Profielen heeft een nieuw redactiestatuut. Daarin is duidelijker dan in de vorige versie vastgelegd waarom de hogeschool eigenlijk een onafhankelijke redactie heeft: nieuws brengen, context geven en opinievorming en debat stimuleren.

De Hogeschool Rotterdam heeft een journalistiek team in dienst met de opdracht een onafhankelijk en actueel journalistiek platform in de lucht te houden, van en voor de hele hogeschoolgemeenschap. De redactie maakt daarbij haar eigen, journalistieke afwegingen. Dat betekent dat er ‘van bovenaf’ geen geboden of verboden komen om ergens wel of juist niet over te publiceren.

Het betekent ook dat Profielen-redacteuren kritische stukjes kunnen schrijven over hun eigen werkgever. Daarin zit spanning. Om dat in goede banen te leiden, hebben onderwijsmedia als Profielen een redactiestatuut waarin hun onafhankelijkheid is geregeld. Dat statuut heeft een belangrijke update gekregen.

Onafhankelijkheid beter beschermen

Het vorige statuut was sterk verouderd, bevatte een clausule over het belang van de hogeschool die verschillend geïnterpreteerd kon worden (waarover verderop meer) en twee jaar geleden werd de redactie, tegen haar zin, onderdeel van de afdeling marketing en communicatie. Dat alles leidde op de redactie tot de wens om de onafhankelijkheid beter te waarborgen.

Journalisten moeten vrij zijn om naar eer en geweten te beschrijven wat ze zien of horen. Daarmee claimt niemand dat journalisten perfect objectieve weergave van de werkelijkheid kunnen geven, tegelijkertijd is het niet de bedoeling dat ze lezers enkel volgens eigen overtuigingen informeren. Lezers moeten er ook op kunnen vertrouwen dat ze geen verkapte propaganda voorgeschoteld krijgen. In die zin trekken onafhankelijkheid en betrouwbaarheid samen op.

Na veel gesprekken met onze redactieraad (de toezichthouder van Profielen), met het college van bestuur (cvb) en met andere betrokkenen, leverde de redactie begin dit studiejaar een voorstel in voor een nieuw statuut bij het cvb. Dat voorstel heeft het cvb overgenomen.

Het nieuwe statuut is geactualiseerd en duidelijker ingedeeld en bevat voor het eerst een inleiding over het hoe en waarom van Profielen: nieuws, achtergrond en opinie bieden aan de HR-gemeenschap. Daarbij is vastgelegd dat de redactie zich houdt aan internationaal geldende journalistieke spelregels.

Het belang van de hogeschool

Inhoudelijk was voor de redactie en de redactieraad het verdwijnen van één zinnetje belangrijk. In het oude statuut stond namelijk dat Profielen ‘het belang van de hogeschool dient’ en alhoewel iedereen dat ook zo voelt, leidde dat in discussies over (voorgenomen) publicaties tot problemen. Want wie bepaalt wat dat belang is? Is in een bepaalde situatie transparantie in het belang van de HR, of is in het HR-belang om iets juist niet te publiceren? De redactieraad, die klachten en geschillen afhandelt, struikelde vaak over die ene zin.

De positie van de redactie is altijd geweest dat een kritisch artikel over de HR het belang van de organisatie dient, ook als een bestuurder of iemand anders uit de hogeschool daar niet op zit te wachten. Het college van bestuur heeft die gedachtegang afgelopen jaar in gesprekken en nu ook op papier bekrachtigd. Daar is de redactie blij mee.

Transparantie en vrije meningsuiting

In een reactie op het nieuwe statuut zegt het cvb: ‘Met dit nieuwe redactiestatuut zetten we een mooie stap. We bevestigen opnieuw het belang van democratische waarden en een onafhankelijke en professionele journalistieke functie binnen onze hogeschool. Dit statuut geeft de redactie van Profielen de ruimte om hun werk onafhankelijk te doen, en dat vinden we belangrijk, omdat het bijdraagt aan een gezonde, transparante organisatie.’

De centrale medezeggenschapsraad, die het college van bestuur advies gaf over het nieuwe statuut, denkt dat in het nieuwe redactiestatuut de journalistieke vrijheid beter geborgd is, zegt voorzitter Sjoerd van Vliet. ‘We hopen dat Profielen met het nieuwe statuut de transparantie en de vrijheid van meningsuiting binnen de HR stimuleert. Het is goed dat de hogeschoolgemeenschap een platform heeft waar het kan meepraten over bijvoorbeeld de werkdruk of kwaliteit van het onderwijs.’

Sterker toezicht op Profielen

Profielen wil ‘op journalistieke wijze bijdragen aan het functioneren van stichting Hogeschool Rotterdam’, staat in het nieuwe statuut. Die journalistieke aanpak brengt verantwoordelijkheden met zich mee. De redactie werkt met open vizier, zodat geïnterviewden weten waar ze ‘ja’ tegen zeggen. Profielen publiceert geen ongefundeerde aantijgingen, maar doet onderzoek naar de feiten. Ook hoor- en wederhoor en zo fair mogelijk verslag doen van gebeurtenissen of ontwikkelingen hoort daarbij.

Ook het toezicht op Profielen wordt versterkt. De Redactieraad krijgt extra journalistieke menskracht om (in het algemeen, maar ook in het geval van klachten of geschillen) te kunnen beoordelen of de redactie zich aan het statuut en aan de journalistieke normen en waarden houdt.

Ook is duidelijk gemaakt dat de hoofdredacteur van Profielen in journalistieke zin verantwoording aflegt aan de Redactieraad. Voor de buitenwereld is de hoofdredacteur dankzij het nieuwe statuut expliciet aanspreekbaar op het werk dat Profielen doet. We zijn een publiek orgaan en moeten ons publiek verantwoorden voor onze redactionele keuzes.

Mogelijk maken om bij te dragen aan het debat

Zoals stichting Hogeschool Rotterdam een emanciperende taak heeft, door mensen te helpen hun talent te ontdekken en te ontwikkelen, zo heeft Profielen een emanciperende taak in het helpen een publieke stem te ontdekken en ontwikkelen. We willen studenten en medewerkers de mogelijkheid geven om bij te dragen aan het publieke debat op en over de hogeschool. Profielen wil een publieke gemeenschap vormen.

‘Profielen draagt bij aan het gemeenschapsgevoel van de Hogeschool Rotterdam community’, zegt het cvb, ‘door een nieuwsplatform te zijn, voor studenten en medewerkers van de hogeschool. Een kritisch en inspirerend nieuwsmedium waar zij terechtkunnen voor nieuws en achtergronden over de hogeschool, de stad Rotterdam en de samenleving.’

Democratische cultuur stimuleren

De HR ziet zichzelf als een democratische instelling en daar sluit het nieuwe redactiestatuut op aan. Er staat nu in dat we werken vanuit democratische waarden. We hopen bij te kunnen dragen aan de democratische cultuur van de instelling en aan de democratische vorming van studenten. Voor de redactie is dat altijd al onderdeel geweest van de taakopvatting, maar dankzij het nieuwe redactiestatuut is dat nu dus officieel beleid.

Bij het herschrijven van het statuut maakte de redactie dankbaar gebruik van de adviezen van de Kring van Hogeronderwijsmedia (waarbij Profielen is aangesloten). Ook de nieuwe statuten van collega’s als Punt (Avans Hogeschool), Univers (Universiteit Tilburg) en Cursor (TU Eindhoven) waren een inspiratiebron. Het vorige redactiestatuut ging ruim dertig jaar mee (los van enkele wijzigingen) en de redactie verwacht met het nieuwe statuut weer lange tijd vooruit te kunnen.