Hij is er nog steeds een beetje van uit zijn doen. Z’n schouders staan net wat rechter dan normaal, zo beschrijft hij zelf wat zijn internationale optreden in het walhalla voor trainers met hem heeft gedaan. Samen met Saskia Breedveld van trainingsbureau Van Harte & Lingsma boog hij zich over het model van generatief leiderschap: leiderschap dat erop is gericht om anderen zich te laten ontwikkelen. Dit type leiderschap vraagt om bepaald gedrag en voor dat gedrag hebben Bos en Breedveld een model ontworpen – ‘5 guiding principles’ geheten – dat zij bij de astd in Dallas hebben gepresenteerd. Bos: ‘De astd is de grootste trainersconferentie ter wereld, er komen achtduizend vakgenoten. Om daar te mogen spreken, is een hele eer. Om speaker te kunnen worden, moet je een proposal indienen. Een internationale jury beslist dan of jouw bijdrage interessant genoeg is voor de astd-bezoekers en – yes! – dat was het geval.’

En welk gedrag is nodig om een goede generatief leider te zijn? Hoe ziet jullie model eruit?
‘Wij benadrukken de kracht van het vertragen. Wees aanwezig, kijk, voel en luister in het nu. Door te vertragen ga je anders waarnemen. Daarmee hebben we tijdens onze presentatie ook een oefeningetje met het publiek gedaan. We gaven de opdracht: kijk niet naar je buurman of buurvrouw, maar beschrijf naast wie je zit. Tachtig procent kon dit niet! Dat zegt iets over de manier waarop we in het dagelijks leven waarnemen.

‘Kies met je hart, dat zorgt voor verbinding. Dat is punt twee. Veel leiders zijn inhoudelijk geïnteresseerd en gemotiveerd, maar gaan geen verbinding aan met de mensen met wie ze werken. Dat is een gemiste kans en de resultaten van de instelling als geheel zullen daardoor altijd minder zijn dan als je die verbinding wel legt en de ander tot bloei kunt laten komen.’

Kun je dit principe toepassen op de hogeschool?
‘De meeste grote instellingen, niet alleen de hogeschool, bestaan eigenlijk uit drie werelden. Die van het bestuur, het management en de werkvloer. En maar weinig leiders slagen erin om die drie werelden bij elkaar te brengen. In die drie werelden wordt ook letterlijk een andere taal gesproken. Als ik bijvoorbeeld met dertig studenten aankom bij een lokaal waar er maar vijftien inpassen, dan zeg ik letterlijk: “Shit, we kunnen er niet allemaal in.” Als dat een paar keer gebeurt, ga ik naar mijn manager die begint te praten over huisvesting en lokalenproblematiek en de directie heeft het tenslotte over reallocatie van middelen wat nodig is om de lokalenproblematiek op te lossen. Echte leiders kunnen deze werelden aan elkaar verbinden, en die kunnen in alle lagen van de organisatie opstaan, dat hoeven niet perse de leidinggevenden te zijn.

‘Hetzelfde geldt voor de Focusgroepen. Als de voorzitters daarvan hun hart niet verbinden aan het thema van hun groep en niet diep overtuigd zijn van nut en noodzaak, dan kan zo’n proces een technocratische aangelegenheid worden. Dat werkt vertragend en de resultaten zullen dan niet optimaal zijn.’

Oké, terug naar de vijf eigenschappen die nodig zijn voor generatief leiderschap.
‘Ja. Zorg voor duidelijk eigenaarschap, voor regie. En doe waar je goed in bent. Ga niet proberen je zwakke kanten te versterken, zet al je energie in op je sterke kanten. En tenslotte: wees je constant bewust dat je moet vertragen, keuzes moet maken met je hart, een regisseur moet zijn en doen waar je goed in bent. Schrijf er bij wijze van spreken elke dag iets over op, hou ’t op je netvlies.’

Hebben de theorie van generatief leiderschap en het gedragsmodel dat jullie hebben ontwikkeld een plaats in het curriculum van hrm?
‘Ja, de gedragskenmerken zijn verwerkt in de minor human talent development waar ik als docent aan ben verbonden. Het generatief leiderschapsmodel hoort meer thuis in een masteropleiding. De hele astd-conferentie en de vernieuwingen in ons werkveld waarover we daar hebben gehoord, brengen we in de minor in. Die kennis wordt omgezet in lessen. Onze studenten zijn dus helemaal up-to-date.’

Dorine van Namen