Mijn ouders zitten beiden in een verpleeghuis. Mijn moeder dementeert, mijn vader kreeg een herseninfarct. Als mensen mij vragen hoe het nu met ze gaat, antwoord ik steevast: stabiel instabiel. Er is altijd wel weer iets aan de hand.

Op die manier kun je stellen dat ook de situatie in de wereld en de mensheid die daarmee moet struggelen stabiel instabiel is. En omdat dit voor ons brein en onze menselijke hang naar voorspelbaarheid en veiligheid een lastige status quo is, proberen we die wanhopig af te dwingen.

Zo lijkt verdoven als strategie de topfavoriet. Het kan op allerlei manieren. Zo kun je jezelf heerlijk afvlakken door het gebruik van middelen die verdoven, of de gordijnen dicht doen, onder een dekentje gaan liggen en (feelgood) series bingen. Je kunt ook heel bewust een bubbel en bijpassend algoritme voor jezelf kiezen en je daarin volledig onderdompelen en afsluiten van de rest van de wereld. En je kunt jezelf allerlei overtuigingen en verhalen aanmeten die de realiteit honderdtachtig graden ontkennen. En kies je voor all of the above, heb je de zwarte band verdoving.

Je denkt wellicht dat ik nu ga vertellen dat ik een uitzondering ben. Nee. Al ben ik me zeker bewust van momenten dat ik dit ook doe, sommige van deze strategieën zijn stevig verankerd in patronen. En patronen zijn vooral te vinden in het onbewuste. Iets dat ons hindert om die te doorbreken, is ons reptielenbrein. Dit oerbrein reageert direct op dat wat als mogelijk onbehagen of gevaar wordt ingeschat. Het is erop gericht dit zo snel mogelijk weg te nemen.

Deze sterk reactieve respons, de snelle route, maakt dat die respons vaak niet eens de kans krijgt om even in onze prefontale kwab te resideren. Het deel van ons brein dat ons zo uniek maakt en waar we afwegingen maken, zaken overzien, inschatten en op basis daarvan wijze(re) keuzes maken. Dat vraagt dus allereerst om bewustzijn van die initiële impuls om te gaan verdoven, vervolgens om bewust te kiezen voor een pauze en dan om een situatie nog eens van wat andere kanten te bekijken en verschillende (betere) opties in overweging te nemen.

Die keuze vraagt erom je (tijdelijk) te verhouden tot ongemak en onzekerheid. Het vraagt ook om bewustzijn en enig geduld. In deze steeds snellere wereld die meer en meer verdovingen aanbiedt, behoorlijk uitdagend. Het goede nieuws is: er is houvast en zekerheid! Klaar voor? Komt het: het leven is en blijft van nature stabiel instabiel. Er zijn geen zekerheden en je hebt maar heel beperkt controle. Wat je vooral kunt doen voor jezelf is je daartoe te verhouden en jezelf steeds die tien seconden te geven die je menselijke brein nodig heeft om tot een betere keuze te komen.