Keuzevakken die niet aansluiten bij opleiding gaan verdwijnen
Gepubliceerd: 4 June 2026 • Leestijd: 3 minuten en 17 seconden • NieuwsHet keuzeonderwijs op de Hogeschool Rotterdam gaat vanaf september 2027 op de schop. Vakken die niet aansluiten bij het vakgebied van een opleiding verdwijnen en het aantal verplichte studiepunten gaat van 12 naar 4, verdeeld over twee vakken.
Het huidige brede keuzevakaanbod maakt plaats voor beroepsgerichte cursussen van je opleiding en voor cursussen die studenten kunnen helpen bij het studeren. Bij dat studie-ondersteunend onderwijs gaat het om keuzevakken als ‘studeren met dyslexie’ en ‘omgaan met uitstelgedrag’. Zowel dit studie-ondersteunend onderwijs als de beroepsgerichte cursussen worden aangeboden in het tweede, derde en vierde kwartaal van het eerste studiejaar.
Studieloopbaancoaches helpen bij keuzes
Binnen het nieuwe keuzeonderwijs is er ook plek voor de zogenoemde organisatorische keuzevakken. Daarbij lever je als student een aantoonbare bijdrage aan de opleiding; je helpt bijvoorbeeld bij open dagen of de introductieweken, of je bent peercoach. In het nieuwe keuzeonderwijs krijgen de studieloopbaancoaches tijd en verantwoordelijkheid om de studenten bij hun keuzes te begeleiden.
Na een beleidsonderzoek*, waarvoor onder andere directeuren, docenten en studenten zijn gesproken, concludeert het cvb dat het bestaande ‘hogeschoolbrede keuzeonderwijs in het eerste jaar niet meer past bij wat studenten en opleidingen nodig hebben’, geeft een woordvoerder van het cvb als reden voor de verandering. ‘Opleidingen willen in jaar 1 vooral meer ruimte om studenten goed te laten landen: kennismaken met de opleiding, het beroep en de leeromgeving, en een sterke sense of belonging opbouwen’.
‘Ik zag keuzevakken gewoon als studiepunten om te halen’
Student social work Zoë Duiker, die heeft meegewerkt aan het genoemde beleidsonderzoek, zegt de nieuwe invulling van het keuzevakkenbeleid beter te vinden dan het huidige. ‘Ik zag keuzevakken nooit als toevoeging voor mijn opleiding, maar gewoonweg als studiepunten om te halen’. En verder: ‘Ik kon kiezen uit meer dan honderd keuzevakken maar had eigenlijk nauwelijks informatie over hoe keuzevakken werken en wat de toegevoegde waarde is voor de studie. Daarom koos ik voor makkelijke en voor de hand liggende keuzevakken. Ik had liever meer informatie gehad welke vakken een goede toevoeging zijn op mijn studie’.
Het generieke aanbod van keuzecursussen gaat dus verdwijnen. Bestaande vakken zoals ‘Braziliaanse jiu jitsu’, ‘band & popmuziek’, ‘Vietnamese cultuur’ en ‘Portugees’ zullen zeer waarschijnlijk niet meer worden aangeboden.
Welke keuzevakken mogen blijven is overigens grotendeels nog niet bekend. De coördinator van het team keuzevakken van IvG (instituut van gezondheidszorg) vertelt bijvoorbeeld dat de docenten nog geïnformeerd moeten worden. Eerst in z’n algemeenheid over het besluit, als er meer bekend is zullen ze de collega’s specifiek benaderen, zegt de coördinator: ‘Als we kijken naar het besluit gaat er op dit vlak wel veel veranderen. Er wordt gekeken naar een passende vorm om binnen IvG gehoor te geven aan het nieuwe beleid, en naar wat past bij de ambities en mogelijkheden binnen IvG.’
Vak ‘Speel met toneel’ verdwijnt
Docent Francien Schraal heeft al wel gehoord dat haar keuzevak ‘Speel met toneel’, dat vanuit de lerarenopleidingen exact wordt aangeboden, vanaf september 2027 verdwijnt. Van haar manager hoorde ze dat er keuzevakken moeten verdwijnen om financiële redenen, omdat er te veel vakken zouden zijn en omdat haar vak geen vakinhoudelijke link heeft met de opleiding. ‘Ik vind het heel erg’, zegt docent Francien Schraal. ‘Het stuit mij tegen de borst dat er mooie dingen worden weggegooid. “Speel met toneel” is heel erg populair; per blok wordt het dinsdag én donderdag gegeven, het zit altijd vol en er zijn wachtlijsten.’
Schraal: ‘Bij mijn keuzevak zie ik dat studenten groeien door met anderen, die ze aanvankelijk niet kennen en waarschijnlijk nooit zouden opzoeken, te spelen, te maken, te proberen, te lachen en te experimenteren. Van mijn manager begrijp ik dat er niks meer aan het besluit kan worden gedaan. Misschien moet ik uitzoeken of mijn vak als studie-ondersteunend kan worden aangeboden.’
Opleidingen moeten nieuwe vakken ontwikkelen
Een gevolg van het nieuwe beleid is ook dat er bij alle opleidingen nieuwe beroepsgerichte keuzevakken moeten worden ontwikkeld. ‘De opleiding kan samenwerking zoeken met een andere opleiding voor een gemeenschappelijk keuzeaanbod’, staat er in het zogenoemde Keuzekader 2027-2031.
Studenten die onderwijs willen volgen dat niet direct is gelinkt aan hun eigen opleiding, kunnen kiezen voor het discipline-overstijgend opgavegericht onderwijs (DOO) in semester 6. Omdat er voor studenten 8 studiepunten vrijkomen (het keuzeonderwijs gaan van 12 naar 4 punten) wordt het voor opleidingen, geeft de woordvoerder van de HR aan, ook ‘eenvoudiger om aan te sluiten bij DOO ontwikkelingen, en ontstaat er ruimte om studenten hierop voor te bereiden’. Ook binnen het minorenonderwijs blijft er overigens ruimte voor onderwijs dat geen directe link heeft met je eigen opleiding.
*Correctie
In een eerdere versie van dit artikel stond dat de redactie van Profielen het beleidsonderzoek niet mocht inzien. Later werd duidelijk dat er geen rapportage van het onderzoek bestaat en dat die daarom niet aan de redactie kon worden verstrekt.
Tekst: Jos van Nierop
Illustratie: Demian Janssen
Profielen is ook actief op LinkedIn. Volg ons, blijf op de hoogte en praat mee over actuele onderwerpen.
Het zijn niet alleen ‘mooie’ dingen die moeten verwijnen. Met de nieuwe spelregels verdwijnen bij ons verdiepende onderijsroutes die gecertificeerde specialisten opleveren voor maatschappelijke vraagstukken. Routes die studenten, mede dankzij de keuzecursussen, door de hele opleiding aan een extra diploma hielpen, waar in het veld om gevraagd wordt. Nog een paar jaar en dan zullen ze dat allemaal in de nascholing moeten doen, terwijl ze vanaf jaar 1 al geïnteresseerd waren. Niemand heeft dit met ons besproken of heeft nagevraagd; diep triest….
@Ton Is het al zeker dat die keuzecursussen verdwijnen? Heb je dat al gehoord?
Enerzijds, belicht dit artikel de positieve kanten om studenten beter te helpen bij orienteren in het vakgebied van de opleiding. Keuzevakken zijn altijd al een krachtig middel geweest om zowel te verdiepen, orienteren en verbreden.
Anderszijds, mis ik hierin de andere kant van de impact wat “Keuzevakken die niet aansluiten bij opleiding gaan verdwijnen” suggereert. Tussen de regels door lees ik dat opleidingen zich meer naar binnen gaan keren en zich dus meer gaan focussen op enkel vakgerelateerde keuzevakken. Keuzevakken hadden altijd de mogelijkheid al gehad voor studententen om zich enkel en alleen op het vak te focussen. Het zou zonde zijn als de keuze voor een extern keuzevak verdwijnt.
Een aantal voordelen voor het kiezen van niet vak geraleteerde keuzevakken:
+ Unieke positie op de arbeidsmarkt, vakken met als doel om te leren pitchen en presenteren worden door veel bedrijven beschouwd als een goede skillset.
+ De mogelijkheid voor de student om zich te orienteren op een ander vakgebied zonder meteen een volledige opleiding daarvoor te moeten volgen.
+ Bredere kijk op de maatschappij, in de praktijk en meeste beroepen komt het zelden voor dat je enkel en alleen op je eigen vakgebied gefocust bent. Vroeger of later kom je in aanraking met andere vakgebieden.
+ Verijking van het individu, keuzevakken zijn een prachtige manier om te ontdekken waar je eigen intresses en talenten liggen.
+ Studenten kiezen juist voor Hogeschool Rotterdam vanwege het keuzeonderwijs, keuze is wat onderwijs uniek maakt.
Er staat inderdaad niet in het artikel dat de hogeschool brede keuzevakken volledig verwijnen en welke vakken precies is nog niet bekend. Wat er wel staat dat het aanbod van keuzevakken drastisch vermindert wordt en in de loop der jaren zal het aantal keuzevakken verminderen.
Oproep voor studenten:
Ik kan het iedereen van harte aanbevelen om een combinatie van interne en externe keuzevakken bij andere opleidingen te volgen. Ervaring leert dat werkgevers de variatie waarderen en het vermelden van je keuzevakken op je CV is een zeer goede manier om je bredere inzetbaarheid aan te tonen binnen een bedrijf.
Ik volg deze ontwikkeling met stijgende verbazing en grote zorg. Wat het CvB hier presenteert als een pedagogische keuze voor ‘focus’ en een ‘sense of belonging’, is in feite de vertaling van de maatschappelijke verrechtsing en individualisering naar de hogeschool. We trekken de muren op, sluiten de deuren van de opleidingen en geven studenten impliciet de boodschap mee: blijf in je eigen bubbel, doe je kunstje en bemoei je niet met de rest.De claim dat studenten een ‘community’ mislopen als ze over de grenzen van hun eigen opleiding heen kijken, is een gevaarlijke illusie. Juist hogeschoolbrede keuzevakken en externe minoren breken die bubbel open. Ze dwingen studenten om samen te werken met andere disciplines, precies zoals de echte wereld straks ook van hen vraagt. Uit eigen ervaring weet ik dat bedrijven en de arbeidsmarkt smachten naar breed gevormde, flexibele professionals die initiatief tonen buiten hun verplichte curriculum. Er is nog geen werkgever geweest die dit níét als een enorme plus zag. Door de keuzevrijheid te decimeren van 12 naar 4 punten, leiden we straks smalle specialisten op in plaats van kritische burgers.Het is pijnlijk om te zien dat een pure bezuinigingsmaatregel wordt vermomd als zorg voor het ‘landen’ van de student. Dat het onderliggende beleidsonderzoek geheim moet blijven voor de redactie, spreekt wat dat betreft boekdelen. Laten we stoppen met dit kille rendementsdenken te verkopen als onderwijsverbetering. Studenten, en de samenleving, verdienen beter dan deze verschraling.
Ik vind het best jammer om dit te lezen. Toen ik in 2022 naar de Hogeschool Rotterdam kwam, werden de keuzevakken aan mij verkocht als een mogelijkheid om vrienden met gelijke interesses te maken buiten je opleiding. Hierdoor heb ik origineel ook voor de HR gekozen: omdat je met allerlei mensen uit allerlei opleidingen kunt samenwerken voor zeer uitlopende dingen. Zo heb ik bijvoorbeeld (als ex-Elektro en momenteel Informatica studente) bij keuzevakken zoals Japans mensen leren kennen die, zoals ik, diep geinteresseerd zijn in de Japanse cultuur, iets wat in mijn klas niet echt voorkomt. Deze “ongerelateerde” vakken zijn dus juist heel belangrijk voor binding tussen studenten. Ik betwijfel ook dat er veel studenten zijn die de keuzevakken meer zien als “studiepunten om te halen”. Ik heb nooit iemand gehoord die zei “bah ik heb echt geen zin in dit keuzevak”.
Ik merk helaas ook al dat het interdisciplinaire onderwijs langzaam verloedert. Waar vroeger bij projecten studenten van meerdere opleidingen samenkwamen om een mooi compleet product op te leveren, moet je nu maar een deelsysteem opleveren, waar ik persoonlijk niet trots op ben, omdat ik graag iets compleets zie als eindproduct.
“Door studenten te leren over de grenzen van hun eigen discipline heen te kijken, verdiepen ze hun eigen discipline en ontwikkelen ze het vermogen om bruggen te slaan tussen perspectieven. Zo versterken zij hun wendbaarheid, worden ze beter voorbereid op de veranderende arbeidsmarkt én ontwikkelen we met het werkveld nieuwe kennis die de beroepsprofielen en -praktijk verrijken.”
Bron: de stragetiche en uitvoeringsagenda van de Hogeschool, over DOO (https://hint.hr.nl/nl/HR/Over-de-HR/strategische-en-uitvoeringsagenda/ambitie-disciplineoverstijgend-opgavegericht-onderwijs/)
Wat gaan we dus doen? Keuzeonderwijs beperken zodat dit binnen eigen discipline valt. In plaats van een brede mogelijkheid tot ontwikkeling aanbieden, creëren we een keurslijf. Intussen gaat een kwart van de afgestudeerde HBO-ers niet binnen de verwante sector aan de slag (bron: https://www.vereniginghogescholen.nl/actueel/actualiteiten/hbo-monitor-2025-vier-op-de-vijf-hbo-afgestudeerden-vindt-direct-werk-na-afstuderen).
Ik snap hem niet hoor, tenzij natuurlijk dat hele verhaal niets anders is om een bezuiniging een onderwijskundig vernislaagje te geven, maar misschien ben ik te cynisch vandaag.
Ik snap studenten zoals Zoë Duiker ook wel, maar wat zij aangeeft is niet dat het verkeerd is om een breed scala aan keuzevakken te hebben maar dat zij kaders nodig heeft om voor zichzelf een goede keuze te maken.
Dat vraagstuk gaat over begeleiding en informatievoorziening, niet over het nut van het aanbod. Ik heb dit probleem als student ook ervaren, sommige mensen hebben nu eenmaal iets meer nodig dan “kies maar wat”.
Een aanbod van standaard keuzevakken binnen de opleiding voor studenten als Zoë, maar met het behoud van de mogelijkheid om jezelf breder te ontwikkelen met keuzevakken die daarbuiten vallen, bedient alle groepen. Het biedt ruimte om studenten ruimte te geven zichzelf te ontwikkelen en verder te kijken dan hun eigen straatje. Dat was toch de bedoeling?
Het is erg teleurstellend dat dit verdwijnt. Bovendien wringt het dat studenten zogenaamd een “keuze” maken samen met hun studieloopbaancoach, alsof die keuze volledig vrij is. Misschien moeten we het woord “keuze” hier eens heroverwegen. Wat is er eigenlijk mis met het bieden van bredere algemene ontwikkeling, het in contact komen met studenten uit andere vakgebieden (juist daar ontstaat vaak innovatie), in plaats van alles te reduceren tot een vak dat ook simpelweg in het bestaande curriculum kan worden ondergebracht? Is dit beter voor de student? En/of is het minder werk voor de organisatie, dus een verkapte bezuiniging! Ik denk er het mijne van.
@Jos Wij hebben op de Pabo keuzeonderwijs wat tot een certificaat of zelfs extra onderwijsbevoegdheid kan leiden door de (nu nog) 12 punten te combineren met projecten en minoren. Deze zijn deels betaalbaar door ze hogeschoolbreed aan te bieden. Andere keuzecursussen zijn standaard hogeschoolbreed overschreven. Met de nieuwe spelregels in combinatie met andere bezuinigingseisen kunnen we niet meer het, volledig met het veld geregelde, extra certfifceringstraject aanbieden. Daarbij worden de overige keuzecursussen, doordat we ze alleen intern mogen aanbieden onbetaalbaar. Vandaar mijn stelling dat bij ons het zeer waardevolle keuzeonderwijs om zeep is geholpen…..
Bovenstaand verhaal is besproken en bevestigd door een Senior Beleidsadviseur Onderwijskwaliteit.
Ik vind dit echt een enorme verschraling van het onderwijsaanbod en een keuze die puur is gemaakt op basis van geld en niet op basis van wat studenten nodig hebben.
Ik heb door de jaren diverse keuzevakken gevolgd die niets te maken hebben met min eigen opleiding maar die wel enorm van toegevoegde waarde zijn voor mijn eigen ontwikkeling. Door dit door te voeren sluit je studenten uit die hun horizon willen verbreden en die zichzelf willen ontwikkelen. Ik kan me totaal niet vinden in het verhaal van Zoë Duiker en als er mensen zijn die liever alleen vakken volgen binnen de eigen opleiding dan is dat nu ook al een optie, dus waarom zou je studenten die verder willen kijken hiermee beperken.
Ik hoop dat de hogeschool eens durft te luisteren naar studenten en keuzes maakt die de kwaliteit van het onderwijs minimaal in stand houden en niet ondermijnen.