Het kabinet wil twee ‘smalle’ pabo-opleidingen in het leven roepen: één gericht op de jongste kinderen en één gericht op leerlingen tot en met groep 8. Maar studiekiezers blijken weinig geïnteresseerd in die specialisaties.

Sommige jongeren willen best juf of meester worden, maar hebben geen zin om les te geven aan kleuters, of ze willen juist niet voor een klas met prepubers in groep acht staan. Is het, gezien het lerarentekort, geen goed idee om de pabo op te splitsen in aparte opleidingen?

Weinig belangstelling

Het kabinet-Schoof heeft dit idee in zijn regeerprogramma omarmd, maar verschillende fracties in de Tweede Kamer wilden weten hoe groot de belangstelling eigenlijk zou zijn. Niet zo groot, moet minister Bruins toegeven.

In zijn antwoord op de vele schriftelijke vragen leunt Bruins op een online-onderzoek van studiekeuzebedrijf Qompas, waaraan zo’n vierduizend mbo 4-studenten en 1.400 havisten en vwo’ers meededen. Zij tonen nauwelijks belangstelling. Wie voor de pabo kiest, wil liever de brede opleiding, die een bevoegdheid geeft voor alle klassen van het basisonderwijs.

Slechts een klein deel ziet een specialisatie in het jonge of oudere kind wel zitten, maar het is volgens Qompas de vraag ‘of de nieuwe specialisaties tot genoeg aanmeldingen leiden om levensvatbaar te zijn’.

‘Elke extra leraar is winst’

Maar gezien het lerarentekort is elke extra leraar winst, meent Bruins: ‘Wij beschouwen deze groep als de potentiële extra studenten waarvoor we alles op alles gaan zetten om hen te werven voor het volgen van een opleiding tot leraar basisonderwijs.’

Het plan heeft een lange geschiedenis. Op aandringen van de Tweede Kamer werkten vorige kabinetten al aan een wetswijziging. Toenmalig onderwijsminister Van Engelshoven (D66) zette eind 2020 al een concept-wetsvoorstel online om ‘smallere’ pabo’s mogelijk te maken, naast de ‘gewone’ pabo.

Minder inzetbaar

De scholen en de pabo’s zelf hadden veel kritiek op het voorstel. Ze waarschuwden dat leraren met een smalle lesbevoegdheid minder inzetbaar zijn op school, bijvoorbeeld bij ziekte of onvervulde vacatures. Bovendien werd er nog volop geëxperimenteerd met specialisaties binnen de bestaande brede opleidingen. Was zo’n ingrijpende wetswijziging dan wel nodig?

Het wetsvoorstel verdween in de ijskast, maar de Tweede Kamer legde zich er niet bij neer en stemde in 2024 vóór een VVD-motie om de gesplitste bevoegdheid toch mogelijk te maken. Bruins moest ermee aan de slag. De kritische vragen van de Tweede Kamer kwamen later pas.

Ambtenaren van minister Bruins zeggen hem dat het onderzoek geen aanvullende onderbouwing voor de splitsing van de pabo heeft opgeleverd. Het zal nauwelijks tot extra studenten leiden, is de verwachting, en dat maakt ‘de noodzaak voor wetgeving lastig verdedigbaar’. Het Qompas-onderzoek zal de weerstand bij scholen en pabo’s volgens de ambtenaren versterken en ‘mogelijk ook effect hebben op de steun in de Kamer’.

Tekst: HOP, Hein Cuppen
Foto: Shutterstock/bewerking Demian Janssen