Natuurlijk draaide het om de kwaliteit van het onderwijs in de toespraak van Ron Bormans, de nieuwe collegevoorzitter van de Hogeschool Rotterdam. Maar we zitten ook middenin een verkiezingsstrijd en ook midden- (of voor- of achter-) in een economische crisis. Twee dingen die elkaar in hun negativiteit versterken, lijkt het soms wel. Om met die negativiteit te breken benadrukten beide sprekers dat we veel redenen hebben om positief naar de toekomst te kijken.

Economische potentie
Hans Smits, president-directeur van het Havenbedrijf Rotterdam, wees bijvoorbeeld op de groeicijfers van de Rotterdamse haven. ‘Als je naar die cijfers kijkt, is het moeilijk bescheiden te blijven.’ Er zijn geen redenen voor paniek, aldus Smits. ‘De EU heeft een betere balanstotaal en handelsbalans dan bijvoorbeeld de VS en onze productiviteit is goed.’ Bovendien, zei Smits, zijn in de haven de sfeer en het investeringsklimaat erg goed. ‘Wij zijn in staat geweest om met alle betrokkenen een klimaat te scheppen dat ertoe leidt dat dit stukje Nederland het heel goed doet.’

Ron Bormans haakte daar even later op in door te wijzen op de verbeterde concurrentiepositie van Nederland. Deze is, merkte Bormans op, ook dit jaar gestegen (echter niet naar de zevende plaats, zoals hij zei, maar naar de vijfde).

Nederland, en zeker de haven mogen dan genoeg groeipotentie hebben, zoals Smits vaststelde – er zijn nog wel wat hordes te overwinnen. Wat hem betreft zou de hogeschool zich veel meer op de haven moeten richten, met meer stages en misschien zelfs met onderwijs dat net zo 24-uurs-achtig is als de haven zelf. Maar vooral met kwalitatief goed beroepsonderwijs, zei Smits. ‘Technisch geschoolde studenten kunnen morgen beginnen. En de salarissen liggen in de haven twintig procent hoger dan in de rest van Nederland!’

Stagebegeleiding moet beter
Smits sprak een paar keer deze wens, dat studenten en docenten van de hogeschool zich nog meer op de haven zouden gaan richten, uit. Hij noemde verschillende technische en sociale uitdagingen voor studenten. Natuurlijk op het gebied van groene energie. ‘Maar ook op het gebied van sociale innovatie. Gedragsverandering. De samenwerking in en tussen bedrijven’, aldus Smits. Hij kraakte daarbij nog een harde noot over de begeleiding van de HR aan stagiairs, ‘daarin schiet u nog wel eens tekort’ – kritiek die als ‘niet mis te verstaan’ in ontvangst werd genomen door Gerard van Drielen, collegelid en traditiegetrouw gastheer van de jaaropening.

Ron Bormans, afkomstig van de Hogeschool Arnhem Nijmegen, voelde zich nog wat onwennig bij zijn eerste jaaropening bij de Hogeschool Rotterdam. Maar hij is ook trots. ‘Als mijnwerkerszoon uit Limburg sta ik hier maar mooi de baas te zijn van dit instituut’ – wat (misschien onbedoeld) deed denken aan de ‘eenvoudige achtergrond’ waar zijn voorganger Jasper Tuytel vaak trots over sprak (Jasper Tuytel, voor wie het niet wist, is zoon van een marktkoopman).

En net als Jasper Tuytel (en dan houden we op met vergelijken) kan Bormans zich behoorlijk ergeren aan politiek Den Haag. Hij was geïrriteerd door de ‘potsierlijke vertoning’ van politici, die eerst riepen dat ze de langstudeerboete wilden afschaffen en dat vervolgens niet waarmaakten. ‘Als je het belangrijk vindt dat meer mensen gaan studeren, moet je niet eerst zeggen dat je de langstudeerboete gaat afschaffen en er dan niet uitkomen.’ Bormans is ook tegen een leenstelsel. Er wordt wat hem betreft te makkelijk gedacht over het lenen, meestal met als argument dat de student na zijn studie toch wel een goede boterham verdient en die lening kan terugbetalen. ‘Maar het gaat niet alleen over de bakker die de studie van de ingenieur betaalt’, zegt Bormans. ‘Het gaat niet over privaat rendement, maar over het rendement voor de hele samenleving.’

Gouden driehoek
Bormans is deze week begonnen  als voorzitter van het college van bestuur. De komende maanden wil hij gaan rondkijken op de HR – hij verklapte al aan het begin van zijn toespraak geen beleidsvoornemens te zullen lanceren op zijn tweede werkdag bij de HR. Hij wilde vandaag wel vast vertellen vanuit welk denkraam hij werkt: de gouden driehoek.

Eerder publiceerde Profielen al over Bormans’ driehoek ‘student – docent – onderwijsprogramma’, maar de gouden driehoek is een andere, legde Bormans tijdens de jaaropening uit. ‘De gouden driehoek bestaat uit de thema’s kwaliteit, toegankelijkheid en rendement. En de kunst is om niet één thema te verabsoluteren, maar om in samenhang de hele driehoek naar een hoger plan te tillen.’

De gouden driehoek kan ook een gevarendriehoek worden, waarschuwde Bormans. Zo is hij ‘huiverig’ voor de stoere praat over selectie aan de poort. ‘Iedereen kan de kwaliteit oppompen door hard te selecteren. Als je de beste studenten eruit pikt, ben je al snel de beste school. Ik vind echter dat het hbo toegankelijk moet zijn voor alle mensen die zich hier aanmelden.’

Tegelijkertijd ziet Bormans ook dat je kunt ondergaan door de ‘massaliteit’. ‘Het gaat daarom om kwaliteit én om rendement. Als we onszelf internationaal vergelijken, mogen we niet tevreden zijn met onze kwaliteit. Het niveau moet omhoog. En we moeten het onszelf niet gemakkelijk maken met selectie aan de poort. We moeten de gouden driehoek koesteren.’ De gouden driehoek, onthoud die term.

Olmo Linthorst