Vijf jaar geleden ging Nederland op slot door de coronapandemie. Dichte scholen, mondkapjes in het OV en gesloten winkels: het is nauwelijks meer voor te stellen. Wat is de impact van dit alles nu, vijf jaar later? Profielen vroeg het aan vijf HR-studenten.

Digitaal onderwijs is – met de kennis van nu – een vloek en een zegen, zegt Andrew, student social work in het voorjaarszonnetje op het Museumpark. Toen scholen hun deuren verplicht sloten werd er razendsnel overgeschakeld op online onderwijs. De effecten daarvan voelt hij nog steeds. ‘Alles is gedigitaliseerd. Als het een docent beter uitkomt, wordt de les naar online verplaatst. Dat vind ik wel irritant.’

‘Ik kom altijd naar de les’

Hij heeft een voorkeur voor fysiek onderwijs en studeren. ‘Als ik studeer ga ik naar de bibliotheek of naar school. Als ik thuis ben kan ik mijzelf er niet toe zetten.’ Ook vandaag is Andrew ‘gewoon’ op school aanwezig voor een les die hij in principe ook online had kunnen volgen. ‘Of de les drie uur duurt of 45 minuten: ik kom altijd.’

Sociaal gezien zijn mensen afstandelijker geworden, vindt hij. ‘Ze zoeken elkaar niet meer zo snel op. Uitgaan doe ik nauwelijks meer. En financiële problemen zorgen er daarnaast ook voor dat mensen niet of nauwelijks uitgaan.’ Met als gevolg dat veel horeca het zwaar heeft of het loodje legt, zegt Andrew.

‘Ik ben wel vereenzaamd in die tijd’

Onderwijs op afstand vindt Romano (27), student informatica, nog steeds van aanmerkelijk lagere kwaliteit. ‘Je moet inbellen, het stellen van vragen is omslachtig en niet altijd mogelijk. Van online onderwijs word je niet veel wijzer of beter.’

Familie en vrienden zag hij in de pandemie nauwelijks, en door een coronabesmetting zat hij drie weken thuis. ‘Je wordt een beetje een gevangene van jezelf.’ Destijds gaf hij zwemles, waar hij zijn ei in kwijt kon en dat een sociaal netwerk met zich meebracht. Dat vrijwilligerswerk, én het bijbehorende sociaal netwerk, viel toen ook weg.

‘Ik ben wel vereenzaamd in die tijd. Sommige vrienden van het zwemmen spreek ik nog, soms drinken we een biertje, maar mensen blijven op afstand staan.’ Tegelijkertijd ziet hij dat maatregelen uit die tijd, hoesten in je elleboog en thuisblijven bij ziekte of groep, ingeburgerd zijn geraakt. ‘Nederland is voorzichtiger geworden’, vindt Romano.

‘Pandemie verdeelde vrienden en familie’

De ouders van animatiestudent Olive zijn longpatiënt, net zoals haar broer, en waren extra kwetsbaar voor een Covid-infectie. Maar in 2020 zat zij in haar eindexamenjaar en in de bloei van haar (sociale) leven. Om de conflicterende belangen het hoofd te bieden ging ze in het appartement van haar zus wonen, op zestienjarige leeftijd. ‘Ik ben in héél snel tempo volwassen geworden. Het was best ingrijpend, maar het was mijn ouders hun eigen idee. Ze wilden dat ik met vrienden kon studeren voor mijn eindexamen.’

De samenleving heeft ze zien veranderen. ‘De pandemie verdeelde vrienden en familie. De mensen die eerder niet in corona geloofden, geloven nu niet in de oorlog in Oekraïne.’ En tot een jaar na haar eigen coronabesmetting kon Olive de smaken van kaas en chocolade niet van elkaar onderscheiden, haar moeder had één jaar ‘hersenmist’ als gevolg van een coronabesmetting en was aan huis gekluisterd.

‘Nog steeds kan ik overwhelmed zijn van een druk café’

Het onderwijs is duidelijk beïnvloed door Covid, vertelt medestudent Svetlana, van origine afkomstig uit Bulgarije. ‘Alles is een stuk minder georganiseerd. Als je als student niet goed bent in planning, dan is het moeilijk om jezelf staande te houden’, vindt ze. ‘Het is vaak onduidelijk hoeveel tijd je hebt voor één project.’

Fotografiestudent Ines kwam door de pandemie in een ‘sociaal isolement’ terecht, vertelt ze. Ze woonde in een dorp in de ‘middle of nowhere’ waar het al spaarzame contact met leeftijdsgenoten nog verder afbrokkelde door de pandemie. En toen de wereld weer ‘open’ ging vond ze sociale contacten ingewikkeld. ‘Nog steeds kan ik overwhelmed zijn van een druk café’, zegt ze.

In de ban van complottheoriën

Medestudent Mika: ‘De samenleving is in grote mate gedigitaliseerd. Met de huisarts moet je Zoomen, in een café kun je geen advies vragen aan de ober maar moet je een QR-code scannen om het menu te bekijken. Ik kan meegaan in die ontwikkeling, maar dat geldt niet voor ouderen of mensen die minder digitaal vaardig zijn.’

De pandemie zorgde voor een opmars van ‘fascisme’, vindt Ines. ‘Mensen zijn geïsoleerd geraakt en raakten in de ban van complottheorieën die gretig online verspreid werden’, zegt ze. Die opkomst gaat volgens haar hand in hand met toenemend wantrouwen in de overheid en instituties.

Mika: ‘Ik was 16 toen Covid losbarstte, mijn generatie heeft nooit leren “uitgaan”: toen ik 18 was waren de clubs nog stééds dicht. Ik denk dat het de reden is waarom ik en generatiegenoten geen party persons zijn.’

Tekst: Rutger de Quay
Beeld: Rutger de Quay, Demian Janssen

Op 2 maart 2020 startten we ons liveblog over de coronacrisis. Lees hier terug hoe we eerst dachten met handen wassen uit de crisis te komen, maar al snel de deuren voor lange tijd dichtgingen op de HR.

Volg ons op Instagram