Rosa Damen (21) studeert graphic design aan de Willem de Kooning. Over tien dagen hoopt ze af te studeren op de kwetsbaarheid van digitale archieven. ‘Het is een beetje alsof we onze eigen cultuur huren in plaats van bezitten.’

‘Vandaag ben ik een van de weinigen hier op de academie. Door de sneeuw zijn er geen lessen en zijn de meeste mensen thuis gebleven. Lekker rustig dus. Ik heb het echt nodig om hier aan de slag te kunnen, thuis doe ik veel minder. Daar heb ik echt mijn comfort space en ben ik snel afgeleid. Ik heb ook wel een beetje ADHD en hier kan ik me beter concentreren. Vaak reserveer ik ook een ruimte om fijn aan de slag te kunnen. Lessen heb ik niet meer, ik ben al bijna klaar met afstuderen dus het zijn echt de laatste loodjes.

‘Het is eng dat we een groot deel van onze cultuur kunnen verliezen door de kwetsbaarheid van digitale archieven’

‘Ik studeer af op de kwetsbaarheid van digitale archieven. Spotify, Netflix en Amazon; onze hedendaagse cultuur is voor een heel groot deel daarop vastgelegd. Daar bekijken we alles en daar bewaren we het, maar heb je er wel eens bij stilgestaan hoe fragiel die online archieven eigenlijk zijn? Veel kwetsbaarder dan tastbaar, analoog werk. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, want als je huis afbrandt, dan zijn misschien al je boeken verbrand en dat is natuurlijk heel erg.

‘Maar die online archieven worden deels beheerd door platformmonopolies. Stel dat Amazon beslist om alle boeken eraf te halen of als er helemaal geen muziek meer op Spotify staat; dan hebben we daar allemaal mee te maken.

‘Het is een beetje alsof we onze eigen cultuur huren in plaats van zelf bezitten, en dat is kwetsbaar. Dus die online archieven zijn van groot belang, zeker ook voor de makers en de kunstenaars. Hoe slaan we al dat werk op, hoe houden we het veilig en hoe bewaren we het voor de volgende generatie? Hoe zorgen we ervoor dat we niet alles kwijtraken?’

‘Dat afstudeerthema is mede-geïnspireerd door het boek The Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction van Walter Benjamin. Als gereproduceerd werk gedeeltelijk emotionele waarde verliest, hoe ervaren we onze collectieve cultuur dan, als deze volledig immaterieel is? De theorie erachter boeit me erg.

‘Ik kan heel kritisch zijn over de digitale wereld, maar ik zit er tegelijkertijd ook zelf middenin.’

‘Ik ben sowieso graag met theoretische vragen bezig. Als maker probeer ik het analoge en het digitale met elkaar te blenden. Voor een eerder project had ik met zand animerende typografie gemaakt. Nu wil ik daar ook iets met stop motion mee doen en dat weer vertalen naar het digitale.

‘Mijn visuele werk, dus stop motion met zand in de context van graphic design, wordt tentoongesteld met projectie. Zowel de techniek als het materiaal zal het gevoel weergeven dat het best eng is dat we een groot deel van onze cultuur kunnen verliezen door de kwetsbaarheid en vergankelijkheid van digitale archieven. Vanuit die gedachte kan ik wel heel kritisch zijn over de digitale wereld, maar ik zit er tegelijkertijd ook zelf middenin. Ik sta er niet buiten maar ik maak er onderdeel van uit. Dus kan ik het beter goed gebruiken.

‘Ik ben net klaar met mijn researchpaper. Nu hebben we natuurlijk net vakantie gehad en ben ik er weer een beetje uit. Maar mijn hart ligt er wel echt, dus ik zit er ook zo weer in.

‘Over tien dagen heb ik mijn eindpresentatie en daarna hoor ik of ik geslaagd ben of niet. Wat ik daarna ga doen? Geen idee. Volgend jaar misschien een master en verder studeren.

‘Ik heb een heleboel ideeën en ik vind het leuk om die uit te werken. Maar echt het visualiseren ervan, dat blijft soms een beetje hangen. Ik ben vooral geïnteresseerd in het idee erachter.’

‘Uiteindelijk zie ik mij zelf meer als een soort creative director of een projectmanager dan echt als kunstenaar die zelf dingen schept. Ik heb een heleboel ideeën en ik vind het leuk om die uit te werken. Maar echt het visualiseren ervan, dat blijft soms een beetje hangen. Ik ben vooral geïnteresseerd in het idee erachter. Maar eerst ga ik naar Barcelona, ik heb al wel heel lang de droom om daar te wonen. Eerder ging ik voor mijn studie al naar Madrid voor een uitwisseling. Daar heb ik al best wat Spaans geleerd, dat spreek ik nu op B1-niveau. In Barcelona hoop ik mijn Spaans te perfectioneren.’

Tekst en foto: Sanne van der Most