Lectoren: bezuinigingen en krimp bedreigen hbo-onderzoek
Gepubliceerd: 28 May 2025 • Leestijd: 1 minuten en 21 seconden • Nieuws Dit artikel is meer dan een jaar oud.Bezuinigingen binnen hogescholen zetten het praktijkgericht onderzoek onder druk, zeggen Nederlandse lectoren in een enquête. Ze willen dat het lectoraat een sterkere positie krijgt in de hogeschool.
Het hbo-onderzoek leek dit najaar te ontsnappen aan de bezuinigingsdrift van het kabinet-Schoof. ‘Het praktijkgericht onderzoek wordt niet getroffen en dus onverminderd voortgezet’, stond in de OCW-begroting. In 2023 gaven de hogescholen er 447 miljoen euro aan uit.
Minder rooskleurig
Maar inmiddels ziet het er minder rooskleurig uit, concludeert de Vereniging van Lectoren uit een onderzoek onder haar leden. Van de 772 lectoren in Nederland vulde ruim een kwart dit voorjaar een online enquête in. Bijna iedereen (94 procent) kampt met bezuinigingen, die ze toeschrijven aan de krimp van het aantal studenten en het beleid van het kabinet-Schoof.
Tijdelijke contracten binnen hun onderzoeksgroep worden vaak niet verlengd, ook niet als er externe financiering is. Docent-onderzoekers moeten steeds meer les geven en houden minder tijd over voor het lectoraat. Onderzoekers binnen de lectoraten hebben volgens de geënquêteerden minder tijd voor voorbereiding, reflectie of publicaties, en kunnen nauwelijks deelnemen aan congressen of scholing.
Werkdruk
Ervaren onderzoekers verlaten de organisatie, zeggen de lectoren. Als er vacatures zijn, komen vaak eerst overtollige docenten in aanmerking en dat zijn niet altijd de beste onderzoekers. Tegelijkertijd zijn de verwachtingen van het hbo-onderzoek nog even hoog.
Afgelopen maart bleek nog dat de hogescholen in 2023 flink extra konden investeren. Ze benoemden 50 extra lectoren en het aantal docent-onderzoekers in lectoraten groeide met 200. Maar ook toen al kwam uit gesprekken naar voren dat het moeilijk was om de onderwijs- en onderzoekstaken in balans te houden. Er waren veel klachten over de werkdruk en medewerkers hadden het gevoel dat ze te weinig tijd aan het onderzoek konden besteden.
Heldere rol
Die klachten zijn alleen maar toegenomen, blijkt uit de nieuwe enquête. De Vereniging van Lectoren vindt dat het praktijkgerichte onderzoek ‘sterker ingebed moeten worden binnen de hogeschool, met een heldere rol naast het onderwijs, niet in dienst ervan’. Ze wil ‘robuuste onderzoeksgroepen met vaste aanstellingen en structurele financiering’.
Tekst: HOP, Hein Cuppen
Illustratie: Maus Bulhorst
Als lector ben ik niet helemaal eens met de stelling van de Vereniging van Lectoren dat “het praktijkgerichte onderzoek ‘[…] een heldere rol naast het onderwijs, niet in dienst ervan’ moet hebben. Volgens mij staan we als lectoren al naast het onderwijs – en soms te veer weg -, omdat we (anders dan hoogleraren in het WO) geen structurele taak erin hebben. Veel lectoren geven daarom vrijwillig les en begeleiden studenten. We zijn, ook volgens de BKO evaluatiecriteria voor lectoraten, in dienst van het onderwijs, de wetenschap, het beroepsveld en de samenleving.
Ik denk daarom dat het hele concept van ‘naast staan’ verkeerd is. Een lector moet ‘binnen zijn’.
Het ideaal van de universiteit, en naar mijn mening ook van de hedendaagse hogeschool, is de eenheid van onderwijs en onderzoek: niet alleen dat curricula voortkomen uit onderzoek, maar ook dat studenten en docenten in hun lessen en projecten kennis ontwikkelen die bijdraagt aan gepubliceerd praktijkgericht onderzoek.
Het naast elkaar plaatsen van lectoraten en opleidingen lijkt mij een overblijfsel uit de beginfase van de lectoraten, toen praktijkgericht onderzoek nog geen structurele plaats had in het HBO.
Die passage viel mij ook al op Florian. Lectoren zijn vaak slechts zijdelings bij het (bachelor)onderwijs betrokken.
Zonde vind ik dat!