Bomvol is de zaal in het audiotorium van locatie Kralingse Zoom. Docenten, studenten en andere belangstellenden hebben zich in groten getale verzameld voor een masterclass van Kanamori, die vooral bekend werd door zijn internationaal bekroonde documentaire Children Full of Life  uit 2003. Deze is alleen al op YouTube bijna een miljoen keer bekeken en zijn theorieën worden wereldwijd veel gebruikt, in het onderwijs maar ook in de topsport bijvoorbeeld.

Strenge overheid
Vergezeld door zijn Nederlandse tolk Ingeborg gaf hij een klein college. ‘Het is best raar om vanuit Japan helemaal naar Nederland te komen om jullie hier wat te vertellen’, begint Kanamori. Het publiek lacht, op Kanamori’s gezicht verschijnt een jongensachtige glimlach. Hij vertelt levendig met grootse handgebaren over zijn jeugd en hoe hij ooit leraar is geworden. Hoewel het grootste deel van de collegezaal geen woord Japans begrijpt, hangt iedereen aan zijn lippen. Gelukkig is er de tolk.  ‘Vroeger toen ik klein was, speelde ik in de rivier en in de bergen. Ik ging pedagogiek studeren aan de universiteit. Het was een zware tijd voor Japan, er waren weinig schoolboeken en de overheid was erg streng. Veel docenten waren net als ik zelf bezig met het ontwikkelen van onderwijs en lesmateriaal, gewoon omdat het er niet was. Ik liet kinderen schrijven over hun leven en waar ze woonden, al op heel jonge leeftijd. Dan konden ze daarna als oefening hun jonge levens vergelijken. Die methode levert onderling begrip en empathie op waardoor er ook minder wordt gepest. Schrijven is altijd een heel belangrijk aspect geweest in de ontwikkeling van de mens. Kijk maar naar het dagboek van Anne Frank.’

Honkbal
Zijn tolk grinnikt. ‘Oei, meneer Kanamori gaat weer eens te snel. Gelukkig kan ik dit verhaal wel dromen.’ Eén aspect uit zijn film wil Kanamori graag toelichten om  het verschil aan te geven tussen het Nederlandse onderwijs en zijn eigen methode. ‘Op de meeste scholen is het zo dat leraren de honkbalpitcher zijn en kinderen de ballen vangen. In onze klas is het zo dat de leraren de ballen vangen en de kinderen gooien. Daarmee wringt de leraar zich in alle mogelijke bochten om ze op te vangen. De leraar zal ook nooit zeggen dat er een slechte bal is gegooid.’ Want in Kanamori’s visie zijn leerlingen en leraren gelijk.

Aankijken
De meester vervolgt: ‘Als ik praat, zoals nu, dan kijk ik naar al jullie gezichten. Ik sla er geen één over.’ Kwiek loopt hij het publiek in en haalt een vrouw uit haar stoel. ‘Als ik met een leerling praat, kijk ik hem of haar aan en neem hem mee voor de klas. Ik pak zijn hoofd en zorg ervoor dat hij de hele klas aankijkt.’ Kanamori pakt het hoofd van de vrouw vast met twee handen, tot grote hilariteit van de zaal. Ietwat angstig kijkt ze de mensen aan. ‘Maar als de leerling niet goed de klas in praat’, vervolgt Kanamori, ‘dan ren ik naar de achterkant van het lokaal zodat hij wel hard en duidelijk moet praten en iedereen aankijkt.’ En hij rent naar de achterkant van de collegezaal.

Geen droge stof
Na afloop van het college was er ruimte voor vragen. Zo vroeg een docente biologie of hij andere theorieën gebruikt voor middelbare scholieren en studenten dan voor basisschoolkinderen. Kanamori: ‘Nee, dat doe ik niet. Op de lerarenopleiding in Japan geef ik precies zo les als ik doe aan jongere kinderen. Het belangrijkste is dat je in je achterhoofd houdt dat droge stof aanbieden onvoldoende is.  Je moet het interessant maken, hun nieuwsgierigheid wekken. Precies naast het lokaal waar ik lesgeef, zit mijn kantoor. Dat staat vol met voorwerpen. Ik vind het belangrijk om interessante voorwerpen, maar ook mensen naar de klas toe te halen. Ik heb zelfs weleens een terminale kankerpatiënt meegenomen. Van dat soort ervaringen leer je.’

Alice Boothby