| 
|
Okke de Jong is hogeschooldocent bij de Rotterdam Academy, gespecialiseerd in communicatietheorie, tekst, duurzaamheid en ondernemerschap. Hij heeft een geheel eigen kijk op zijn studenten, de vele facetten van het docentschap en zichzelf. Eerdere blogs van Okke vind je hier.
Foto: Paul van der Blom
Geen gezellig onderwerp, zo vlak voor de zomervakantie. Maar wel dringend, en wellicht iets om te overdenken in de hangmat: de studeercrisis. Want die neemt inmiddels zulke groteske vormen aan, dat ik blij ben dat we deze zomer even afstand kunnen nemen. Onszelf kunnen herpakken. Onszelf afvragen hoe zinvol ons werk nog is.
Een voltijdstudie is inmiddels een papieren werkelijkheid. In de praktijk gebeurt studeren allang in deeltijd: het aantal studenten dat minder dan 20 uur per week aan studeren besteedt, is de afgelopen jaren verdubbeld. Bij onze lessen komt vaak nog minder dan een derde van onze studenten opdagen. Bij onpopulaire tijdstippen of vakken ben ik soms al blij als ik twee studenten heb. Uit een volle klas dus. Dat doet wat met mijn motivatie. Waarom bereid ik mijn lessen überhaupt nog voor? Wat heeft mijn expertise nog voor zin, als er toch geen hond komt? Het schraapt de lol uit mijn werk. Ik voel me een pompoen, vlak voor Halloween.
Er zijn meer dan genoeg verklaringen. Door de exorbitant hoge huren blijven studenten noodgedwongen veel langer bij hun ouders wonen, bijvoorbeeld. Hierdoor missen zij de sociale binding met school en medestudenten, wat de drempel om naar de les te komen nog verder verhoogt. Daarnaast is de druk vanuit social media enorm: het ideale leven lijkt prima mogelijk, als je maar beter je best doet. Ruim de helft van onze studenten kampt inmiddels met emotionele uitputtingsklachten. De helft, mind you. En dan gaan ze nog langer doomscrollen of brainrotten, wat inmiddels ontzaglijk veel tijd kost. Tijd die ze niet aan studeren besteden. De angst voor studievertraging zorgt voor constante stress, wat leidt tot een piek in het aantal burn-outs. Dus meer studievertraging. En zo komen onze studenten steeds dieper in een negatieve spiraal terecht. Ze vallen in een konijnenhol vol angst, depressie en eenzaamheid.
Begrijp me niet verkeerd: ik verwijt studenten niets. Ik probeer ze te begrijpen. Maar alle bovenstaande feiten zijn zeer zorgwekkend. En dan komt daar de invloed van AI nog eens bovenop. Informatieverwerking gebeurt steeds vaker via korte video’s of door AI gegenereerde bulletpoints. Studiehandleidingen worden al nauwelijks meer gelezen. Verplichte literatuur wordt nauwelijks nog begrepen. Het vermogen om lange, complexe teksten te analyseren neemt merkbaar af. Basisvaardigheden zoals spelling, teksten schrijven, beeldbewerking of programmeren verdwijnen. Het is vloeken in de kerk, maar inderdaad: studenten worden dus niet alleen angstiger, ook dommer. De wetenschap heeft het over het ‘omgekeerde Flynn-effect’: het gemiddelde, wereldwijde IQ steeg tot 2012 fors, maar is sindsdien omgezet in een daling. Vooral bij Gen Z.
Heb ik oplossingen? Niet structureel. Hooguit kleine druppels: verbied mobiele telefoons op school. Integreer zelfregulerend leren zoveel mogelijk in het curriculum. Schaf openboektentamens af, laat studenten weer ouderwets blokken. Laat studenten met de hand aantekeningen maken. Breng het BSA terug en verhoog het gelijk naar 60 studiepunten. Verplicht de aanwezigheid van minstens 40 procent van het curriculum in jaar 1. Focus op de kwaliteit van de lessen, onderling lesbezoek en het lesgeven van collega’s. Vergeet die borging van processen; borging is een synoniem voor wantrouwen. Stop met verbouwingen die 22 miljoen kosten. Maak het weer gezellig op school: studieverenigingen, kroegjes in de schoolgebouwen, organiseer feestjes, hobbyclubs, uitjes, veldwerk, studiereizen.
Dus: genoeg om over na te denken. Ik zoek deze zomer het koele noorden op. Smelt voorzichtig, deze zomer!
De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.
Lees hier alle details over onze spelregels.
Sterk stuk weer, Okke. Paar kleine puntjes: is een openboektentamen juist niet een potentieel handige tool om dit effect tegen te gaan? Een goed opgezet openboektentamen laat een student zelf een antwoord formuleren met behulp van beschikbare bronnen, zonder hulpmiddelen zoals AI. Dat betekent dat ze bekend moeten zijn met de inhoud en in ieder geval in staat moeten zijn om die informatie snel te vinden en te verwerken in een antwoord.
Waarom wil je het BSA terugbrengen? Leg je daarmee juist niet meer druk op studenten waardoor ze naar nog meer hulpmiddelen zoals AI gaan grijpen?
De rest van je suggesties sta ik… bijna helemaal achter :D.
Wellicht dat ik deze column verkeerd lees maar ik mis de samenhang tussen wat je vaststelt en wat je voorstelt. Als student herken ik het eerste deel van dit stuk volledig. De ‘oplossingen’ die je daarna voorstelt lijken daar echter totaal niet op aan te sluiten.
Geen openboektentamens maar stampen; dat stampen dat juist AI-gebruik in de hand werkt in de vorm van snelle samenvattingen? Het BSA strenger terugbrengen: dat levert toch juist nóg meer studiestress op? Meer kwaliteit van lesgeven maar minder borging; hoe wil je dan garanderen dat de kwaliteit daadwerkelijk verbeterd?
Er kan en moet een hoop veranderen binnen de Hogeschool en het onderwijssysteem om de studeercrisis te overleven. Daarvoor hebben we wel échte oplossingen nodig. Waarom gaan studenten studeren en waarom haakt een groot deel af of gooit er met de pet naar? Is het een combinatie van afnemende kansen voor afgestudeerden, de afnemende toegevoegde waarde van een diploma, meer carrièremogelijkheden voor ‘dropouts’ en/of de makkelijkere toegang tot “kennis” (lees: het bereiken van Mount Stupid van Dunning-Kruger) door LLM?
Of ligt het aan verbouwingen en openboektentamens?