| 
|
Corstin Dieterich is hogeschooldocent social work en (mede-)voorzitter van de medezeggenschap van ISO. Hij heeft zo zijn eigen gedachten over wat hij ziet en hoort op school. Die deelt hij in dit blog.
Foto: Paul van der Blom
Het keuzeonderwijs aan onze hogeschool gaat veranderen. Er is een nieuw kader. Dus dan is het serieus en belangrijk. Er zijn veel kaders de laatste tijd, ik word er een beetje stram van. Terwijl we zo opnieuw ingekaderd worden, heb ik het gevoel dat er iets van me wordt afgepakt. Dat het allemaal een stuk minder glansrijk wordt en minder interessant.
Ik weet dat er studenten zijn die keuzevakken kiezen voor de makkelijke punten. En ik weet ook dat er studenten zijn die soms bij een keuzevak terechtkomen waar ze helemaal niets aan denken te hebben. Maar er zijn ook meer dan genoeg studenten die gaandeweg het meedoen aan een keuzevak dat wat verder uit hun comfortzone ligt, hun horizon verbreden en nieuwe mensen ontmoeten. Ik geef zelf een keuzevak filosofie waar ik dit al vaak heb zien gebeuren. Daarom is het echt jammer dat de hogeschoolbrede keuzevakken worden geschrapt.
Goed onderwijs heeft altijd iets onvoorspelbaars. Om iets te leren moet je in aanraking komen met ideeën, ervaringen, expressies en mensen waarvan je eerst niet wist dat ze bestonden. Het moet je af en toe onverwacht overvallen en het kan dan soms ook weleens confronterend zijn. Onderwijs is ook nooit ‘af’, het houdt nooit op. Er kan altijd nog meer bij.
Wat dat betreft is onderwijs een overvloedige, rijke praktijk. Dat komt ook doordat goed onderwijs zoveel mogelijk recht moet doen aan de ‘inelkaargewikkeldheid’ (wat schrijver Ilja Leonard Pfeiffer uitlegt als: dingen die zó met elkaar verstrengeld zijn, dat ze nauwelijks nog los van elkaar te zien of te begrijpen zijn, red.) van de wereld, want dat is de wereld waarop we onze studenten voorbereiden.
De focus ligt nu te sterk op het zo frictieloos mogelijk door je opleiding heen glijden als het ware. Een shortcut naar je diploma, die weliswaar op jou is afgestemd, maar toch voor iedereen ongeveer hetzelfde is. Geen ruimte om af te wijken van het rechte pad, want er moeten maatschappelijke vraagstukken opgelost worden. De inelkaargewikkeldheid van de wereld moet echter niet opgelost, maar geleefd worden. Onderwijs is geen resultaat, maar een proces, waarbij het juist de bedoeling is dat je het eerst verkeerd of onvolledig begrijpt en dan pas later tot inzichten komt die veel passender zijn dan je eerst dacht, maar dat kan je pas begrijpen na een heel proces.
Keuzes maken, en dus ook verkéérde keuzes maken, hoort gewoon bij het leerproces.
De keuze voor een cursus waarbij je er gaandeweg achter komt dat het te ver van jouw belevingswereld en interesse ligt, dat is een erg leerzame misser. Of juist de keuze voor een cursus waar je hart sneller van gaat kloppen, maar waarvan het onderwerp geen deel uitmaakt van je opleiding. Juist doordat je even net iets te ver buiten jezelf en je opleiding gaat, leer je jezelf beter kennen.
De mogelijkheid om over heel verschillende onderwerpen te leren en die aan elkaar te kunnen verbinden is niet alleen interessant, maar ook vormend. Het nieuwe kader is een stap naar binnen toe. Het is een stap waarbij het leren tot een kostenpost wordt gemaakt. Een stap waarbij studenten en docenten in een benauwende, gestandaardiseerde mal worden gedrukt. Een stap naar de middelmaat. Het is doodzonde.
De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.
Lees hier alle details over onze spelregels.
Allemachtig Corstin, wat is het toch fijn als er mensen zijn die met hun woorden precies dat kunnen zeggen wat je zelf al die tijd hebt gedacht. Dank daarvoor. Niet dat ik denk dat deze beslissing nu wordt teruggedraaid maar het is troostend om te weten dat er toch ook anderen zijn die er hetzelfde over denken en het afschaffen van waardevol keuzeonderwijs als onherstelbare misstap zien. Langzaam wordt alle menselijkheid (plezier, verbazing, nieuwsgierigheid, creativiteit) uit de opleiding geknepen…
Met het DOO-onderwijs in gedachten, lijkt het juist zinvol om via keuzevakken andere perspectieven op de wereld aan te bieden. Het aanbieden van een ander venster op de wereld toont aan dat de wereld complex, onvoorspelbaar en vaak beïnvloed wordt door toevalligheden. Om complexe vraagstukken te kunnen doorgronden, zijn juist meerdere perspectieven van grote waarde.
Misschien kan de domeinvorming en de fijnstructuur zelfs meer of betere perspectieven bieden dan de keuzevakken, om complexe vraagstukken binnen het DOO-onderwijs te beantwoorden.
The proof of the pudding is eating it!
Niet al te lang geleden sprak ik op de diploma-uitreiking een student. “Meneer, ik wil u nog bedanken. Het keuzevak Band & Pomuziek is het leukste wat ik gedaan heb hier op de hogeschool.” Ze kwam binnen als een wat onzekere zangeres maar heeft tijdens de eindpresentatie met haar bandgenoten kunnen schitteren tegenover familie, vrienden en klasgenoten. Het is mooi om zo’n stukje persoonlijke ontwikkeling van dichtbij mee te mogen maken. Ook al is er misschien op eerste gezicht geen directe link met de opleiding. Ik weet zeker dat deze ervaring de student tot een betere professional heeft gemaakt.
Voor mij persoonlijk is het keuzevak tot nu toe altijd de kers op taart van mijn werkzaamheden geweest. Heel jammer dat de keuzevakken in hun huidige vorm gaan verdwijnen. Maar we gaan er met een knal uit. We mogen in september dan nog wel de jaaropening muzikaal op komen luisteren.
In het eerdere artikel van 4 juni in Profielen wordt aangeven dat “het bestaande hogeschoolbrede keuzeonderwijs in het eerste jaar niet meer past bij wat studenten en opleidingen nodig hebben”. Ik vind het heel bijzonder dat in de tijd van “flexibele leerroutes” en de toegenomen wens studenten meer autonomie te geven over hun leerproces, door de HR wordt besloten wat wel en niet relevant is voor de student en het toekomstige beroep van die student. Toekomstmakers, maar wel volgens de kaders van de HR dus.
We moeten studenten leren om domeinoverstijgend te denken, maar de student van in het keuzevak van Francien (hierboven en in hetzelfde artikel) die als toekomstig docent de meerwaarde van theater ziet voor het vak, doet dat blijkbaar niet op de goede manier “omdat het vak geen vakinhoudelijke link heeft met de opleiding”. Dat de student blijkbaar die link wel weet te leggen is niet relevant.
In hetzelfde artikel staat ook genoemd: “Binnen het nieuwe keuzeonderwijs is er ook plek voor de zogenoemde organisatorische keuzevakken. Daarbij lever je als student een aantoonbare bijdrage aan de opleiding; je helpt bijvoorbeeld bij open dagen of de introductieweken, of je bent peercoach.” Dus vind je als student een cursus relevant maar de hogeschool vindt van niet, dan heb je pech, maar als we er zelf iets aan hebben dan zijn we niet zo moeilijk. Bovendien is het bijzonder dat een keuzevak ‘Band en Popmuziek’ niet onder die ‘organisatorische vakken’ valt, wanneer de band door de jaren heen veelvuldig te horen was binnen de hogeschool en ook bij de komende jaaropening uitgenodigd is. Hoe aantoonbaar wil je het hebben?
En de vraag die daarnaast bij mij opkomt: waarom zijn het zo vaak cursussen op het gebied van kunst en creativiteit die keer op keer hun bestaansrecht en relevantie moeten aantonen?
Volledig mee eens!!
Ik vind het echt jammer dat die keuzevakken gaan verdwijnen. Het lijkt mij juist dat de HR zich hiermee zou kunnen profileren. Tegen mijn eigen studenten zeg ik altijd: Hoe vet is het dat je een opleiding sociaal werk kunt doen en als keuzevak bijvoorbeeld een klein vaarbewijs kunt halen? Echt een groot gemis als je het mij vraagt….
Jammer dat de HR keuzevakken niet kan waarderen op wat ze (kunnen) zijn: domeinoverstijgend, grensverleggend en inspirerend door kennismaking met andere studenten en lesstof.