Ogen dicht, vingers in je oren? Voor een op de tien studenten van de Hogeschool Rotterdam is dat dé strategie als het over nieuwsberichten gaat: volledig vermijden. Nog eens een derde van de studenten vermijdt het nieuws deels, bijvoorbeeld bepaalde onderwerpen.

De uitkomsten lijken te passen in een landelijke trend. Volgens het Digital News Report 2024 verliezen in Nederland voornamelijk jonge generaties nieuwsgebruikers (18-34 jaar) hun interesse in nieuws. In 2023 was 44 procent van deze groep geïnteresseerd in het nieuws, dit is vorig jaar gedaald tot 33 procent.

Om erachter te komen hoe studenten van de Hogeschool Rotterdam omgaan met nieuws, deed Profielen-stagiair Halima Tamimi kwantitatief (een enquête) en kwalitatief onderzoek (open vragen en interviews); zo is de nieuwsconsumptie van in totaal 232 hogeschoolstudenten geanalyseerd. Het onderzoek werpt licht op het nieuwsgebruik van studenten, en op de redenen dat een flink deel van de studenten het nieuws (soms) probeert te ontwijken.

Nog altijd volgt een meerderheid (56 procent) van de HR-studenten het nieuws, wordt duidelijk in de enquête. Op de vraag hoe intensief de studenten het nieuws volgen, komt uit de enquête een gemiddelde score van 5,8 op een schaal van 10. Daarbij maakt een student een kanttekening: ’10 [staat] voor dagelijks, maar als 10 pas “dagelijks” is, zijn er vast veel mensen die eerder op een cijfer “100” zitten. Als je zo doortelt zit ik volgens mij op een 20, 25 omdat ik een paar keer per dag met nieuwsapps bezig ben.’ Nieuws is overal om ons heen, door de digitalisering binnen de journalistiek worden we continu overspoeld met nieuws.

‘Ik word er ongelukkig van’

De ‘nieuwsmijders’ werd gevraagd hun beweegredenen uit te leggen in een open vraag. ‘Ik voel me empathisch uitgeput na het consumeren van nieuws’, antwoordt een ‘nieuwsmijdende’ student. Deze student is niet de enige die een antwoord in die trant geeft. ‘Ik word er echt ongelukkig van. En heel veel dingen kan ik niks aan doen… ‘, schrijft een ander. ‘Vooral wat er gaande is in Gaza vermijd ik’, schrijft iemand. ‘Dit omdat het mij heel snel raakt. Voor kinderen ben ik gevoelig en vind dat beelden van hun, lijdend, wel te vaak en te snel worden gedeeld. De reden daarvan begrijp ik, maar ik vind het nogal heftig om zo vaak te zien.’

Ook andere redenen worden genoemd, ‘geen interesse’ zeggen meerdere respondenten, wantrouwen tegenover de berichtgeving wordt een aantal keer genoemd (desinformatie die rondgaat, of bias in journalistiek) en redenen die je kunt samenvatten als ‘het heeft geen impact op mijn situatie’.

Passieve en actieve nieuwsmijders

Wat verstaan we eigenlijk onder nieuwsmijden? De naam verklapt het al: deze term duidt op het (ver)mijden van nieuws. Mensen die dit doen, worden nieuwsmijders genoemd. Daarbij kun je onderscheid maken tussen actief en passief nieuwsmijden. Actieve nieuwsmijders mijden de actualiteiten omdat ze geen zin hebben in negatieve berichtgeving of zijn bang voor mis- en desinformatie. Sinds de coronacrisis is deze groep groter geworden. Mensen die het te druk hebben met andere zaken, of meer tijd besteden aan entertainmentprogramma’s dan aan nieuws, vallen onder passieve nieuwsmijders.

De meerderheid van de (nieuwsmijdende) studenten die we spraken lijkt te vallen onder de categorie passieve nieuwsmijders. Uit de afgenomen interviews blijkt namelijk dat de studenten zich beter voelen als ze niet continu overspoeld worden met – zoals zij het noemen – negatief of eenzijdig nieuws. Dit betekent echter voor de meerderheid van de studenten niet dat ze al het nieuws compleet ontvluchten maar dat ze hun nieuwsconsumptie bewust verminderen. Ze kiezen voornamelijk onderwerpen uit die hen interesseren.

Machteloosheid en overweldigende, negatieve gevoelens uit de weg gaan, zijn vaak redenen waarom studenten het nieuws soms mijden. Zij associëren negatief nieuws voornamelijk met politiek nieuws en dit willen ze dus niet voortdurend meekrijgen. Een argument voor het nieuwsmijden, dat tijdens de interviews met studenten veelvuldig naar voren kwam, was: ‘Ik kan toch niks aan de situatie veranderen, dus dan wil ik mezelf daar ook niet mee confronteren’. De studenten voelen zich vaak machteloos en ongelukkig als ze via het nieuws alle ellende op de wereld zien.

Mentale gezondheid

Vorig jaar onderzocht het Rode Kruis welk nieuws mensen mijden. De organisatie ontdekte toen dat 70 procent van de jongeren af en toe negatief nieuws meed en 30 procent dit regelmatig tot vaak deed. Het ging hier om bijvoorbeeld nieuws over conflicten of natuurrampen. Directeur Harm Goossens sprak van een zorgwekkende ontwikkeling.

Maar is die zorg terecht? Er bestaat, volgens onderzoek van Kiki de Bruin, een duidelijk verband tussen het mijden van zulk nieuws en een verbetering van de mentale gezondheid. Onze hersenen reageren namelijk veel aandachtiger op negatief nieuws dan op positief nieuws. Uit experimenteel onderzoek is gebleken dat negatief en op problemen gericht nieuws zorgt voor een depressief, niet betrokken en machteloos publiek. Bewuster kiezen hoeveel nieuws je ‘consumeert’ is dus ook een keuze uit zelfbescherming. Bovendien betekent bewust kiezen of en welk nieuws je volgt, niet automatisch dat je minder betrokken bent.

Het verband tussen het mijden van nieuws en een verbeterde mentale gezondheid werd tijdens de coronacrisis al opgemerkt. Corona kan als startpunt worden gezien van de dalende nieuwsinteresse onder jongeren. Opvallend is dat overvloed aan politiek nieuws toen al als voornaamste reden werd genoemd voor het nieuwsmijden.

Tekst: Halima Tamimi, Edith van Gameren
Beeld: Demian Janssen