Ga direct naar inhoud
Profielen | Profielen translated
28 september 2022

Zwart logo Profielen

Onafhankelijk nieuws van de Hogeschool Rotterdam

Gefopt door ‘ons onfeilbaar denken’

Gepubliceerd: 18 December 2013 • Leestijd: 2 minuten en 11 seconden • Bij de les Dit artikel is meer dan een jaar oud.

Het is al laat in de middag als een groep studenten het keuzevak kritisch denken volgt. Is het ’t tijdstip van de dag, de telefoon die interessanter is dan het standaardwerk van Kahneman of ligt het aan ‘ons feilbare denken’ dat de studenten al direct worden misleid?

MozesDeze les gaat over ons feilbare denken.
Hoeveel dieren van elke soort nam Mozes mee in de Ark? Docent Robert Bouwhuis laat een afbeelding van een schilderij van de Ark zien en gaat de klas rond. Stuk voor stuk geven de studenten antwoord. ‘Twee’, ‘Twee’,  ‘Nul’, ‘Twee’, ‘Is dit een strikvraag? Twee’, ‘Twee’. Als de meerderheid zou beslissen, zou ‘twee’ de uitkomst zijn.

Maar de meerderheid beslist niet. De meerderheid van de mensen is namelijk feilbaar, zoals Bouwhuis deze les wil laten zien.

Bouwhuis geeft het honorskeuzevak kritisch denken. Hij behandelt vandaag de bestseller van psycholoog Daniel Kahneman, Ons feilbare denken. In deze lesreeks moeten studenten een vaardigheid leren die, zegt Bouwhuis met Kahneman, eigenlijk tegen onze meest sterke  hersenprocessen ingaat.

Kort samengevat (onmogelijk bij zo’n rijk boek, lees het!) vertelt Kahneman over het verschil tussen ons snelle en langzame denken. Het  snelle denken is intuïtief, sterk ontwikkeld, moeilijk te beheersen en kost  ons geen moeite. Het is het snelle patronen herkennen, het in hokjes plaatsen of het volgen van je eerste ingeving. Het snelle denken wordt geleid door emoties en is onmisbaar voor het nemen van beslissingen. Tegenover de snelle conclusie staat de langzame redenering. Het langzame  denken kost juist veel moeite en energie. Het werkt in het bewuste deel van ons brein, volgens regels, logica en vaste processen. Het kan maar één ding tegelijkertijd en is risicomijdend.

Actief kritisch denken, wat de studenten hier moeten leren, is dus  langzaam, vermoeiend en precies, terwijl ons meeste denken juist snel  en grof is. Kritisch denken kan alleen moeiteloos worden door het te oefenen, waardoor het als vast patroon inslijt in het snelle denken. Maar is een dergelijk automatisme nog wel kritisch?

Priming
Kritisch denken moet ervoor zorgen dat je niet te snel misleid wordt door het snelle, makkelijk te manipuleren denken, is de boodschap van Bouwhuis, terwijl hij als een trein door de samenvatting van het boek gaat. Sommige studenten vinden hun telefoon deze les interessanter. Dat kan betekenen dat ze geen energie meer hebben voor langzaam, kritisch denken. Het is al laat in de middag. Maar het kan ook dat ze het allemaal al weten en simpelweg herkennen waar Bouwhuis het over heeft. Ze hebben immers al een deel van het boek mee naar huis gekregen.

Of ze het echt gelezen hebben, is maar de vraag. Een van de manieren waarop we ons laten misleiden, heet in de psychologie priming en de studenten zijn er in het begin van de les slachtoffer van geworden. Priming betekent dat herinneringen en associaties worden opgeroepen  in het snelle denken. Soms zijn die zo sterk dat het langzame denken geen kans krijgt. Dus terwijl studenten weten dat ze een les over het  feilbare denken volgen en terwijl op het scherm voor de klas dus staat ‘hoeveel dieren van elke soort nam Mozes mee in de Ark?’, antwoordt het  merendeel van de studenten doodleuk ‘twee’. Het is, kortom, maar goed dat de meerderheid hier de macht niet heeft.

Olmo Linthorst
Illustratie: Annet Scholten

Ben jij ook misleid en snap je niet wat er fout is aan de vraag over de Ark? Het is de Ark van Noach

Recente artikelen

Reacties

Laat een reactie achter

One Response to Gefopt door ‘ons onfeilbaar denken’

  1. Leuk! Noach nam trouwens niet van alle diersoorten er twee mee, van een aantal soorten meer…

Spelregels

De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.

  1. Houd het netjes, beschaafd, vriendelijk en respectvol. Niet vloeken of schelden.
  2. Dwaal niet af van het onderwerp (blijf ‘on topic’).
  3. Wees kort, duidelijk en maak een punt.
  4. Gebruik argumenten, geen uitroepen.
  5. Geen commerciële boodschappen.
  6. Niet op de persoon spelen.
  7. Niet discrimineren, aanzetten tot haat of oproepen tot geweld (ook niet voor de grap).
  8. Van bezoekers die een reactie achterlaten op de site wordt automatisch het IP-adres opgeslagen.
  9. De redactie geeft reacties die dreigende taal bevatten door aan de veiligheidscoördinator van de Hogeschool Rotterdam.

Lees hier alle details over onze spelregels.

Aanbevolen door de redactie

Back to Top