Voelen studenten zich thuis op de HR, hoe ervaren ze de studiedruk en wat vinden ze van hun docenten? Het zijn een paar thema’s waarover de hogeschool de eerstejaars vragen stelt na hun eerste honderd dagen op de HR. Voor de opleidingen bieden de resultaten aanknopingspunten om verbeteringen door te voeren.

De uitkomsten van het onderzoek onder de eerstejaars van 2025 kwamen begin april beschikbaar, de verschuivingen ten opzichte van vorig jaar zijn klein. De cijfers worden ook per opleiding beschikbaar gesteld, en dan springen er vaak bepaalde zaken uit. Profielen kreeg een inkijkje bij de pabo, fysiotherapie en RMI: welke punten hebben zij de afgelopen jaren opgepakt?

Pabo: complexiteit, roosters en studeerbaarheid

Fiona van Ede, teamleider eerstejaars voltijd op de pabo, vertelt dat de opleiding van oudsher veel aan binding doet. Dat begint al voor de studenten daadwerkelijk van start gaan. ‘Naast het proefstuderen organiseren we matchingsdagen voor de studenten die zich hebben aangemeld, zodat ze elkaar alvast kunnen leren kennen en meer te weten kunnen komen over het beroep. We merken dat dat helpt.’

Daarnaast helpt de fysieke introductie – ‘wij noemen het de eerste lesweek op locatie’ – in Brabant waar de nieuwe studenten meteen leren over hun toekomstige rol als leerkracht op een basisschool. Van Ede: ‘We krijgen terug dat ze dat echt ervaren als een zachte landing en dat zien we ook in de cijfers.’

De pabo heeft wel andere aandachtspunten uit het 100-dagenonderzoek gehaald: ‘De eerstejaars vinden bijvoorbeeld dat ze erg veel informatie krijgen, met name voordat ze aan de studie beginnen, en dat klopt ook wel. Door onder meer de landelijke toelatingstoetsen is de instroom van de pabo behoorlijk complex, er komt veel op studenten af. In het papierwerk, de mails en de berichtgeving kunnen we nog wel een verbeterslag in maken. We zetten nu in op een startgids in MijnHR, waarbij alle informatie in elk geval op dezelfde plek staat. Dat helpt al.’

‘We zetten nu in op een startgids in MijnHR, waarbij alle informatie in elk geval op dezelfde plek staat. Dat helpt al.’

Een ander punt waar de studenten in het 100-dagenonderzoek kritisch over zijn is het rooster. Van Ede: ‘Volgend jaar starten we met een nieuw curriculum en gaan we werken met een half-jaarrooster, zodat studenten ruim van tevoren weten hoe hun rooster er voor het komende halfjaar uitziet. We merken dat zij hier veel behoefte aan hebben. De eerstejaars lopen vanaf aankomend studiejaar twee dagen per week stage op een basisschool, dit is nu één dag per week. Op de overige dagen zorgen we voor genoeg ruimte voor zelfstudie in de roosters, zodat er meer lucht in komt voor de studenten.’

In de startfase van de studie besteedt de pabo in de wekelijkse slc-lessen veel aandacht aan studievaardigheden en studiehouding, zodat de studenten meteen stevig worden neergezet in de opleiding. Van Ede: ‘Ook in het nieuwe curriculum hanteren we, net als nu, een aanwezigheidsplicht en gaan we nog sterker inzetten op actieve deelname tijdens de lessen. Vanuit onze kant is het belangrijk om de lessen zo uitdagend en afwisselend mogelijk te maken, zodat studenten ook gemotiveerd zijn om naar de lessen te komen.’

‘We willen het programma studeerbaarder maken door terug te gaan naar de kern. Dit zal de roosters ook ten goede komen.’

Mede op advies van Dominique Sluijsmans en Klaas Visser, die meedachten over het nieuwe curriculum, komt er in het eerste jaar meer focus en minder keuzeopties. De studeerbaarheid van de pabo wordt op dit moment als pittig ervaren, dit blijkt ook uit het 100-dagen onderzoek: studenten maken lange dagen en krijgen veel verschillende vakken op een dag. We willen het programma studeerbaarder maken door terug te gaan naar de kern. Dit zal de roosters ook ten goede komen.’

Tenslotte komt in het 100-dagenonderzoek naar voren dat studenten graag (nog) meer contact willen met hun slc‑begeleider. ‘In het nieuwe curriculum gaan we hier dan ook een verbeterslag in aanbrengen’, zegt Van Ede. De slc-lessen worden vanaf de tweede onderwijsperiode zo ingericht, dat er tijdens deze wekelijkse momenten veel ruimte is voor dialoog: in kleinere groepjes kunnen studenten onder begeleiding ervaringen uitwisselen en met elkaar in gesprek gaan over bijvoorbeeld uitstelgedrag, veerkracht, een terugblik op de toetsweek, of een willekeurig ander onderwerp dat speelt in de groep. Studenten kunnen op deze manier ook leren van elkaar.’

RMI: informatie, roltrappen en wiskunde

Het Rotterdam Mainport Institute is een klein instituut binnen de HR, met vijf bachelors. ‘We hebben eerst een analyse gemaakt en gekeken naar opvallende zaken in het onderzoek’, zegt beleidsondersteuner Maikel Vermeulen. De cijfers slaan veelal niet uit naar de negatieve kant, merkt hij op. ‘We zijn een klein instituut – we hebben maar vijf bachelors – en de lijnen zijn kort, ook tussen studenten en docenten. Dat betekent niet dat er geen ruimte voor verbetering is, en we hebben dan ook zeker acties uitgevoerd naar aanleiding van het 100-dagenonderzoek.’

‘Op de havo is alles voor je geregeld, hier moet je zelf in actie komen, maar we kunnen wel alles doen om “paniek aan de voorkant” te voorkomen.’

Vermeulen keek vooral op welke thema’s de cijfers daalden in het onderzoek, en daaruit bleek instituutsbreed dat studenten de informatie vooraf niet zo helder vonden. ‘Samen met de opleidingscommissies hebben we de startbrief – die studenten krijgen voor ze beginnen – verbeterd. Daarna ging de tevredenheid iets omhoog, maar we zijn nog niet tevreden. We hebben nu een klein informatieboekje ontwikkeld en hopen daarvan volgend jaar iets terug te zien.’ Daarnaast is de studentenkant van HINT helemaal aangepast en geactualiseerd. ‘Daarmee en met het nieuwe boekje hopen we een flinke slag te slaan. Op de havo is alles voor je geregeld, hier moet je zelf in actie komen, maar we kunnen wel alles doen om “paniek aan de voorkant” te voorkomen.’

RMI had al een curriculumvernieuwing op de rol staan, ‘niet per se vanwege het 100-dagenonderzoek, maar daar komt wel uit dat studenten de studiedruk hoog ervaren. We hebben in eerste instantie naar logistics management en logistics engineering gekeken. Voor deze opleidingen hebben we een gezamenlijk programma ontwikkeld dat meer aansluit bij het toekomstige werkveld en de studiedruk verlaagt. De eerste prognose laat zien dat de studierendementen beter zijn.’

Binding scoort bij RMI altijd wel goed, Vermeulen denkt dat dit ook veel te maken heeft met de geringe omvang van het instituut. Het onderwijs, de docenten en de faciliteiten scoren goed in het 100-daganonderzoek, maar dat valt in de NSE (nationale studentenenquête, red.) in verhouding dan weer een beetje tegen. ‘Studenten worden in ons gebouw geacht de roltrap te nemen, maar dat kost nogal wat tijd en daarop worden we afgestraft, voornamelijk door de studenten van logistics management.’ Die kwamen van een ander instituut en moesten duidelijk even wennen, inmiddels is de score weer wat beter. Vermeulen: ‘De studenten die hun “studiecarrière” beginnen bij RMI klagen er nooit over. Maar aangezien logistics management de grootste groep studenten betreft, daalden de resultaten op deze gebieden.’

‘Studenten worden in ons gebouw geacht de roltrap te nemen, maar dat kost nogal wat tijd en daarop worden we afgestraft’

Aan die roltrappen kunnen ze niet zoveel doen. Vermeulen: ‘Maar we zien zaken aan de onderwijskundige kant waar we wel iets mee kunnen. In onze technische opleidingen worden de statistiek- en wiskundevakken over het algemeen lastig gevonden. Daar hebben we extra begeleiding en uren op ingezet.’ Met resultaat: studenten gaven daarna hogere scores en de rendementen werden bij die vakken ook hoger. ‘We zijn ook bezig geweest met de doorstroom mbo-hbo’, zegt Vermeulen. ‘We proberen die groep beter te informeren, draaien nu bijvoorbeeld mee in de open dagen van het STC. Ook mbo’ers hebben meer moeite met de bovengenoemde vakken, die waren voor hen ook de struikelblokken. We zien nu dat ze deze vakken hoger waarderen dan op de rest van de HR.’

Overigens is het ook moeilijk om na honderd dagen een goed beeld te krijgen: ‘Soms verwachten we dat studenten meer zelfredzaam zijn dan ze zijn, als ze van de havo komen. Het gaat dan ook meer over de verwachting van de student, dan over de daadwerkelijke ervaring. Zo wordt de studiedruk altijd hoog ervaren, het is even schrikken als je op het hbo komt, vooral voor havisten. Daarom is het NSE-moment voor ons ook belangrijk, naast het inzicht van het 100-dagenonderzoek.’

Fysiotherapie: toetsen, aanwezigheid en studielast

‘In studiejaar 22/23 kwam naar voren dat studenten minder dan gemiddeld tevreden waren over de manier van lesgeven, de frequentie van het contact met de slc en de manier van toetsen’, vertelt opleidingsmanager fysiotherapie Tim Kuipers. ‘Dat laatste kwam ook duidelijk uit de NSE en daarbij zagen we ook dat bij sommige toetsen de slagingsrendementen laag waren.’ Het docententeam trok ondertussen ook zelf aan de bel over de toetsen. ‘Er waren digitale toetsen en performance assessments. Met name voor de digitale toets slaagden te weinig studenten, maar de ontevredenheid bij studenten gold voor allebei de vormen.’

Met het jaarteam had Kuipers al eerder besloten met name te gaan inzetten op studiesucces, en in het onderzoek vonden ze knelpunten om mee aan de slag te gaan. ‘We zijn gaan investeren in de toetskwaliteit: scherp letten op taal, een ske-toetsexpert mee laten kijken en heel duidelijke werkafspraken maken over het vervaardigen en de kwaliteitscontrole van de toetsen. Dat komt de kwaliteit ten goed. Daarnaast waren in coronatijd hoorcolleges deels vervangen door kennisclips, maar dat kwam de beheersing van de stof niet ten goede dus we hebben die hoorcolleges ter ondersteuning van de theoretische kennis weer ingevoerd.’

‘De meeste studenten zeiden: die stok achter de deur helpt mij.’

Het uitgangspunt van de opleiding – de student heeft vanaf dag één de regie over zijn eigen leerproces – werd tegen het licht gehouden. ‘In jaar 1 was er voor de praktijklessen wel aanwezigheidsplicht, dat zijn we gaan bijhouden en consequenties aan gaan verbinden aan verzuim. Dat gold aanvankelijk alleen voor semester 1 en 2, maar in overleg met de klassenvertegenwoordigers en de opleidingscommissie hebben we dat doorgevoerd naar het hele jaar 1. De meeste studenten zeiden: die stok achter de deur helpt mij.’

De tevredenheid over de toetsen steeg het jaar erna met een halve punt, het jaar daarop was er opnieuw een stijging. Kuipers: ‘Wat je niet in het 100-dagenonderzoek ziet maar wat wij wel zien: het toetsrendement is omhoog en het aantal behaalde studiepunten in jaar 1 is omhoog. In de studentenarena’s die we per kwartaal houden komen ook minder klachten over toetsen. Dat is fijn, want je kunt ook ergens aan trekken en er niets van terugzien, dat is natuurlijk demotiverend. Daar heb ik ook wel voorbeelden van hoor, we hebben bijvoorbeeld veel aandacht gegeven aan “studenten beter voorbereid naar de les laten komen”, maar dat zien we lang niet altijd terug.’

‘Je kunt ook ergens aan trekken en er niets van terugzien, dat is natuurlijk demotiverend.’

Ook op het contact met de slc is de opleiding gaan inzetten. ‘De valkuil daar was dat er geen slc-lessen in het rooster staan’, zegt Kuipers, ‘het is integraal deel van de inhoudelijke lessen. Maar daardoor schoot het er vaak bij in. We zijn meer individuele contactmomenten gaan inlassen. Ook daar is de tevredenheid een halve punt gestegen, zowel voor de frequentie als de kwaliteit.’

Wat ook altijd uit het 100-dagenonderzoek en de NSE komt – en dat is ook een landelijk beeld – is dat studenten het tempo en de studielast hoog vinden. Met name de groep havisten en dan vooral de jongens, geeft dit aan. ‘We ondersteunen hen extra, al ervaren ze uitleg over basale studievaardigheden al snel als “gezeur” en zitten ze niet te wachten op ondersteuning in zaken als lezen, luisteren en samenvatten. We proberen nu op het juiste moment iets aan te bieden.’

Kuipers is tevreden over de handvatten die het onderzoek biedt: ‘We hadden het voordeel dat er bij ons iets uitsprong, en dat het jaarteam ook al het gevoel had: er gaan dingen niet goed, maar we krijgen er niet echt grip op. Weten waar je stappen kunt zetten geeft energie, en daarmee heeft het docententeam mooie resultaten neergezet.’

Tekst: Edith van Gameren
Foto’s: Levien Willemse, redactie Profielen

Volg ons op Instagram