Ik ben dol op nieuwe woorden. Zo hoorde ik een paar maanden geleden over ‘klimaatverlamming’. Mooi woord, trieste betekenis. Temeer omdat ‘klimaat’ vervangen kan worden door nog veel meer onderwerpen.

Die verlamming geeft een gevoel van sterke betrokkenheid weer, maar tegelijk beschrijft het ook het ervaren van grote machteloosheid bij de mate van invloed op het probleem. En dus ook bij de momenten dat jij bijvoorbeeld wél netjes het organische afval in de groene bak gooit, terwijl een grote meerderheid dat (nog) niet doet terwijl de urgentie toeneemt. Het verlamt.

Het beeld van het konijn dat in de koplampen kijkt. En juist jonge mensen hebben hier – heel begrijpelijk – veel last van. Want niet alleen mogen en moeten zij nog lang mee, op de plaats waar hierboven ‘klimaat’ staat, kun je ook ‘woningmarkt’ of bijvoorbeeld ‘wereldpolitiek’ zetten.

Een manier om je hiertoe te verhouden – iets dat onbewust min of meer vanzelf gebeurt – is shifting baselines. Een psychologisch gegeven. Omdat het probleem of de crisis zich langzaam maar gestaag voltrekt, is er steeds tijd om te wennen aan de nieuwe status quo. Dus zoals je ook in letterlijke zin aan bijvoorbeeld warmte of koude acclimatisatie kunt doen (in stapjes wennen aan een steeds hogere of lagere temperatuur en goed kunnen blijven functioneren), kunnen we dit als mens ook ten opzichte van een bepaalde situatie of context.

In eerste instantie lijkt dat goed nieuws en laat het iets van aanpassingsvermogen zien. Echter, juist omdat dit zich in sterke mate onbewust voltrekt en de situatie in een laag tempo verslechtert, verdwijnt ook gemakkelijk ons urgentiebesef. En niet alleen dat, ook onze eigen initiële duurzame inzet kan hierdoor afnemen en ophouden.

Het heeft veel gemeen met uitstelgedrag: ook een verschijnsel waar erg veel jonge mensen behoorlijk wat stress door ervaren. Uitstelgedrag is het vierde jaar op rij de nummer één stressor, volgens onze eigen Studentenwelzijnsmonitor 2025. Het goede nieuws bij dit gegeven vind ik dan wel weer dat ze dit gedrag dus bewust zijn. En is er bewustzijn, dan is er een kans om andere keuzes te maken.

Wat te doen bij al deze verlammingsverschijnselen die onze studenten en jonge mensen in het algemeen ervaren? Natuurlijk: laten we Covey en zijn Cirkel van Invloed en Betrokkenheid weer eens noemen! Ik ga het hier niet eens meer uitleggen. Want nog steeds zeer relevant, maar kan (soms terecht) ervaren worden als een dooddoener. Net zoals sommige managers bepaalde netelige problemen graag terugleggen bij het team vergezeld van de zin: ‘Jullie zijn een zelfsturend team en slimme mensen, dus jullie kunnen vast prima zelf een goede oplossing bedenken.’

Soms mag en moet je weer naar de sterke arm, de macht, naar vadertje staat kijken en zeggen: ‘Hogeschool/gemeente/overheid/EU/wereldpolitiek, creëer de (rand)voorwaarden waardoor deze problemen nu en wezenlijk vlot worden getrokken!

Maar ja, we houden hier ook niet zo van autoriteit en dwang. En zo is de verlamming compleet.

Volg ons op Instagram