Ahsen Kömbe is derdejaars biologie en medisch laboratoriumonderzoek (bml), voormalig lid van de centrale medezeggenschap, lid van de opleidingscommissie, actief bij studentenvereniging Qalam en sinds kort vicevoorzitter van de koepel van islamitische studentenverenigingen. ‘Ik vind het niet erg om dan degene te zijn die het balletje gaat laten rollen.’

‘Ik zit nu in het derde jaar van mijn opleiding, door alles wat ik ernaast doe heb ik een kleine vertraging opgelopen. Ik ben eigenlijk bij toeval zo actief geworden, ik wist niet dat ik zo’n brandend vuurtje in me had. Op de opleiding werd er weleens geklaagd, en dan bleven we maar in hetzelfde cirkeltje ronddraaien. Wij als eerstejaars hadden bijvoorbeeld ergens last van, en ik dacht: als we er niks van zeggen is het voor de volgende eerstejaars weer precies hetzelfde. Ik heb mezelf hierin echt gevonden en doe het met liefde.

‘Ik vind het leuk om een plek aan tafel te claimen. Daar is veel behoefte aan bij mensen die denken ‘dit of dat klopt niet’, maar die tegelijkertijd niet precies weten welke richting of handvatten ze hebben om er iets aan te doen. Ik vind het niet erg om dan degene te zijn die het balletje gaat laten rollen.

‘Ik begrijp dat het veiliger voelt om achteraan te blijven staan, dat heb ik van huis uit ook meegekregen. Zeker na al die jaren van openlijke moslimhaat … Maar als iedereen dat doet verandert er ook helemaal niets. Ik geloof dat juist onze zichtbaarheid verandering brengt.

‘Als je bijvoorbeeld voor een stage wordt afgewezen en je weet dat er geen geldige reden voor is, sta je sterker. Daarvoor moet je je rechten wel kennen.’

‘Ik was in Brussel voor de Europese dag tegen Islamofobie. Daar wordt door het Europees Parlement aandacht aan besteed. Er was een conferentie georganiseerd waar studenten waren uitgenodigd om na te denken over acties die we kunnen ondernemen tegen islamofobie. Er waren onder meer panelsessies met deskundigen die onderzoek hadden gedaan. Het probleem is eigenlijk best duidelijk: islamofobie, moslimhaat en discriminatie. We hebben bekeken hoe het probleem speelt en wat we daar als belangenorganisaties concreet aan kunnen doen. Het is een groot probleem, de oplossing is niet makkelijk.

‘Heel concreet adviseer ik moslimstudenten altijd om hun rechten goed te kennen. Als je bijvoorbeeld voor een stage wordt afgewezen en je weet dat er geen geldige reden voor is, sta je sterker. Daarvoor moet je je rechten wel kennen. Vaak denken studenten: die ander zal het wel beter weten. Ik hoor bijvoorbeeld van jongens met baarden dat ze “eng”  gevonden worden. Dat is echt kwetsend en een baard is geen reden om je af te wijzen voor een stage. Waarom pas je je niet aan, wordt er dan soms gezegd. Daarmee leg je de verantwoordelijkheid weer bij de moslimstudent.

‘Het is een vicieuze cirkel. Studenten die heel hard hun best doen, worden ontmoedigd. Je wilt aan de slag, een stage doen, zónder deze obstakels. Je moet extra je best doen voor je rechten en tegen bepaalde vooroordelen. Je loopt als student dus al achter omdat je veel energie in deze dingen moet steken. Ik vind dat daar te weinig over gepraat wordt. Daarom wil ik mij er publiekelijk over uitspreken zodat het bewustzijn groter wordt.

‘Moslimstudenten durven minder snel hun plek aan tafel te claimen want ze moeten harder vechten tegen vooroordelen en zichzelf vaker uitleggen.’

‘Er wordt te vaak gedaan alsof moslimhaat alleen maar incidenten zijn. Dat is niet zo en het zorgt ervoor dat mensen hun identiteit en hun mening eerder voor zichzelf houden; moslimstudenten voelen zich minder vrij om zich uit te spreken. Ze willen niet lastig gevonden worden en niet geassocieerd worden met een bepaald beeld. Na een Gazaprotest lees je bijvoorbeeld vaak dat het rustig verliep, en dat bevestigt eigenlijk dat mensen verwachten dat het een puinhoop wordt. Die vooroordelen lijken klein maar ze hebben veel invloed. Moslimstudenten ervaren overal hetzelfde. Ze durven daarom minder snel hun plek aan tafel te claimen want ze moeten harder vechten tegen vooroordelen en zichzelf vaker uitleggen.

‘Zo’n vooroordeel is bijvoorbeeld ook dat iemand met een hoofddoek minder snel goed is in wat zij doet. Dat merk ik ook, ik moet me harder bewijzen, ook op de hogeschool. Na een bijeenkomst zei iemand tegen mij: “Je deed het eigenlijk best goed”. Ik denk zeker dat dat niet slecht bedoeld is, maar het is wel neerbuigend.

‘Het is ook pijnlijk als een student moed verzameld heeft om zich uit te spreken, maar vervolgens niet wordt geloofd. ‘Weet je zeker dat die persoon het zo bedoelde’, als het bijvoorbeeld over micro-agressie gaat. Ik ken een voorbeeld dat een student een docent aansprak, waarna die docent zei “ik mag ook niks zeggen over jullie als moslims”. De machtsverhouding is daarbij ook een issue, die docent gaat jou beoordelen, het vergt dus wel wat moed om hem aan te spreken.

‘Je uitspreken is belangrijk voor verandering, maar ik snap ook wel dat studenten ontmoedigd worden. Door het politieke klimaat in Nederland, hoe we in de media geframed worden en hoe discriminerende uitingen worden genormaliseerd onder het mom van vrijheid van meningsuiting. Je staat in een kwetsbare positie. Maar het is zeker wel de moeite waard, want als niemand zich uitspreekt, verandert er niets. Je hoeft niet tevreden te zijn met het bare minimum.

‘Je stem is krachtiger dan je denkt. Gebruik die, voor jezelf én voor de studenten die na jou komen.’

‘Bij studentenvereniging Qalam zoeken we elkaar op en proberen we de eenheid van moslimstudenten te bevorderen. Als moslimstudenten zitten wij ook wel in een bubbel en daarom was het fijn om te zien op de conferentie in Brussel dat er ook veel niet-moslims waren. Goed om te zien dat zij zich ook hard maakten en gepassioneerd waren over dit onderwerp. Het zijn geen incidenten maar het is een groot en institutioneel probleem.

‘Ik haal inspiratie uit andere studenten die op andere plaatsen dingen hebben bereikt. Mijn boodschap aan medestudenten is: deel je succesverhalen, moedig elkaar aan en steun elkaar als je het moeilijk hebt. Je stem is krachtiger dan je denkt. Gebruik die, voor jezelf én voor de studenten die na jou komen.’

Tekst: Edith van Gameren
Foto: Sanne van der Most