Hamlet: de moeder aller klassiekers als het over toneelstukken gaat. Wat er gebeurt als je het Shakespeare-drama in de virtuele wereld van ‘GTA‘ situeert is hilarisch en ontroerend, zag UIT&THUIS-verslaggever Edith tijdens docufestival IDFA in de docu Grand Theft Hamlet, nu te zien op streamingdienst Mubi.

Het jaar is 2022. Acteurs Mark en Sam, werkloos thuis vanwege de coronalockdown, doden de tijd samen, op afstand, in de game Grand Theft Auto online. Tijdens een vlucht voor de politie in de fictieve stad Los Santos stuiten ze op een verlaten openluchttheater. Daar wordt hun idee geboren om een theaterstuk op te voeren, ín de game.

Het aanvankelijke ‘wilde plan’ wordt geleidelijk serieuzer en de keuze valt op de klassieker Hamlet van William Shakespeare. Een stuk met het nodige geweld dat, vinden Sam en Mark, prima past in de brute virtuele werkelijkheid van GTA. Sam’s vrouw Pinny, documentairemaker (en een totale newby in de gamewereld), sluit zich bij het duo aan. Ze gaat proberen een film te maken van het project.

Hun onderneming – geleid vanuit het virtuele hoofdkantoor Elsinore, genoemd naar het kasteel van Hamlet – levert geweldige scenes op. In hun virtuele wereld kunnen scenes worden gefilmd op zwevende zeppelins, op snelle jachten, in overvolle nachtclubs of toch in het verlaten amfitheater, de mogelijkheden zijn eindeloos. Een ‘billion dollar Hamlet‘, noemen ze het, maar dan eentje zonder de bijbehorende investeringen.

Hilarische taferelen

Doordat het GTA-universum ook wordt bevolkt door andere gamers – die zich soms wel maar soms ook helemaal niet laten regisseren – ontstaan hilarische taferelen. Zo wordt de cast regelmatig onder vuur genomen tijdens repetities, en komt de politie met gierende banden aan als er tijdens het opnemen van een promo vuurwapens worden gebruikt: dat is nou eenmaal een automatisme in het spelverloop. ‘You can’t stop art motherfuckers’, roept acteur Sam terwijl hij op de vlucht slaat.

Soms is het een beetje hard werken voor de kijker; enige voorkennis van Hamlet en van GTA is daarbij handig. De mix tussen game-namen van de hoofdrolspelers, hun echte namen en de namen van de karakters uit het theaterstuk die ze spelen zijn soms veel om te verwerken, net als het gegeven van een verhaal (Hamlet) in een verhaal (twee werkloze acteurs produceren een toneelstuk in een game). De enscenering verandert om de haverklap en soms word je een beetje dizzy van het game-perspectief. Maar het is het waard, en eigenlijk vooral een reden de film nogmaals te zien.

Triestheid en troost

Ik zag de film op IDFA , najaar 2024, waar het programma uitpuilt van films over narigheid, ellende en onrecht. En logisch, het aan de orde stellen van misstanden is een doel van veel documentairemakers en aan inspiratie geen gebrek anno 2024. Maar not today, dacht ik bij mezelf, en Grand Theft Hamlet leek me een luchtige krent in de miserèpap.

Dat was het ook, en het mooie van de documentaire is dat hier de nodige human sadness wordt geserveerd op een bedje van troost: de eenzaamheid van de lockdown, het zoeken naar zin: to be or not to be. De condition humaine, die Sam in de docu beschrijft als ‘the stunning beauty‘ van de wereld, naast ‘the horrible, horrible violence‘ was er in de tijd van Shakespeare, en is er ook in Grand Theft Auto. De troost in Grand Theft Hamlet zit in de ontmoeting van al die vreemden, buitenbeentjes soms, die samen werken aan het heruitvinden van een eeuwenoud literair kunstwerk. Daarmee komen ze, ondanks de afstand en de schermpjes, heel dicht bij elkaar.

De gelaagdheid en vernuftige constructie van het scenario, de absurdistisch lichtheid in combinatie met de diepgang, de tijdloze worstelingen van Hamlet in het hypermoderne GTA-universum maakt de documentaire voor mij op allerlei niveaus geniaal. Je moet je aandacht er wel echt bijhouden, maar dat is geen straf.

Waardering: 5 sterren

Titel: Grand Theft Hamlet

Regie: Pinny Grills, Same Crane

Lengte: 1 uur 31 minuten

Te zien op: Streamingdienst Mubi (met speciale studententarieven!)

Tekst: Edith van Gameren
Beeld: Demian Janssen

Meer UIT artikelen

• UIT&THUIS: Zo blijf je koel: 10 plekken om te zwemmen in Rotterdam
• UIT & THUIS: Waarom je soms gewoon moet gaan boksen
• UIT&THUIS: Is de nieuwste foodtrend de schiacciata de hype waard?
• UIT&THUIS: AI als rechter in spannende film Mercy
• UIT&THUIS: The Devil wears Prada 2 is een vervolg dat het wél waard is
• UIT&THUIS: Zuid-Afrikaanse singer-songwriter weet emoties over te brengen met unieke mix van genres
• UIT&THUIS: Dit zijn de leukste plekken om Koningsdag te vieren in Rotterdam! 
• UIT&THUIS: 10 keer met je hoofd in de lentezon
• UIT&THUIS: Tentoonstelling Toeslagen Tragedie: Horen, zien en niet zwijgen

Volg ons op Instagram