‘Mijn LinkedIn, Teams en mailbox zijn ontploft met felicitaties en persoonlijke berichten’, vertelt Jeanine Stout een week nadat ze verrast werd met de titel Docent van het Jaar 2024. Profielen gaat in gesprek met de Skills-docent van de opleiding informatica over het docentschap, het belang van voor jezelf zorgen en over impact maken in het leven van studenten.

‘De prijs is een gigantisch grote eer en het was ook echt een verrassing’, vertelt Stout. ‘Het is superfijn om te worden gewaardeerd in wat je zo belangrijk vindt.’ En die waardering krijgt ze ook na de ontvangst van haar titel volop. Studenten, collega’s en zelfs oud-studenten zijn vol lof. ‘Wow, iedereen komt uit allerlei hoeken positieve verhalen vertellen over het verschil dat ik heb gemaakt in hun carrière (van de oud-studenten – red.), vooral wat betreft levensloopvragen.’

De student staat op nummer één

Die positieve reacties van studenten en oud-studenten komen niet uit het niets. Stout geeft aan dat de student altijd op nummer één staat bij haar. Volgens de docent gaat haar werk verder dan ‘alleen’ lesgeven: ‘Ik geef allang geen les meer in de zin van: ik maak een PowerPoint en jij luistert daar braaf naar. Dat is voor mij geen lesgeven’.

Wat centraal staat in haar docentschap is dan ook naar de student luisteren, de student betrekken bij de lessen, proberen de belevingswereld van studenten te begrijpen en ruimte creëren voor oprechte een oordeelvrije gesprekken. En wat collega’s typerend vinden aan de werkwijze van Stout is de toepassing van spel en bewegingselementen in haar didactiek.

‘Je staat hier voor iedereen. Waar ze ook vandaan komen, hoe ze er ook bij zijn. Ik wil iedereen zien en iedereen bereiken. Studenten maken heel veel dingen mee, zowel positief als negatief, van heftige problematiek tot blijdschap over het halen van hun rijbewijs en eigenlijk past heel die les er niet meer bij. En daarop kunnen aansluiten, is ook heel relevant. Dat je even de ruimte neemt en ze de vraagt stelt: “Volgens mij gaat het even niet lekker, hoe komt dat en wat heb je nodig om de les toch te kunnen volgen?” In die zin noem ik alles coachen en niet lesgeven.’

‘De docent maakt het verschil’

Stout is zich ervan bewust dat een docent veel impact kan maken. Toen ze toegepaste psychologie studeerde, deed ze daar onderzoek naar. ‘De docent maakt het verschil’, vertelt ze. Daarom is ze extra alert op alles wat ze zegt en doet, want ‘als jij dingen zegt die schadelijk zijn, dan kan dat een heel leven bijblijven. Ik ben me heel erg bewust van die rol. Ik heb niet altijd de perfecte woorden, maar ik ben me er wel bewust van’.

Stout is ook opgeleid als psychomotorisch therapeut en tijdens die opleiding stond het bewustzijn van je eigen methodes en gedrag centraal. ‘Als therapeut zit je met iemand die op dat moment heel kwetsbaar is en dan mag je geen onverantwoorde dingen doen. Dat is een houding die ik daar heb geleerd die heel erg eigen is geworden.’

‘Ik kan ze niet vertellen hoe ze moeten groeien, ik kan ze alleen een steuntje in de rug geven en af en toe een richtingaanwijzing’

Jonge studenten hebben volgens Stout dan ook een andere benadering nodig, dan mensen in latere levensfases. ‘Als je ouder wordt, leer je omgaan met tegenslag. Ik weet dat als ik even een rotperiode heb, het vanzelf ook weer goedkomt. Ik heb dat vertrouwen opgedaan doordat ik heb geleerd om in mezelf te blijven geloven. Studenten zijn nog zo nieuw in hun leven, ze hebben dat vertrouwen nog niet vaak genoeg ervaren of kunnen ontwikkelen. Het allerbelangrijkste is: alle studenten hebben iemand nodig die in ze gelooft. Het is geen vanzelfsprekendheid dat die mensen er in je omgeving zijn. Als docent heb je daar een extra belangrijke rol in.’

Trots is ze als ze ziet wat studenten kunnen bereiken wat betreft hun persoonlijke en professionele ontwikkeling. Haar rol hierin ziet ze vooral als ondersteunend: ‘Ik kan ze niet vertellen hoe ze moeten groeien, ik kan ze alleen een steuntje in de rug geven en af en toe een richtingaanwijzing: “Als je die kant op gaat, wat gaat er dan gebeuren? En wat gebeurt er als je die andere kant opgaat?” Als je ze helpt ontdekken om de gevolgen van hun dagelijkse keuzes te overzien, dan kiezen ze zelf wel het goede paadje.’

‘Als jij omvalt, heeft niemand iets aan je’

Een tijdje geleden peilde Profielen bij docenten van de hogeschool hoe het zit met de werkdruk. Dat artikel heeft Stout gelezen en ze geeft aan dat ze het eens is met de uitspraak ‘een goede docent zorgt ook voor zichzelf’. ‘Als jij omvalt, heeft niemand iets aan je’, voegt ze daaraan toe.

Als student heeft Stout zelf te maken gehad met een burn-out. ‘Ik ben in alle valkuilen gestapt die er zijn en heb het zelf ervaren en dat scheelt wel.’ In deze periode heeft ze geleerd dat ze rust moet pakken om zichzelf overeind te houden. ‘Docent zijn is echt een pittig vak als je het goed wilt doen. Als beginnend docent gaf ik 150 procent en in de vakanties was ik dan volledig gesloopt. Ik heb me toen gerealiseerd: dit wil ik niet meer. En dan zijn de keuzes die je maakt in hoe je je dag indeelt en voor jezelf zorgt essentieel.’

‘Als beginnend docent gaf ik 150 procent en in de vakanties was ik dan volledig gesloopt’

Stout voegt daar aan toe: ‘Aan het einde van de gemiddelde dag wil ik energie overhouden en dit doe ik onder andere door het woordje ‘moeten’ vaak te vervangen door ‘willen’. Wil ik iets niet, dan doe ik het niet.’

Ze hoopt ook dat het hele onderwijsteam met elkaar in gesprek kan gaan over de prioriteiten van docenten en waar hun tijd en energie in gaat zitten. ‘Nu is er ooit besloten wat de taken zijn, maar die taken zijn allang veranderd. Soms werken systemen tegen je en kan dat werkdruk veroorzaken.’

Veerkracht vs stress

Tijdens haar burn-out leerde ze niet alleen om beter voor zichzelf te zorgen, maar ontdekte ze ook dat haar passie is om levensvaardigheden mee te geven aan studenten. ‘Hoe vind je een baan die écht bij je past, hoe blijf je overeind en, hoe word je gelukkig? Dat zijn de dingen waar het om gaat.’

‘Ik vind het zonde dat dat niet standaard in het onderwijs zit’, voegt ze toe. ‘Geluk zit in zoveel kleine dingetjes en dat leren we niet, raar toch? Want het is wel essentieel.’ Ze heeft daarom ook het keuzevak veerkracht vs stress ontwikkeld. Dit vindt plaats in de gymzaal en is geheel gebaseerd op de principes van de psychomotorische therapie.

‘Tijdens dit vak leren studenten door middel van fysieke oefeningen – zowel individueel, in tweetallen als in de groep – hun patronen te herkennen. Door na te denken over wat je doet, denkt en/of voelt in een bepaalde situatie en jouw automatische reacties uit te dagen door iets op een andere manier te gaan doen. Door jouw manier van dingen aangaan te combineren met letterlijk dingen doen en coachende vragen hierover leer je nieuwe reacties aan die jou beter helpen lastige situaties het hoofd te bieden.’ Ook biedt dit ze een veilige omgeving om met elkaar in gesprek te gaan over hun kwetsbaarheden en wat er echt toe doet. 

Leren van studenten

Stout helpt studenten met hun persoonlijke ontwikkeling, maar de studenten helpen haar ook: ‘Ik leer ongelooflijk veel over mezelf, door studenten. Ik trek lessen uit elk gesprek en elk college’. Voor Stout is de feedback die ze naar aanleiding van haar lessen krijgt heel waardevol. Ook bij minder positieve feedback schuwt ze het gesprek met studenten niet: ‘Juist van mensen die het niet met je eens zijn kun je veel leren’. 

‘Ik trek lessen uit elk gesprek en elk college’

Ze leert ook van de levensverhalen die studenten met haar delen. ‘Als je echt openstaat en luistert, dan durven studenten hun meest kwetsbare zelf bij je te zijn, dat vind ik heel bijzonder. Inmiddels heb ik nu veertien jaar aan verhalen van mensen meegekregen en ik voel mij daarin heel bevoorrecht. Daar word je ook groot en sterk van, daar groei je van.’ 

Blijven ontwikkelen ziet Stout als haar levensmissie. ‘Het maakt voor mij het leven leuk. De speeltuin om te leren is oneindig.’

Professionalisering van docenten

Blijven ontwikkelen, ook voor docenten. Stout pleit daarom voor de professionalisering van docenten. In gesprek gaan met elkaar en van elkaar leren om een zo optimaal mogelijke leeromgeving neer te zetten waarin elke student zich veilig en gestimuleerd voelt om tot diepgaand leren te komen. Ze vindt het jammer dat er soms kennis mist over de ontwikkeling van het (lerende) studentenbrein en dat de ‘waarom’-vraag niet altijd wordt gesteld.

Ook ziet ze een toekomst waarin er veel meer contact is tussen de docenten van de verschillende opleidingen en instituten en wil ze zich inzetten om daar verandering in te brengen. ‘Er zijn nu mensen die onbewust bekwaam zijn en er zijn evengoed veel mensen die daar ook skills in hebben, ik zou heel graag met die mensen in contact komen en hierin stappen gaan maken.’ 

Kiezen voor een carrière als docent

Hoewel Stout opgeleid is als psychomotorisch therapeut, heeft ze geen moment spijt dat ze vol voor een carrière in het onderwijs is gegaan. ‘Ik heb er vrij lang over gedaan om erachter te komen dat dit toch echt wel mijn vak is. Alles wat ik heb geleerd, kan ik toepassen in het vak. Sommigen vinden het zonde van mijn therapeutdiploma, maar ik heb het gevoel dat ik hier veel meer verschil maak. Hier zie ik studenten in een aantal weken echt veranderen, in de zorg is het een meerjarentraject.’

‘Ik ben heel trots op wat we aan het neerzetten zijn met z’n allen.’

Ze ziet kansen in het combineren van zorg en onderwijs: ‘Naast het docentschap wil ik ook één dag in de week individuele PMT (psychomotorische therapie) aan studenten die vastlopen. Dit heb ik al voor de HR gedaan en bleek ongelooflijk succesvol om studenten weer on track te krijgen die anders zouden uitvallen. Ik ving als het ware het gat van de wachtlijsten op; want als je er op tijd bij bent met de juiste hulp, dan kan dit echt erger voorkomen, dat scheelt een hoop kosten’.

Stout voelt zich heel erg thuis op de hogeschool en kijkt ook uit naar de landelijke verkiezing van Docent van het Jaar. ‘Ik vind het tof dat ik kan zeggen: ik vertegenwoordig de Hogeschool Rotterdam. Ik ben heel trots op wat we aan het neerzetten zijn met z’n allen. Ik zie ook echt verandering in de koers van de hogeschool. Zo is er veel meer focus op inclusiviteit en het welzijn van studenten. We hebben hier heel veel toffe mensen zitten!’

Tekst: Daniela Silvestri
Foto’s: Edith van Gameren