| 
|
Michelle van den Berg is tweedejaars verpleegkunde flexibele deeltijd en werkt in het Erasmus MC als oncologieverpleegkundige. Ze schrijft – als het kan met een beetje zwarte humor – over studeren, werken, jongeren en de (veranderende) wereld in het algemeen.
Foto: Paul van der Blom
Schrikken hè, die titel? Terwijl ik op school op de lift sta te wachten loopt er een groep jongens achter mij langs. In het energieke gesprek en de halve minuut die zij met mij op de lift wachten komt wel vijf keer het woord ‘kanker’ in het gesprek voor. En de inhoud van het gesprek heeft helemaal niets met de ziekte te maken.
Boomer-mening incoming! Ik voel nu echt even een ‘Karen’, een stereotype vrouw van middelbare leeftijd met een kort pittig kapsel, die graag klaagt, altijd de manager wil spreken en iets teveel bemoeizucht met zich meedraagt. Maar, sinds wanneer wordt het woord kanker zo populair gebruikt als bijvoeglijk naamwoord? En sinds wanneer wordt dit, naar mijn aannames, geaccepteerd?
Niemand keek ook op bij elke keer dat het woord zijn mond uit kwam. Maar diep van binnen brak er iets bij mij. Als oncologieverpleegkundige word ik er verdrietig en boos van om het woord op zo’n manier te horen. Het haalt alleen maar de inhoud van het gesprek, maar vooral de intelligentie van de persoon snoeihard naar beneden (*veegt ondertussen de kort pittige plukjes haar die voor het gezicht hangen naar achter*).
Voor iedereen die mij persoonlijk kent ben ik ongelofelijk direct en neem ik geen blad voor de mond. Zo heb ik eerder een onbekende man aangesproken die in de tram wel een record leek te breken van het gebruik van het woord kanker in één zin. Hoe dit is afgelopen, kan je denk ik al raden.
En ik ben ook heus geen heilige hoor. Op z’n Rotterdams kan ik af en toe ook wel de boel bij elkaar schelden, maar hier het verziekende woord gebruiken dat verantwoordelijk is voor zo veel verdriet en ellende in de wereld? Dat nooit.
Ik stap uiteindelijk teleurgesteld de lift in en vraag mij af hoe ik wél iemand kan aanspreken. Dus mocht je je nou aangesproken voelen tijdens het lezen van deze blog, zou je misschien voor één keer rekening willen houden met deze ‘Karen’? Dan geloof ik zeker dat je niet alleen mij gelukkiger maakt.
Profielen is ook actief op LinkedIn. Volg ons, blijf op de hoogte en praat mee over actuele onderwerpen.
De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.
Lees hier alle details over onze spelregels.
Super dat je dit aankaart Michelle!! Een goede vriendin van mij, die inmiddels aan de ziekte is overleden, liep dan naar dit soort gasten toe (bijvoorbeeld als ze iemand “krijg de k…..” hoorde zeggen), en zei: “dat heb ik al hoor!” Ijzersterk en gelijk de mond gesnoerd 🙂 Hoe dan ook: keep up the good work!! Met zo’n moreel kompas wordt de wereld alleen maar mooier.
Wat scherp en mooi verwoord Michelle. Super blog! En goed van je, dat je op een oncologie afdeling werkt! Uit ervaring weet ik dat dit niet altijd meevalt!
Een heel bijzonder toeval: gisteren nog heb ik met vrienden een discussie gehad over dit onderwerp.
Ik vind het eindeloos fascinerend dat we het in NL überhaupt als scheldwoord gebruiken, en de rest van de wereld niet, dat maakt het voor mij ook weer een zeldzaam en daarmee kostbaar soort van immaterieel erfgoed. Net zo bijzonder vind ik het dat we als Nederlanders dus blijkbaar zó’n erg scheldwoord hebben bedacht dat we er in merendeel zelf niet tegen kunnen.
Zelf gebruik ik het vooral tijdens mijn ernstige woede-aanvallen, wanneer ik alleen thuis ben, weinig zelfcontrole ervaar en geen woord erg genoeg is om mijn gramschap uit te drukken. Ik vind het echter ook echt wel heel lekker bekken en zou het ook in net gezelschap wel willen bezigen, maar ik ben te gevoelig voor de mening van anderen. Gisteren probeerde ik het dus nog op Whatsapp, maar mijn vrienden hebben mij hier au serieux op aangesproken en dan verkies ik toch de menselijke connectie boven mijn sympathie voor dit woordje.
Waarom deel ik niet jouw afkeer van het woord kanker als scheldwoord? Omdat kanker niet discrimineert. We kunnen het allemaal krijgen en is voor iederéén ongeveer even erg. Zelf neem ik veel meer aanstoot aan woorden die bevolkingsgroepen beledigen op basis van huidskleur, geaardheid of gender. Waar ik nooit mee zou schelden zijn bv. “hoer” of “homo”, en ik hoor tien keer liever “het K-woord” dan “het N-woord”: daar krijg ík juist de koude rillingen van.
En nogmaals, zoals ik al beargumenteerde in het blog van Serge een paar dagen terug:
Ziekte en de dood zijn niet eng. Ze zijn niet verdrietig. Ze zijn volstrekt neutraal en normaal, al sinds het leven bestaat. En we mogen eindelijk weleens minder uptight worden over deze zaken.
Dit vind ik. Maar ik wil wel dat mensen mij lief vinden dus zul je het niet zo snel daadwerkelijk van me horen. Hopelijk ooit, als de geesten er rijp voor zijn.
Hoi, ik heb alweer spijt van mijn vorige comment. Beetje te kort door de bocht van me dat het woord waar we het nu over hebben niet discrimineert. De ziekte discrimineert niet, maar het woord heeft wel een andere betekenis voor mensen die er door worden geraakt dan voor iemand met meer geluk zoals ik.
Schelden is wel een universele menselijke behoefte, en de crux van schelden is nu eenmaal dat het aanstootgevend is. Dus wat zouden hier de juiste woorden voor kunnen zijn? Wat is voldoende aanstootgevend, en toch voor iedereen verteerbaar?
@ Bart,
Dat vind ik dan weer heel raar.. Het aanmaken van (potentiële) kankercellen is niet alleen een onveranderbare lichaamlijke eigenschap, maar brengt veel meer discriminatie, geestelijke, fysieke en sociale pijn met zich mee.
Het is goed mogelijk dat een deel van mijn ideeën raar of zelfs heel raar is Jasper!
Topblog Michelle! Om mee te gaan in de flow van reacties die inmiddels is ontstaan: @Bart, ik weet niet of schelden een universele menselijke behoefte is. Dat mensen zich vocaal uiten bij pijn of frustratie is evident, en als je een rondje over de wereld maakt zul je zien dat niet iedereen letterlijk ‘AU’ zegt, maar wel iets dat we op lijkt. Als ik per ongeluk op mijn kat ga staan (het arme beestje loop me geregeld als een duveltje uit een doosje voor de voeten) snerpt ze er ook iets uit dat op ‘AU’ lijkt. Dus dit lijkt me een reactie die redelijk universeel is.
Of schelden een behoefte is, is een level hoger. Ik denk dat schelden een lange culturele traditie is die langzaam meebeweegt met de actualiteit. Zo hoorde ik laatst een paar keer ‘Hier krijg ik een TIA van.’ Vond ik ook niet leuk. Opvallend is wel dat de afschuwelijke ziekte AIDS gelukkig niet tot een gangbaar scheldwoord is geëvolueerd, waarom kanker dan we? Omdat het beter ‘bekt’ dan AIDS?
Dat wij dat in Nederland uniek met ziektes schelden lijkt dus ook cultureel gevormd. Waarom dit zo is? Mooie onderzoeksvraag voor een antropoloog denk ik, misschien dat ik me er in een vakantie nog eens op stort 😉
https://onzetaal.nl/schatkamer/kijken-en-luisteren/podcasts/podcast-scheldwoorden-labbekak-smeerlap-hufter-flapdrol-uilskuiken-lapzwans-halvezool
https://nos.nl/artikel/2455310-onderzoek-naar-scheldwoorden-glij-klanken-vloeken-niet-lekker
Er wordt al wel wat onderzoek naar gedaan hoor!