Ga direct naar inhoud
Profielen | Profielen translated
7 juli 2022

Zwart logo Profielen

Onafhankelijk nieuws van de Hogeschool Rotterdam

Taal-hoogleraar Van Oostendorp: ‘Taal moet in élk vak een nadrukkelijke rol spelen’ 

Gepubliceerd: 26 November 2021 • Leestijd: 3 minuten en 31 seconden • Nieuws

Een taaltoets aan het begin van de opleiding haalt weinig uit als het Nederlands daarna geen prioriteit meer is, denkt hoogleraar Marc van Oostendorp. Taalbeheersing is al langer een probleem, ‘maar corona heeft het nog erger gemaakt’. 

Bij veel universiteiten en hogescholen moeten studenten in hun eerste jaar een taaltoets maken. Het verschilt per onderwijsinstelling hoe belangrijk de toets is: soms móet een student de toets halen om verder te kunnen en soms ook niet.

De Radboud Universiteit in Nijmegen wil weten wat het effect is van haar eigen taaltoets. Wat is bijvoorbeeld het verband tussen de taalscore en de latere studieresultaten van studenten? Hoogleraar taalkunde Marc van Oostendorp gaat zich met het onderzoek bezighouden.

Hoe staat het met het taalniveau van studenten?

‘Het is al langer een probleem, maar corona heeft het nog erger gemaakt. Op de middelbare school en basisschool hebben ze te maken gehad met lockdowns en dat kan niet bevorderlijk zijn voor het taalniveau. We weten op basis van onderzoek al dat de leesvaardigheid omlaag is gegaan, vooral bij vmbo-leerlingen. Dat is al een kleine indicatie van de kant die het opgaat. Taalonderwijs is nou eenmaal moeilijk te geven via Teams. Bij schrijven is feedback heel belangrijk en in een klaslokaal kan je beter inschatten welke opmerkingen voor andere studenten ook relevant zijn.’

Is de taaltoets voor eerstejaars een nuttig middel om het niveau op te krikken?

‘Het onderzoek is nog niet begonnen, maar mijn verwachting is dat een taaltoets weinig zin heeft als er geen vervolg aan wordt gegeven in de rest van de opleiding. De toets alleen is niet genoeg. Studenten vragen zich ook af, als taal zo belangrijk is, waarom wordt er na de taaltoets dan geen aandacht meer aan besteed? Docenten klagen pas aan het eind van de rit als een bachelorscriptie vol staat met taalfouten. Maar als je het echt goed wilt doen, moet je er in elk vak aandacht aan geven. Als docenten in een essay veel spelfouten, warrige redeneringen of slechte zinnen tegenkomen, kunnen ze ook zeggen: dit kijk ik nog niet na, ga er eerst maar aan werken.’

Zijn er plekken waar dat al gebeurt?

‘In Vlaanderen is officieel ieder vak ook een taalvak en is iedere docent officieel ook een taaldocent. Dat is best logisch, want in studies leer je niet alleen een wetenschap, maar ook de taal van de wetenschap. Daar is dus aandacht voor nodig. Je kan van docenten niet verwachten dat ze elke kromme zin uit een essay vissen, maar ze kunnen wel opmerken dat het taalgebruik niet goed is – ook al kunnen ze niet helemaal benoemen waarom. Bij heel veel taalfouten kunnen ze een student doorverwijzen naar een taalcentrum om bijscholing te krijgen. In Vlaanderen hebben ze al een diagnostisch lijstje liggen waar docenten op kunnen afgaan om studenten door te sturen naar de juiste plek.’

Waarom moet het hoger onderwijs de taallessen herhalen die op school, als het goed is, al zijn gegeven?

‘Omdat wij er nog wat aan kunnen doen. Je hoopt dat hun leeftijdsgenoten die niet gaan studeren, hun taal ook op orde hebben of krijgen. Ik heb jarenlang de lessen gegeven die aan de taaltoets voorafgaan en het gaat inderdaad over dingen die op de basisschool al voorbijkomen, zoals de ‘dt’s’. Mijn gevoel zegt dat studenten zijn vergeten wat ze eerder hebben geleerd omdat de focus verschuift naar andere stof. Natuurlijk zou het beter zijn als het op de basisschool en middelbare school goed wordt aangeleerd, maar wij kunnen het basisonderwijs moeilijk veranderen. En je goed kunnen uitdrukken is bij elk academisch vak belangrijk. Zelfs als je alleen experimenten doet in het lab moet je aanvragen kunnen schrijven en met opdrachtgevers kunnen communiceren. Het is in de hele samenleving van belang, ook nadat je bent afgestudeerd.’

Gaat het oprukkende Engelstalige onderwijs ten koste van de Nederlandse taalvaardigheid van studenten?

‘Dat is wel iets om over na te denken. Er zitten volgens mij twee kanten aan. Het is zinnig om bij Engelstalige opleidingen te werken aan het Nederlands van studenten, want die taal heb je in de Nederlandse maatschappij uiteindelijk nodig. Ieder op zijn eigen niveau, want er zijn ook buitenlandse studenten. En omgekeerd is het nuttig dat ze bij een Nederlandstalige opleiding oog hebben voor de Engelse taal, omdat dat de taal van de wetenschap is.’

Waarom gebeurt dat niet overal?

‘In de wet tegen de verengelsing van het onderwijs – die nu vooruit is geschoven – staat ook al dat er in het onderwijs meer aandacht voor de Nederlandse taal moet komen. In de praktijk ligt dat best ingewikkeld omdat je geen onderscheid mag maken tussen Nederlandse en buitenlandse studenten. In een opleiding moet je aan iedereen dezelfde eisen stellen. Het zou oneerlijk zijn om een Italiaan die hier wiskunde studeert te verplichten een essay te schrijven in het Nederlands op academisch niveau. Maar je mag dus niet zeggen dat alleen de Nederlandse studenten dat hoeven te doen.’

Hoe moet het dan wel?

‘De situatie met zoveel buitenlandse studenten is betrekkelijk nieuw. We moeten uitvinden hoe we daar het beste mee omgaan. Het ideaalbeeld van alleen maar Nederlandstalige studenten is te extreem. En het andere uiterste is dat we alles in het Engels doen, omdat dat de taal van de wetenschap is, terwijl studenten daarna weer in een Nederlandstalige maatschappij verdergaan. Daar moeten we een goede middenweg in vinden.’

Lees ook:

Geachte taalnazi’s, kan het wat minder?

Tekst: HOP, Josefine van Enk

 Profielen, het onafhankelijke nieuwsmedium van de Hogeschool Rotterdam, deelt wekelijks artikelen op Linkedin. Ben jij onze nieuwe connectie?

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief!

Recente artikelen

Reacties

Laat een reactie achter

3 Responses to Taal-hoogleraar Van Oostendorp: ‘Taal moet in élk vak een nadrukkelijke rol spelen’ 

  1. “Wat is bijvoorbeeld het verband tussen de taalscore en de latere studieresultaten van studenten?”

    De voorspellende waarde van een/de taaltoets op de verdere studieresultaten van een student is door een HR-medewerker onderzocht tijdens haar thesis. Misschien zijn het onderzoek en de hieruit voortgekomen resultaten bruikbaar voor Marc van Oostendorp tijdens zijn onderzoek?

  2. @ Jesper, dat lijkt me zeker bruikbaar. De eerste vraag is echter: over welke toets hebben we het? Sommige toetsen zijn inderdaad op dit vlak al onderzocht (in Leuven is Jordi Heeren recent gepromoveerd op een taaltoets die ook bij HR wordt gebruikt). Maar er worden ook veel eigen toetsen ontwikkeld (door instellingen en opleidingen), waarbij de correlatie met studieresultaten niet standaard wordt gemonitord.

    Daarna blijven er nog wat vragen over: hoe komt dat dan (hebben die studieresultaten terecht een samenhang met taal of wordt er in de opleiding oneigenlijk taalvaardigheid getoetst) en wil je een taaltoets als instrument inzetten of zijn andere instrumenten effectiever? Hopelijk komen deze vragen ook aan bod in het onderzoek onder Van Oostendorps leiding.

  3. Ik vind het eerder een gemiste kans als er gekeken gaat worden naar de relatie taalscore bij een intake toets en studieresultaten; het lijkt me veel relevanter om het verband tussen taalonderwijs en studieresultaten te onderzoeken. Scoren studenten die (meer) taalonderwijs hebben in hun curriculum beter (of hebben ze gemiddeld minder studievertraging) dan diegenen die dat niet hebben? Op deze manier leg je verband tussen onderwijs en resultaat en niet tussen een vaardigheid zoals die op één moment gemeten wordt en resultaat, waarbij niet meer gekeken wordt naar de verdere ontwikkeling van de student in de tussenliggende 4 jaar.

Spelregels

De redactie waardeert het als je onder je eigen naam reageert.

  1. Houd het netjes, beschaafd, vriendelijk en respectvol. Niet vloeken of schelden.
  2. Dwaal niet af van het onderwerp (blijf ‘on topic’).
  3. Wees kort, duidelijk en maak een punt.
  4. Gebruik argumenten, geen uitroepen.
  5. Geen commerciële boodschappen.
  6. Niet op de persoon spelen.
  7. Niet discrimineren, aanzetten tot haat of oproepen tot geweld (ook niet voor de grap).
  8. Van bezoekers die een reactie achterlaten op de site wordt automatisch het IP-adres opgeslagen.
  9. De redactie geeft reacties die dreigende taal bevatten door aan de veiligheidscoördinator van de Hogeschool Rotterdam.

Lees hier alle details over onze spelregels.

Aanbevolen door de redactie

Back to Top