Sinds 1 juli vorig jaar is seksuele straatintimidatie strafbaar, en enkele keer leidde dat inmiddels tot een rechtszaak. Dat het veel gebeurt weten we uit onderzoek en ook uit verhalen van vrouwelijke stagiaires en studentassistenten van Profielen. Deze week vroegen we studenten van de locaties Academieplein en Rochussenstraat naar hun ervaringen in de buitenruimte.

‘Oooh ja, honderd procent!’, roept een studente die onze tafel passeert in de hal van Academieplein. We staan er met een whiteboard waarop studenten kunnen aanvinken of en welke straatintimidatie ze ervaren. De studente vinkt er ‘vrolijk’ op los. Opmerkingen, fluiten en sissen, achtervolgen: vink, vink, vink.

‘Ja, ik krijg wel opmerkingen’ reageert een andere studente. ‘Bijvoorbeeld op de Kruiskade, dat ze roepen van “hé hé”. Ik pas mijn gedrag soms wel aan, dat ik daar niet ga lopen. Ik had ook eens iemand die uit het niets een hartje maakte met zijn handen. Heel apart, ik kende de man helemaal niet.’ Wat doet ze eraan? ‘Ik kijk eigenlijk nooit mannen aan.’

‘Het zou niet oké moeten zijn maar het voelt als normaal.’

‘Ik woon op de Nieuwe Binnenweg en dan krijg je van mannen vaak een opmerking, een zogenaamd compliment’, vertelt een medewerkster van chemische technologie. ‘Dat gebeurt zo vaak dat het gewoon is geworden. Ik loop altijd hard door. Het voordeel is dat het een drukke straat is, dat voelt veiliger. Maar ’s avonds is het dan weer anders. Op de Nieuwe Binnenweg heb je gewoon veel bijzondere mensen die soms verward zijn of iets vervelends roepen. Het zou niet oké moeten zijn maar het voelt als normaal.’

‘Dat doen mijn vrienden niet’

Waar alle vrouwelijke studenten die we ernaar vragen vertellen welke vervelende dingen ze meemaken op straat, hebben hun mannelijke collega’s weinig verhalen over straatintimidatie, in elk geval niet die met seksuele lading. ‘Soms voelt het ’s avonds vervelend als ik langs een groep gasten in Nike-trainingspakken loop’, reageert een student.

Van z’n vriendin hoort een studiegenoot wel dat zij wordt nageroepen ‘en zo’. ‘En dat gebeurt door alle leeftijden hè, van 11 tot 65 jaar. En als ik erbij ben, gebeurt het niet. Misschien dat er wel iets zou gebeuren als ik blank en klein zou zijn.’ De student zal niet snel optreden als hij iets ziet gebeuren, ‘maar als ik zie dat een vrouw wordt lastiggevallen zou ik denk naar die vrouw gaan en doen of we elkaar kennen.’

Een andere mannelijke student denkt dat hij zal ingrijpen als het incident fysiek wordt. ‘Bij fluiten en sissen grijp je minder snel in. En als een vriend van je iemand nafluit? Dat doen mijn vrienden niet, ik heb niet zulke vrienden.’ Een wat oudere HR-medewerker biecht op dat hij zich vroeger toen hij in de bouw werkte wel schuldig maakte aan fluiten naar vrouwen. ‘Dat deed je gewoon, als je even een sjekkie stond te draaien.’

‘Hoe je eruitziet is geen vrijbrief’

Een medewerkster van EAS zegt in Nederland niet veel last te hebben van straatintimidatie, en wijdt dat aan haar hoofddoek. ‘Ze zullen wel kijken, afhankelijk van wat ik aan heb en wat ik aan mijn make-up heb gedaan, maar opmerkingen krijg ik niet. Vroeger wel hoor, als ik bijvoorbeeld een strakke spijkerbroek aan had.’ Maar hoe je eruitziet is nooit een vrijbrief voor mannen om maar respectloos met vrouwen om te gaan, benadrukt ze.

De straatintimidatie in Nederland ‘valt nog een soort van mee’ zegt een andere studente. ‘Vorig jaar was ik in Italië en daar is het echt heel erg, Mannen die achter je aan gaan lopen bijvoorbeeld.’ Wat er aan de straatintimidatie – in Nederland – gedaan moet worden? Je kunt naar de politie bellen maar wat gaan ze eraan doen?’

‘Als we hier iets aan willen doen zou de politie dit soort zaken serieuzer moeten nemen.’

Een verhaal van een bouwkundestudent op locatie Rochussenstraat stemt op dat gebied niet hoopvol. Kort geleden is ze samen met vriendinnen in de auto achtervolgd door een groep jongens. Na een woordenwisseling kreeg een van haar vriendinnen een klap, ze sloten zich op in hun auto. Een andere auto arriveerde, en de vriendinnen dachten dat ze hulp kregen. ‘Maar die andere auto hoorde erbij en blokkeerde ons ook aan de achterkant.’

Ze belden de politie en daarna dropen de jongens af, maar de aangifte die ze later wilden doen werd nauwelijks behandeld, terwijl ze kentekens hadden genoteerd, foto’s hadden gemaakt. ‘Ze hebben het opgenomen als “vernieling aan een voertuig”, want de auto van mijn vriendin was ook beschadigd’, vertelt ze terwijl ze een screenshot van de aangifte laat zien. ‘Terwijl mijn vriendin echt blauwe plekken had. Als we hier iets aan willen doen zou de politie dit soort zaken serieuzer moeten nemen.’

Studenten ruimtelijke ordening vertellen dat bij hun opleiding de inrichting van bijvoorbeeld veilige straten een onderwerp is. ‘Jazeker, daar wordt over nagedacht. Het gaan om de “ogen van de straat”, zoals straatverlichting en woongebouwen die ook op de begane grond ramen hebben, of dat er winkels zitten.’

Zelf preventieve maatregelen nemen

De meeste vrouwen nemen vooral zelf preventieve maatregelen. ‘’In de avond neem ik een andere route’, vertelt een studente. Oversteken als je een groep mannen op je route ziet staan, is ook een gehoorde reactie. Een studente zegt haar gedrag niet aan te passen. ‘Aan opmerkingen ben ik soort van gewend geraakt. Ik loop gewoon door en kijk mannen in elk geval niet aan’, vertelt ze terwijl ze zich realiseert dat ze dus toch haar gedrag aanpast: ‘Ja, ik neem ook eerder een route waar veel mensen zijn, ook als het een omweg is.’

Een andere studente die een vinkje komt zetten zegt dat ze opmerkingen wegwuift. ‘Als je reageert, vinden ze dat juist leuk.’ Als ze ’s avonds naar een feestje gaat en van plan is een rokje aan te trekken doet ze dat pas op het feestje. ‘In de metro heb ik dan een broek aan. En op straat loop ik met mijn sleutels in mijn hand, of bel ik bijvoorbeeld mijn vader.’ Andere studenten herkennen die strategieën.

Onder de circa dertig vrouwelijke studenten en collega’s die we spreken, is letterlijk niemand die nooit iets vervelends op straat heeft meegemaakt. Van het iets kleinere aantal mannelijke respondenten heeft opmerkelijk genoeg vrijwel niemand iets vervelends ervaren op dit vlak. Als we vragen of ze weleens zien dat vrouwen worden nageroepen of lastiggevallen kijken de meeste peinzend en concluderen: zelden.

Er is een wereld van verschil tussen de seksen, als het gaat om het ervaren van ‘de straat’.

Lees ook:

Tekst: Edith van Gameren en Jos van Nierop
Foto’s: Martha Versteeg, Daniela Silvestri

Volg ons op Instagram