Om studenten en docenten te verleiden tot een gesprek over AI, ging Profielen op pad met een ‘AI-haat-liefdematrix’. Op locatie Academieplein – waar met name technische opleidingen zijn gevestigd – troffen we fanatieke gebruikers, maar ook principiëlen die er zo min mogelijk mee te maken willen hebben.

‘Ik gebruik het kritisch, want ik wil wel zelf leren’, reageert een student logopedie. Ze maakt bewuste keuzes om haar eigen werk in te leveren en zegt er soms van te balen dat medestudenten beloond worden met uitstekende cijfers, terwijl hun werk eigenlijk vooral het werk van AI was.

Een student chemie vertelt dat hij AI gericht inzet: als hij de uitleg van een docent niet begrijpt, stelt hij vragen aan ChatGPT. Een studiegenoot met dyslexie typt verslagen eerst zelf en schakelt daarna AI in om de spelfouten eruit te halen. Een derde studiegenoot zegt AI te haten: ‘De uitkomsten zijn niet allemaal te vertrouwen.’

‘Slecht voor het milieu’ reageren verschillende studenten en docenten, en ze noemen het hoge energie- en waterverbruik dat nodig is voor AI. ‘Ik ben principieel tegen het gebruik, vanuit milieubewustheid en mijn kritiek op big data’, vertelt een docent bouwkunde. Ze probeert haar gebruik te minimaliseren, maar grijpt er wel naar voor vervelende administratieve klusjes, zoals het inplannen van slc-gesprekken. Ze verbaast zich soms over waarvoor studenten ChatGPT allemaal gebruiken. ‘Ik geef het vak professionele vaardigheden en zie regelmatig studenten die aan ChatGPT vragen wat hun eigen vaardigheden en kwaliteiten zijn.’

Brainstormen en visualiseren

Een student industrieel productontwerpen (ipo) vindt het gebruik van AI ook kwalijk vanwege de waterverspilling: ‘En dat bewustzijn krijgen we ook wel mee op de opleiding.’ Je mag AI-tools gebruiken bij ipo, ‘maar je moet het wel aangeven. We doen veel met tekenen, en tools maken daarbij bijvoorbeeld een schetsontwerp voor je af’, vult een studiegenoot aan. Onverdeeld gelukkig is ze daar overigens niet mee: ‘Hij doet nooit wat ik wil als ik om een productvisualisatie vraag.’ Haar studiegenoot vertelt dat hij AI gebruikt om ergens over te brainstormen, al is hij ‘wel bang dat je er dommer van wordt’. Discussiëren met AI doet hij liever dan brainstormen; hij zet AI dan in als een kritische klasgenoot. Over privézaken discussiëren met AI doet de ipo-student niet: ‘Daar heb ik mijn vriendin voor’. Zijn de twee ipo-studenten bang dat hun werk wordt overgenomen door AI? ‘Ja.’

Een docent bouwkunde vertelt dat ze AI privé gebruikt voor het maken van reisplannen en voedingsplannen voor het hardlopen. Ook op het werk zet ze AI in. ‘Ik maak er werkvormen en onderzoeksopzetten in, dan gaat het om een opzet die ik dan zelf verder afmaak’. Haar studenten mogen AI gebruiken, ‘als brainstormhulp maar wel als je daarna de bronnen vermeldt. Sommige studenten gebruiken het, maar snappen niet wat ze inleveren…’

‘Eigenlijk moeten ze het verbieden’

Zo iemand is de vastgoedkundestudent die eerlijk aangeeft voor ‘letterlijk alles’ AI te gebruiken. ‘Ik leer niks, en eigenlijk vind ik dat ze AI moeten verbieden’, zegt de student die wél goed heeft geleerd hoe hij slim allerlei tools kan gebruiken om zijn opdrachten te maken zonder van fraude te worden verdacht. Hij heeft AI getraind om producten voort te brengen die van hemzelf hadden kunnen zijn, bijvoorbeeld qua kennisniveau en taalgebruik. ‘Soms schrijf ik nog iets een beetje in eigen woorden.’ En werkt die aanpak voor hem? ‘Ik heb voor een opdracht nog nooit lager dan een 8 gekregen.’

Een docent facility management is naar eigen zeggen een minder grote gebruiker van AI dan zijn collega’s. Hij laat AI bijvoorbeeld een inventarisatie maken van actuele literatuur in zijn vakgebied; een lesboek kan een paar jaar oud zijn, en de inzichten schrijden voort: ‘Als hij mij dan iets geeft, ga ik zelf verder zoeken, en ik laat het soms samenvatten. Ook gebruik ik AI om evaluaties van studenten in Excel te analyseren. Ik voer de data in en krijg dan een rapportage met wat highlights van de evaluatie.’

‘Alleen als ik ergens niet uitkom’

‘Ik doe soms meer met AI dan ik zou willen’, zegt een student elektrotechniek. ‘Het is te makkelijk, en het is niet goed dat het niet uit jezelf komt. Maar tegelijkertijd: als je bij een bedrijf werkt, vraag je soms ook dingen aan een persoon die er meer van weet.’

Ook een student biologie en medisch laboratoriumonderzoek (bml) zit er ongeveer zo in. ‘Ik zie er de waarde wel van in om zelf op onderzoek uit te gaan. En: het moet wel betrouwbaar zijn’, vertelt ze. ‘Ik gebruik het in beperkte mate, als ik ergens niet uitkom en bij alledaagse dingen; niet echt voor serieuze dingen.’

Aan het einde van de dag staan de meeste kruisjes, hartjes en namen rechtsonder in de matrix. Vooral liefde voor en gretig gebruik van AI dus, op Academieplein.

Tekst en foto: Jos van Nierop

Andere artikelen in deze reeks

Volg ons op Instagram