aandoen maar niet perse minder schadelijk. Commentaar onder dit bericht stelde mij grotendeels wel gerust, er is zeker hoop al zijn de recente ontwikkelingen allesbehalve rustgevend.
Als ik de reacties lees schrik ik eigenlijk alleen nog maar meer van hoe erg het is gesteld met links, of in MSM-taalgebruik links-extremisme. Linkse mensen zijn echt heel eng aan het worden. Hoe kun je het discrimineren van witte mannen goedpraten? Als ik hier openlijk zou oproepen tot het discrimineren van zwarte mannen, dan wordt niet alleen mijn comment gecensureerd, maar krijg ik op de HR een disciplinaire maatregel en wordt ik ook nog voorgeleid bij de politieke rechtbank. Beetje meten met twee maten is dit. We mogen (terecht) geen zwarte mannen discrimineren. Discrimineer mij als witte man dan svp ook niet.
@Klaes,
lol, linkse mensen zijn eng aan het worden? Wij willen niet terug naar 1930, de extreem-rechtse partijen daarentegen zijn druk bezig met opnieuw onderscheid maken in delen van onze bevolking en het afbreken van de rechtstaat en democratie. Zie bijv. vage en op willekeur gebaseerde beweringen van de Vos over wie zich Nederlander mag noemen, die zelfs bij andere extreem-rechtse partijen het verkeerde keelgat in schoot want dat was wel heel erg kleur bekennen.
Zie ook jouw opmerking over “politieke rechtbank”; het idee dat je daadwerkelijk wetten kan overtreden met je gedrag komt niet eens in je op. Je gedraagt je alsof je denkt dat die wetten maar een mening zijn die jij vrij mag invullen of een andere mening tegenover kan stellen die zogenaamd gelijkwaardig is, maar dat is gewoon niet de realiteit. Je beroept je op rechten die je nooit hebt gehad en piept vervolgens over censuur.
Jouw rechten eindigen waar die van anderen beginnen, als je die van anderen begint te onderdrukken of beperken kan je daarvoor ter verantwoording worden groepen voor een rechtbank. Grow up and deal with it.
De realiteit is dat als je gelijkheid wilt in je samenleving, het niet mogelijk is dat een groep hun dominante positie behoudt. Jammer voor de witte mannen dat dat witte mannen zijn, maar daar moeten we als witte mannen dan maar als volwassen mensen mee dealen en niet als kinderen zitten te piepen dat ons extra snoepje is afgepakt.
Niemand hier roept op tot het discrimineren van witte mannen, en dat gebeurt ook niet, maar dat is je al 10x uitgelegd. Voor jou dus dezelfde vraag als aan Ton, weet je wat “sea-lioning” is?