‘Ik vind je nieuwe tas zóóóó stijlvol! Past supergoed bij jou. Helemaal leuk!’ Vraag: wie reageert zo op een nieuwe tas? Paul, 42 jaar, beveiligingsbeambte, of Paula, 42 jaar, beveiligingsbeambte. De vraag stellen is hem eigenlijk al beantwoorden. 

Ik begeef me in deze column op glad ijs, want noties als ‘typisch mannelijk’ en ‘typisch vrouwelijk’ kunnen verontwaardiging wekken. Maar onderzoek laat nu eenmaal zien dat mensen met het X- en Y-chromosoom doorgaans anders praten dan mensen met twee X-chromosomen. Dat klinkt als een biologisch feit, maar is een kwestie van aangeleerd gedrag.

Beste bewijs is dat mannen die van mannen houden, anders praten dan wanneer ze van vrouwen houden. Chromosomatisch is er geen verschil; je kunt gewoon zelf kiezen tussen vrouwelijk en mannelijk taalgebruik. Tenminste als je je vrij voelt van wat eeuwenlang als standaard gold. 

Er is redelijk wat onderzoek gedaan naar het verschil tussen mannelijk en vrouwelijk taalgebruik. De uitkomsten zijn niet echt broekscheurend: je kon ze al van verre zien aankomen. Uitkomst 1: Vrouwen gebruiken meer bijvoeglijke naamwoorden dan mannen. Vaak zijn dat woorden met een emotionele lading. Daartussen zitten ook veel meer superlatieven: geweldig, ontzettend, heel erg, fantastisch, beeldschoon, vreselijk.  

Uitkomst 2: vrouwen hebben meer zinsmelodie. Opvallend daarbij is dat ze vaker een vraagintonatie laten horen, ook als ze geen vraag stellen. De zin: ‘Het is misschien een idee om de vergadering uit te stellen tot na de zomervakantie’ kun je vragend of stellend uitsprekend. Vrouwen kiezen vaker dan mannen voor een vragende intonatie. 

Daarmee hangt uitkomst 3 samen: mannen duiden meer aan wat moet of wat zij willen terwijl vrouwen eerder spreken in termen van wat mogelijk of wenselijk zou kunnen zijn.

Punt 4 gaat over de manier waarop vrouwen en mannen complimentjes uitdelen. Als een vrouw zegt: ‘Staat je goed, zo’n kort pittig kapsel’, hoeft dat niet te betekenen dat ze het een geslaagde coupe vindt. Vrouwen zijn royaal met dit soort complimenten. Het is voor hen niet zozeer belangrijk of het helemaal waar is, als het maar vriendelijk is. Voor mannen betekent een compliment een serieus te nemen oordeel, waarvoor ze zich honderd procent moeten kunnen verantwoorden. Liever geen compliment dan een niet (helemaal) oprecht compliment, zo lijkt hun devies. 

Er wordt algemeen aangenomen dat vrouwen veel meer praten dan mannen. Er is echter geen wetenschappelijk bewijs voor die aanname. Sterker nog: uit een Amerikaans onderzoek bleek dat zowel mannen als vrouwen gemiddeld 16.000 woorden per dag uiten. Het lijkt er meer op dat vrouwen van oudsher werd ingepeperd dat ze niet veel moeten praten, simpelweg omdat ze niet zoveel relevants te vertellen hebben. En dat ook nog eens niet zo goed kunnen als mannen. Dus zijn vrouwen steeds weer daarop beoordeeld. Mannen die veel praten worden vrijwel nooit afgeschilderd als praatziek, vrouwen des te vaker. Nog zo’n merkwaardige ambivalentie: mannen die heel stellig en assertief uit de hoek komen zijn stevige persoonlijkheden, vrouwen die dat doen, zijn bitches. 

Mannen onderbreken vrouwen vaker dan omgekeerd. Behalve als het gespreksonderwerp reacties van medeleven, bemoediging en bevestiging kan oproepen: dan interrumperen vrouwen de ander vaker. Dan gaat het dus om opmerkingen als ‘Ja, maar dat begrijp ik helemaal’, ‘Dat is juist zo goed van je’ of ‘Jeetje, wat vervelend; daar wórd je natuurlijk ook heel gestrest van’. 

Nog een open deurtje doen dan maar? Mannen brengen gevoelens en alledaagse onderwerpen minder vaak ter sprake dan vrouwen. ‘Ik heb gisteren een lila spijkerbroek gekocht’, ‘Slik jij ook vitaminesupplementen?’, ‘De biologische kaas van de Lidl is nu in de aanbieding.’ Mannen beperken zich eerder tot uitingen over ‘dingen die ertoe doen’, bijvoorbeeld: ‘Ik las gisteren een interessante column over mannen- en vrouwentaal.’ Of: ‘Een tafelzaag van Festool presteert echt het best.’ 

Als ik naar mezelf luister, hoor ik me best vaak alledaagse onderwerpen aansnijden. Zoals een nieuwe mixer met zuignap aan het snoer (handig!). Of het voordeel van houten wasknijpers. Of de kaas van de Lidl. De biologische kaas, niet die smakeloze Milbona melkvetblokken. Alleen jammer dat ze die biokaas niet aan de kilo… sorry. Wat ben ik toch een kletsmajoor, helemaal leuk. 

Beeld: Demian Janssen

Meer blogs van Cyriel

• Cyriel over taal: Rondlopen met je gulp open, hoe erg is dat nou?
• Cyriel over taal: Een jointje en dan een biertje
• Cyriel over taal: Fok deze huis
• Cyriel over taal: Hoe leuk is dát?! Helemaal niet leuk
• Cyriel over taal: Maar wel míjn klotestad
• Cyriel over taal: Een beetje plat ken best