Al vanaf het moment dat ik twaalf jaar geleden als hbo-docent begon te werken, krijg ik al te horen dat mijn rol gaat veranderen. Soms wordt die boodschap met veel enthousiasme gebracht en soms een beetje dreigend, want ja, stilstand is immers achteruitgang. Maar wát er dan concreet moet veranderen, is mij niet duidelijk.

Het blijft, zoals het hoort bij dit soort retoriek, altijd gissen. Niemand die het me vertelt. In die zin is het een nietszeggende aankondiging, die juist door die nietszeggendheid ook niet tegengesproken kan worden. Alles verandert nou eenmaal en wij moeten mee.

Het klinkt alsof het werk dat je als docent doet al lang achterhaald is. Want wat je nu doet is niet meer goed genoeg, past niet meer bij deze tijd, is niet aantrekkelijk meer, sluit niet meer aan op wat de student en ‘het werkveld’ (dat natuurlijk ook aan continue verandering onderhevig is) van je verlangen.

De richting die het nu op lijkt te bewegen is dat docenten als een coach moeten zijn voor hun studenten. Daar wordt dan steevast een karikatuur van het klassieke model van de docent tegenover gezet: een wat stoffige figuur die lusteloos voor de klas zijn of haar PowerPoints staat voor te lezen, terwijl de studenten steeds dieper wegzakken in een grauwe poel van inspiratieloosheid.

De coachende docent is daarentegen ondernemend en innovatief. Deze figuur is de hele dag transdisciplinair maatschappelijke vraagstukken aan het oplossen samen met zijn studenten. Hij is daarbij eindeloos flexibel en beweegt zich in verschillende samenwerkingsverbanden. En misschien nog wel het belangrijkste: hij leert net zoveel van studenten als dat studenten van hem leren. Misschien nog wel meer! Studenten zijn in dit droombeeld meer partners dan leerlingen.

Natuurlijk zitten er misschien heel mooie kanten aan dit verhaal. Maar om dit goed te doen in de praktijk heb je een goed doordachte en doorleefde visie nodig op leren, op kennis en op de pedagogische kant van het vak. Je hebt docenten nodig die hun vak verstaan en die ook de tijd en ruimte krijgen om hun vakmanschap te onderhouden.

En daar gaat het vaak mis. Het blijft nogal eens hangen in een los idee met wat loze kreten. Zo wordt die coachende docent steeds minder interessant, want die heeft niet zo heel veel meer te vertellen. Onderwijs is dan niet meer een samenhangend proces waarin docent en student zich aandachtig moeten inspannen om iets te leren. Het heeft dan meer weg van een productieproces, waarbij studenten producten en oplossingen moeten opleveren en daarbij gefaciliteerd worden door inwisselbare coaches die de student niet lastig moeten vallen met ingewikkelde theorieën waarvan het nut niet meteen duidelijk is en die de boel alleen maar vertragen.

Ik hoop niet dat we daarnaartoe veranderen: docenten die zelf niets meer te zeggen hebben en studenten die weliswaar netjes binnen vier jaar afstuderen, maar niet weten wat ze nou eigenlijk hebben geleerd.

Volg ons op Instagram